banner-top12

Ädebïet img

Qosqan waqıtı Mawsım 5, 2017 | 467 ret oqıldı | saýtqa qosqan shalqar

0

Anasız batır da joq, aqın da joq

«Ana» üş-aq äripten quralğan osınaw bir sözdiñ astarında qanşama män jatır deseñşi.Tirşiliktiñ qaýnar közi, meýirimniñ qaýnar bulağı anadan qasïetti, anadan kïeli eşteñe joq. Ana – ärbir adamnıñ jarıq dünïedegi eñ jaqını, janaşırı, qadirlisi, qamqorşısı aq sütin berip ayalağan janın da ayamağan ardaqtısı. Kez-kelgen adamnıñ ädeptiligi men jan-dünïeniñ sulwlığı, eñ aldımen balağa aq sütin berip, älpeştep ösirgen ana jüreginiñ jılwınan bastaladı. Bala boýındağı eñ jaqsı qasïetter bizge aldımen anadan taraýdı. Ana bolw – bükil ömirine ketetin ulı rwxanï küş pen eren eñbek. Ana bir qolımen besik terbetse, bir qolımen älemdi terbetedi.

Besikti – älemge, älemdi besikke teñestirip otırğan da  ananıñ Alladan berilgen qudiretti qwatı. Ulı teñewdiñ  balaması da Ana, Otan – Ana, Jer – Ana, Til – Ana.

Ömirdiñ ïesi sen, ğazïz Ana,

Keltirgen dünïege neler dana.

Anasız batır da joq, aqın da joq,

Ömirdiñ altın kilti sonda ğana, – degendeý, tirşilik ïesine nurın şaşıp, keleşekke aq jol, adal nïet nusqap ömir sebwşi asqaq qudiret ïesi, adam säwletşisi – ol Ana.

San qïlı kezeñdi basınan ötkergen qazaq xalqında atı añızğa aýnalğan abzal analar az bolmağan.

Qazaqtıñ ulı aqını Abaý Qunanbaev atamızdıñ Uljan, Zere esimdi analarınıñ  qandaý  kisiler bolğandığın şığarmalardan bilemiz. Al Abaýdıñ arğı babası Oljaý batırdıñ jarı Aýpara ana jaýlı ne bilemiz? Ärïne, ol jaýlı birimiz bilsek, birimiz bilmeýmiz. Ultımızdıñ ulı oýşılı Abaýğa qatıstı derekter meni qızıqtırwşı edi. Abaý babamızdıñ tegin, qandaý urpaqtan tarap tälim alğandığın bilwge ıntığwşı edim. Oralxan Bökeýdiñ 2010 jılı Almatıda basılıp şıqqan “Kerbuğı” kitabındağı “Aýpara ana” äñgimesin oqıp qaýran qaldım. Aýpara anamızdıñ boýında qanşama qasïetter tunğan, netken körkem minezdilik! Abaýdıñ ulılıqpen, Qunanbaýdıñ tektilikpen ösip, artına iz qaldırwı oşaq basındağı ardaqtı analarğa baýlanıstı şığar dep oý tüýdim.  Bul äñgimede tağlım-tärbïeniñ bäri bar. Ulı aqınnıñ  arğı babalarınıñ ömirinen qısqaşa üzindi aýtılğan. Qısqa bolğanımen tärbïesi teñizdeý. Aýpara ananıñ bar tözimi, erine adaldığı, tazalığı, meýirimdiligi, ustamdılığı, danalığı, köregendigi, küýewin qudaýındaý sıýlap, qurmettep otırwı nağız äýelderge tän qasïet. Äýelderge qandaý qasïet tän deseñiz, sonıñ bäri Aýpara ananıñ boýınan tabıladı. Kitapta anamızdıñ barlıq qasïetin jipke tizgendeý jazıp şıqqan. Boýında bir min joq asıl äýel-ana–jar. Oqığan saýın özine tarta tüsedi, süýsinisiñiz arta tüsedi. Ananıñ ärbir is-äreketine, minezine, sözine, tapqırlığına, tözimdiligine basıñızdı eriksiz ïesiz.

Ondaý  analar bizdiñ zamanımızda da bar, alaýda Aýpara anadaý besik jırın aýtar, jastarğa ülgi-önege bolar analar men äjelerdiñ azaýıp ketkendigi qınjıltadı. Qoğamımızdağı qızdar tarapınan körinis tawıp jatqan keleñsiz qubılıstardıñ orın alwı, anadan tärbïe alğan qızdardıñ, tärbïe berer analardıñ azdığı der edim. «Ulttı qız saqtaýdı, qızdı jurt saqtaýdı» dep qızdarına senim körsete bilgen qazaq ata-babalarımızdıñ amanatın abıroýmen jalğastırıp,  Aýpara sındı analarımızdıñ jolın jalğaýıq.

Otanınıñ twın nıq ustar uldardı,  tektilerdi, ulılardı ömirge alıp keler analaramız köp bolsın.

                                            

    Gülmaral Ersultanqızı,

                                                                          QMW-dıñ stwdenti

 




Pikir üstew

É-poşta mekenjaýıñız jarïyalanbaýdı. Mindetti örister * tañbalanğan

Back to Top ↑