banner-top12

Poézïya Beauty-of-nature-random-4884759-1280-800

Qosqan waqıtı Jeltoqsan 15, 2015 | 1  377 ret oqıldı | saýtqa qosqan shalqar

0

Aqtarar sırım bar meniñ

1

Aqın, jwrnalïst, körnekti pedagog Öner Xamïtulı Şwdabaý nemeresi 1961 jılı 7 nawrızda, QXR Sanjı düñgen avtonomïyalı oblısı Fwkañ qalasına qarastı Boğda boýında dünïege kelgen. 1982 jılı Morï awdanında pedagogïkalı texnïkwmdı, 2000 jılı Şïnjïañ Wnïversïteti fïlologïya fokwltetin qazaq tili men ädebïeti mamandığı boýınşa tamamdağan..
Öner Xamïtulınıñ «Jawınger jawabı», «Türtinşek qozı», «Boğdanıñ aqşa bulttarı-aý», «Mısırğa uşıp baramın», «Eñbekşiler», «Aralar men balalar», «Jıl tolğawı>> qatarlı 100 den asa öleñ-tolğawları türli basılımdarda jarıq körgen. «Boğda da qarager», «Sabaqtastar», «Körip qaýt boğda köldi» qatarlı on şaqtı än teksteri radïo-tele arnalarda orındalwda. «Emilemizdegi eki mäsele» qatarlı öçerk, pwblïcïstïkalıq, étnogroafïyalıq maqalaları joğarı marapatqa ïe bolğan. Aqınnıñ «Boğdanıñ aqşa bulttarı-aý» attı öleñder jïnağı jarıq kördi. Aldağı künderdiñ enşisinde «Ustaz ulağatı» attı ğılımï maqalalar jïnağı da baspadan şığw aldında tur.
Öner Xamïtulı Şïnjïañ Sanjı obılıstıq jazwşılar birlestiginiñ, oblıstıq folklorşılar qoğamınıñ müşesi.

 

Japıraqtıñ äjimi

Alaqandaý japıraqtıñ taram-taram äjimi,
Salalanıp, sapalanıp sıldıraýdı jaz küni.
Jaz soñında jazım bolıp sabağınan üzilip,
Jer betinde bolıp keter är tirliktiñ azığı.

Japıraqtıñ äjimi xan tamırdaý tarağan,
Nar ağaşqa mäwe bop barlıq körkin arnağan.
Onıñdağı bir ğumır şattığı bar, muñı bar,
Mezgil degen meýirimsiz kimge qurıq salmağan.

Japıraqtıñ äimiea siñgen talaý tunıqtar,
Tağdırlastıq añğartqan teñiz anaw, qurlıqtar.
Qatparında äjimniñ mıñ sır tunğan jarıq bar,
Äjimderdiñ astında qwraw degen sumdıq bar.

Japıraqqa janım aşıp mende turmın muñaýıp,
Üziler dep qaşan ol tosırqalap turmaýıq,
Japıraqpen tağdırlaspın äjimderim betimde,
Är mawsımın tabïğattıñ jan sezimmen qorğaýıq!
Ayawlı qarındasım

Taý-qulındaý sıýlasıp ötkeniñde,
Güldeý jaýnap ömirdiñ kökteminde.
Qarındasım sağındım saya bağım,
Jat jurıt bolıp alıstap ketkeniñde.

Anamızdıñ ardağı, äkemizdiñ,
Gülimizsiñ qulpırğan älide bizdiñ.
«Jan ağa» dep sıýlasqan erkeligiñ,
Äweni bolıp şırqaldı änimizdiñ.

Qarındasım qaýdasıñ qarlığaşım,
Jıl qusındaý qanatıñ talıqpasın.
Törkindep qaýt awılğa,sağındıq biz,
Şaqıradı ağaşıñ zarıqqasın!

Aw, bal qız
Aw, bal qız baltırıñdı qıtıqtap şaş bawıñ,
Qızğanış qoý sezimdegi qas jawıñ.
Aş beliñnen tiptik tüsken qos burım,
Arwlardıñ jetkizgendeý maqtawın.

Torğın köýlek beýne alaw japqandaý,
Jüregimniñ aý qulağın aşıp-jawıp alğandaý.
Köz qïısıp öte şıqtıq sezim ras küñgirttew,
Jürektegi bir qupïya bürşiktenip jatqandaý.

O, qudıret mastığımnıñ jıltı oyanıp ketti me,
Domalaq sel ot jañbırın töbeden kep tökti me.
Qan tamırım isinip, qaýta işke tartqanşa,
Bal qız emes, basımnan baqıt qusı ötti me!?

Sen bir tilsım, men de basqa, rasında unaýsıñ,
Küýip-janıp tursamda tez moýın nege burmaýsıñ?
Qupïyalıq arıñmenen sır saqtawğa şebersiñ,
Tüsinse eger jüregiñ saqtap solaý turğaýsıñ…
Aqşwlan qız

Atıñ qandaý tartımdı unasımdı,
Appaq emes aqşwlan jarasımdı.
Qızığıña şomılıp tañırqağan,
Qalıñ közder qudıret talaswlı.

Aqşwlan atıñ qandaý bota közim,
Jüziñnen köringendeý aýtqan söziñ.
Süyu jaýlı sezdirmeý jürgeniñmen,
Mende tağat qalmadı, işte tözim.

Al süýmeseñ qïnama, qaramaşı,
Kirpigiñdi jasırıp qadamaşı.
Ötken künniñ belgisi bar öziñde,
Sezimiñmen sergitip saralaşı.

Sen qïyal qız mendegi umıtılmaýtın,
Bir dertim bar tözimsiz qutılmaýtın.
Bälkim seniñ dïdarıñ turğan şığar,
Jüregimdi eskerip twlaýtuğın.

Aýtqan arman aqşwlan sezindiñ be?
Qïyal kezdik, oñaşa keziktiñ be?
Eki tawdıñ şoqısın ornıqtırıp,
Otırğan şaq bär ma eken, tözim tekte..

Şopan tayaq qolğa alıp jursemdağı,
Aq bilekti aq mamıq türseñdağı.
Ar-ujdandı armanğa balağandaý,
Taw jañğırıp şirkin-aý, külse tağı..

Öziñ joqsıñ tawıñ tur tastarıñ tur,
Qına bolıp jartasta jastarıñ qur.
Babam aýtqan ertegi eles bolıp
Bul öleñde osılaý astarıñ jür!!!.

Boğda qızı

Eren taw bökteriniñ qızğaldağı,
Öziñe aýtılmaýtın sır qalmadı.
Balawsa baqtarınıñ qawaşağı
Aşılğan rawşangülden birawmaýdı..

Boğda qızı aqşwlan erkelegen,
Öziñe arnap än salıp elteberem.
Naz köñilge jarasqan bulaq külkiñ,
Şın dawıldaý esedi erkekölden..

Boğda qızı awıldan alıs.ketpen,
Esiñdeme balılıq,tanıs köktem.
Meniñ janım öziñe ıntıq, bilseñ,
Kezigwge mendaýın, tanıs betten.

Suñğaq boýlı sumbıl şaş qarağım-aý,
Awılıñdı betke alıp barım wdaý.
Sen de qïmaý qaraýsıñ,jüziñ sınıq,
Jolıqtırsın bizderdi,tağı qudaý!

Aýnalaýın boğdanıñ bota közi,
Sen aman bol! aqınnıñ aýtar sözi.
Jüregimde sen ğana,ketim alıs,
Kelse eken dep jolığar künder kezi.
Jigit muñı

Qıýın eken jigit janın muñ basqan,
Aşılmastaý körinedi muñlı aspan.
Jüregine bult oransa buýrattap,
Qarawıtıp köringendeý tüngi aspan..

Ujdan, qaýrat, bilek küşter bilikti,
Osı jürek, osı muñğa ilikti.
Janı şarşap, älsiregen därmeni
Ğaşıq muñı maýırama tirlikti?!?

Sarı waýım sağındırdı, muñaýttı,
Öleñ-sezim ökinişti ulğaýttı.
Jawdan qaýtpas jaw jüregim jaralı,
Ğaşıq sezim qalaý-qalaý muñ aýttı?

Seniñ jırıñ, sezim sırıñ emes pe,
Kelesiñ be, kerwendi keñeske-
Qara qulıp şermen bolıp işte tur,
O, darïğaý, kiltin berşi keñeske.
Mısırğa uşıp baramın
(Egïpette oqıp jatqan balam Qaraqatqa barğanda)

Astanadan uştı uşaq,
Üdew alıp kökke örlep,
Mısırelinbağıtettik,
Sayaxattap el körmek.

Uşaq bası batıstadı,
Zeñgir kökti qaq jarıp,
Armanınatoğıstı oýı,
Balam barğan,baqý janıp.
Qurlıq pen qurlıq közuşı,
Öñim be, ili de tüsım be?!
Qızılteñiz buldıraýdı,
Tañğaldımqudıretküşine!

Uşıp öttim Medïne,
Aspanıñnan aqawsız,
Elge, jerge, bärine
Aq tilew tilep armansız.
Şaharındaý mısırdıñ,
Babalar aýtsa aýtqandaý,
Jer uýığın ıqsırdım,
Janğa raqat tapqandaý.

Ğajap körki, ïreñdep,
Ağıp jatır Nil özen,
Tawap ettim kïem dep,
Saqtasın täñir til-közden!

Pıramïdanı pir tutqan,
Nar tarïx kwäsi,
Äz ana-ğoý bul turğan,
Eren bïik tulğası.

Öñtüstikte xun jatır,
Qas-saq tarïx qozğağan.
Qw medïän qum jatır,
Nar tüýeler bozdağan.

Uşaqpen basıp baramın,
Jibek qoldıñ baranın.
Kün salp kökke qaraýmın,
Turğanın tosıp balamnıñ.

Kartağa mınaw qarasam,
Teñizde jüzem, kökte uşıp.
Egïpet elin şarlasam,
Ketedi denem ot quşıp.

Mısırğa uşıp baramın.
Saltanattı saparmen,
Elime erke qaraýmın,
Mereýi üstem şalqar keñ.

Partïya baptap bawlığan,
Urpaqtar netken baqıttı.
Jasaý ber urpaq qawlağan,
Zamanañ solaý şalqıttı.

Uşaqpen uşıp baramın,
Qurlıq pen qurlıq jalğasıp.
Baq bergen baqıt zamanım,
Tur mine bizge jan azıq!
Aşıq mınaw aspanda,
Juldızım tur jarqırap.
El amanbols,jurt tınış,
Solminebizgealtınbaq!

Joğalmaşı jüzigim

Tüsimde emes öñimde,
Tüsip qaptı jüzigim,
Köñilimniñ törinde,
Ökiniş boldı-aw jüz künim.

Jüzik salar sawsağım,
Qoñıltaqsıp qorlandı.
Ömirde ösken baw-bağım,
Jüzikpen birge tonaldı.

Jüzigim emes,jüregim,
Medetim meniñ ötewim.
Közderin onıñ suzdı kim?
Sağınış sarıp etemin.

Şın sertim solaý, jüzigim.
Sawsaqtan baýız tartatın,
Joğaltqan mezgil küzdi-kün,
Wädege senim artatın.

Joğalıp ketip jüzigim,
Añ-tañ boldım armanda,
Ümitim solaý üzildiñ,
Sawsağım susıp qalğanda.

Küäsi ediñ senimniñ,
Jürekke ornap qalğan bir.
Selewi boldıñ sezimniñ,
Şım-şımdap şıqqan talğam bir…

Jüzigim meniñ tabıldı,
Qoldı bolmaý qorlanbaý.
Jüregim meniñ jarıldı,
Qara bulıtqa torlanbaý.

Mezetke joq bop qalsada,
Jarqırap turıp közderi,
Sawsağım solıp,talsada,
Qawıştı qaýta özderi.

Jüzigim meniñ jüzigim,
Jüziksiz ötken juz künim,
Köñilsiz sonda jüdedim,
Qabaq tartıp külmedim.

Köñildi mınaw külgenim,
Qaýtalap ötken künderim.
Özıñmen qaýta türledim,
Jüzikpen qaýta törledim.

Kir şalmaý kelgen jüzigim,
Sät saldı köñil-küýime.
Jüziksiz ötken bir künim,
Ajımdar saldaw jüzime.

Jüziktiñ narqı köp şirkin,
Sanawlı sawsaq serpimi.
Qaýtalaw sätter köp dürkin,
Jar sezimi sekildi!

Jar senimi sekildi,
Saqtalsın mängi jürekte,
Joğalmasın,tileýmin,
Solmasın salmaq jürekke.

Jüzigim meniñ jüregim,
Sawsaqtan sanar lüpilin,
Mekende mäñgi joğalma,
Saqta dep aýtam, şükirim!

Jüzikke endi bolam saq,
Joğalsa jürek jüdedim,
Sawsağım tüsse, tüsin-aq,
Joğalmaşı jüzigim?

Sağındırğan sarı jaýlaw

Kez quýrığı qurt ilgen öre-qosın sağındım,
Qoý üýezdep jattatın şalqar tüsin sağındım.
Qoý qosaqtap ağıtqan köñ qorañdı sağındım,
Kök moýnaqtan qıyalap uşqan qusın sağındım.
Tütin uşqan budaqtap şañıraqtı sağındım,
Atam mingen arımas arğımaqtı sağındım.
Apam salğan boranğa salmaların sağındım,
Ul-qızınna qaldırğan ar-uyattı sağındım.
At ağaştı qaldırıp köşken jurttı sağındım,
Jurtın taza sıpırıp, kömgen şoqtı sağındım.
Salmatas pen jel baqan tuz nawanı qoýmalap,
Köşi-qonda torsıqtan malta qurttı sağındım.
Qaraqat pen qızılqat büldirgenin sağındım,
Arwlardıñ äzildep küldirgenin sağındım.
Erte biter isterin keş qaldırğan qurbınıñ
Awıl üýdiñ ïtterin ürdirgenin sağındım.
Tawğa qarap tañırqap taw samalın sağındım,
Sarı jaýlawdıñ sap-salqın samaldarın sağındım
Sarı jaýlawdan köşkende, küzewlikti betke alıp.
Tizbektelgen tırnanıñ tırawların sağındım,
Tumandatqan siberli munarların sağındım
Mügi menen jartastıñ qınaların sağındım,
Qoñır añdar öretin ögiz döñdi sağındım,
Qarağaýlı, şırşalı jılğaların sağındım.
Quzdarınan quldıýlap uşqan qustı sağındım
Sarı jaýlawdı eske alıp, şıbar qıstı sağndım,
Tañ säride kün salıp, köp qaraýmın jaýlawğa,
Balaşaqta qızıqtı bolğan sti sağındım.
Sarı jaýlawdıñ samaldı quraqtarın sağındım,
Ata-baba mekeni turaqtarın sağındım.
Sawmal aýdap salatın qırattarın sağındım
Qorım-dara sıñğırlı bulaqtarın sağındım,
Ömir solaý ötkelek tizginine bağındım.
Kök şalğındaý kömkergen izgilikti sağındım,
Arman qwıp alıstan, sarı jaýlawdı sağındım.
Boğdanıñ aqşa bulttarı-aý

Jılğadan jıýıp balağın,
Asığa şığıp baradı.
Körsetip tawdıñ boranın,
Bulıttar köşip baradı.

Boğdanıñ bultı aq şağıl,
Aspanda künmen janasqan.
Tawınıñ jonı tap-tarğıl,
Şüýke bult onan arı asqan .

Kïgiz qalpaq sekildi
Boğıda atanıñ basında.
Bes qarwı serigi
Jasırğandaý tasında.

Bulıttardan adam adasqan,
Tuman bop torlap alğanda,
Jel qwıp şaýdaý aşqanda
Qol sozğan tağı armanğa.

Qart boğda tur bulıt süzip,
Aq basın malıp aq bulıtqa,
Jürgendeý anañ qurt süzip,
Şılawış kiýgen aq ulpa.

Boğdanıñ säni aq bulıttar,
Turadı keýde alqımdap,
Asqarın aýbat aýşıqtap
Jatadı-aw kelip damıldap.

Irısın tögip dalanıñ,
Jer uýığın jibitıp,
Ïdirip tösin ananıñ
Aq jañbırı sibertip.

Aq bulıttar köşip baradı,
Kerwen tüýe sekildi.
Tawlardan asıp taradı
Qızqaldaq qaldı kekildi.

Boğdanıñ bultı aq şwlan,
Awıq-awıq awatın,
Eñseli boğda er tulğañ
Öziñnen şabıt twatın.

Boğda taw sende erjetken
Mekeni boldıñ är ulıttıñ.
Teñdigin saqtap terbetken
Aýmalaý bersin aq bulıtıñ.

Serwen qurğan jeriñde,
Qırmızı qız ben uldarı-aý,
Qalıqtaý bersin köginde
Boğdanıñ aqşa bulıttarı-aý.
Toýı qandaý qazaqtıñ
(tolğaw)

Toý degende domalağan qw bastar,
Osılaýşa bastalatın toý bastar,
Tanıs, bilis, jegijatim demeý-aq
Xanı dağı, qaraşası oýqastar.

Quda tüsse qudaýındaý sıýlasqan,
Qızdan alıp qınğajaq dep sırlasqan,
Teñin tawıp tegin bergen qazaqpız
Artıp tartıp attandırğan qıýmastan.

Ata-anadan aq batasın alatın,
Bosağağa köris aýtıp qalatın,
Sıñsıma aýtsa, jabıq türip jar-jarlap
Azamattar kelindi alıp qaýtatın.

Toğız, on bir, on üş jasaw alatın,
Artıña endi qarama dep jatatın.
Jezdesi men jeñgeleri äzildep,
Oñ ayağın üzeñgige salatın.

Kerwendi köş sekildi keletin,
Jol-jönekeý joralğı bar beretin.
Küýew jigit atpen şawıp kelgende
Toýşıl qawım şaşwınan teretin.

Kelin kelip qalğan kezde kerimsäl,
Abıñ-kübiñ bolıp jatat kempir-şal,
Abısındar oñaşalap jelektep,
Dep jatatın salıt-dästürdi esiñe al.

Qudalarğa aq sarbası aýtılğan,
Qudağıýğa mol dastarqan jaýılğan.
Otaw jaqta tösek salar, jük buzar
Kade alıp äzil-qaljıñ qaýırğan.

Qurbı-qurdas keltiretin izetin,
Aqın jigit tosıp turğan şiretin.
Bet aşılıp aq batasın alğan soñ
Oñ ayaqpen bosağa attap kiretin.

Töre tabaq tör aldına sıýlanğan,
Dayaşı joq salt-dästürden qıýnalğan.
Sw jorğamen tartılatın tabaqpen
Mäz bolatın toýşıl qawım jıýnalğan.

Salt boýınşa toý tağamı tartılğan,
Bata-tilek aq saqalğa artılğan.
Jeligi bar jelpildegen jigtter
”müşelep” kep atpen jerdi tarpığan.

Qazaq toý dep talaý tañın atırğan
Sawmal sawıp sarı qımızın sapırğan.
Balwanı men aqındarın ardaqtap
Jüýrikterin talaý tañnan asırğan.

Qanı ıstıq atqa mingen qazaqpız,
Ata salıttı kelejätqan jalğap biz.
Bäýge töbe märesine atoýlap
Toýlı awıldan mine osılaý tarappız.

Balwandarı aýqasatın äýbätpen.
Awdarıspaq at üstinde öýnäppeñ.
Qız qwarda qızıq quıp baradı
Qamşı üýirse qurbı jigit täýsäppeñ!

Qoý jorğası, sw jorğası zımırap,
Şañ şığarmaý bara jatır qıbırlap.
Kök laq tartqan, teñge ilgen jigitke
Äýel jağı bağa bergen sıbrlap.

O, darïğaý! Däwren degen osı eken, !
Bäýge töbe märesinen tossa eken.
At begiler babın tawıp qatırğan
Bäýgesine kimder atın qostı eken.

Qunan, dönen, alaman bäýge aýdalğan,
Dayaşılar dağdı jerden qaýtarğan.
Şañ şıqqanda şarapatı şaşılıp
Eskewildep qazaq qanı qaýnağan.

Al keşinde quda sıýın sıýlağan,
Önerpazi toýlı awılğa jıýnağan.
Awıldastıñ altı awızın aýtqızıp
Tañ atıra aýtıs jırın jırlağan.

Mende öleñ aýtıp turğan qazaqpın,
Bul däwirden taýın mingen talaptıñ.
Ğasırlardıñ qatparınan jalğasqan
O, ağaýın toýı qandaý qazaqtıñ!
YApırmaý …

Dalanıñ ïti qasqırmen öş bop ötetin
Qoralap qoýın qoraşı ït bop ketetin.
Qorağa tüsip, öriste malğa şapqanda,
Qandaspız demeý körsetip ketken kökesin.

Tegi bir ïtter nesine öş bop ötti eken,
Iqılım zaman qalaýşa karın bir solaý tökti eken.
Ït ürip şığat quýrığın bulğap bulañdap,
Ulïdı qasqır, nesibe qalaý ötti eken.

Irıldasw ïttigi me äli, dostığı,
Uqsap ta ketet mısığı men borsığı.
Bäri de tekti tüz tağısı eken-ğoý
Tabïğat alsa qoýnına sonda bir tolar bostığı.

Adamdar äýtew ïit etip alğan küşikti,
Qasqırmen qalaý yapırmaý nege öşikti.
Äljwaz töbet qanşığın berip arlanğa
Urpağı qanden qalağa qaraý köşipti.

Xanımdar bart qandenin sırtqa şaldırmaý,
Mamıqqa orap közinen tasa qaldırmaý.
Ïit eken demeý”kïesi,, bolıp baradı,
Ïsinip ketsse ïesi qaýter yapırm-aý!
Seksewil

Qummen öñdes öngen jeri,
Saý-salalı, qazan-şuñqır,
Tabïğatqa öñ beredi,
Qaýsarlıqtıñ rwxı siñgen talğamıñ tur.
Qadaw-qadaw jılğalardan köringen,
Aqqan qumğa balaqtarı kirengen,
Seldir-selew kempir şaştar örilgen,
Isqırınğan qum boranı jemirgen.
Seksewilge sezimderim awıp tur,
Oýpatınıñ oýıstırğan ormanına,
Tabïğatpen jarasımın tawıp tur,
Aýnalğandaý jer ananıñ qormalına.
Qaýsarlığı, qaýratı tamırınan tarağan,
Tereñ şüñet ıldïınan sw alğan,
Bürşikteri ıstıq jelmen taranğan,
Diñi şımır, sarğış tartqan öñi-tüsi surlanğan! ? !
Qazan qumda serwendep jürgende,
Seksewilden sekem aldı sergek oý,
Şiliñgir men qaqağan ayazdarın körgende,
Sezim serpip, alıp uştı teñizdeýin telegeý.
Jel köşirgen sarı qumnıñ sağımı,
Buýrat-buýrat iz qaldırğan salalap,
Basılğandaý sağınıştıñ sarığı,
Buýrat qumda balqıp kelem aralap.
Meñ-zeñ dala tunıq awa şuraýlı,
Qaýsarlıqtı seksewilden sezindim,
Qum töbeni jan tanımen qorğaýdı,
Seksewildiñ sezip turmın tözimin.
Teñdik saqtap tegewrindi qumdarğa,
Seksewilder şebin jaýğan şerikter,
Qaýsarlıqtıñ qalawı tur tulğañda,
Erlik-jıger tözim sağan elikter.
Seksewildiñ toşıñı-jüginip kep tüýilgen,
Apalarım urşıq jasap jun-jipterin ïirgen,
Atalarım atoýlap bes qarwdıñ biri qıp,
Bos moýındı şoqpar jasap jaw basına üýirgen.
Sarbalağın sabın etip jasağan,
Seksewildiñ şoğına qızdırınsa toñbağan,
Tomarımen köñ qorasın qorşağan,
Qolamtağa küldi-kömeş nanın kömip toltırğan.
Qumdı şölde tamır tartqan tereñdep,
Jer şarınıñ aş büýirin tayanıp,
Adamdarda aralap jür telmeñdep,
Añ-qusıña, munaýıña tañdanıp…
Seksewilde serilik tur pañdıq ta,
Şımırlanğan diñindegi turqında,
Eý, seksewil mazañdı da aldıq pa?
Özgeris bar mınaw minez-qulqıñda.
Eý, adamdar seksewildi qorğañdar,
Seksewilde qumdı-şölge qorğan bar.
Tamırına daq salwşı bolmañdar,
Seksewilden, seksewilden twındağan tolğawlar!
Qoý swarğan swatım

Tandır tawdıñ sirigine toyattap,
Üýezdegen qoýlarımnıñ topanı.
Töli ergen awmağında oýnaqtap,
Añsaýdı eken qara swın qoğalı.
Entelese swğa taman qoýlarım,
Swat jolı taram-taram iz salğan.
Döñ basınan buýrıq bergen qurğaýım,
Nawasındaý şaqıradı tuz salğan.
Swatına qoý jamırap tüskende,
Sol bir sätte qurbım keler sw alğan.
Köz aldıñnan közaýım sät köşkende,
Qızğaldaqtar qızıqtırğan bwralğan.
Şopandardı şomıldırğan şwağı,
Qoý qaýtarğan qaptalına qaraşı,
Swattağı sw alğan qız swdağı
Keskinine qarap şaşın taraýdı.
Qoýdan qoñır minezinen jaralğan,
Tabïğattıñ zañdarınan ïmengen,
Jağada tur qızğaldağı aqqwdaýın taranğan,
Aqqwına kögindegi qıranı da tïmegen.
Qoý qaýtarğan qoñır töbe örisim,
Jol qarağan jolawşıdaý jorıqtan,
Sol töbede swşı qızben jolıqtım,
Däneñe joq keñ dalamda qız sezimi qorıqqan.
Qoý swarğan sol bır kezder nedegen,
Esten ketpes elegizgen şaqtarım,
Keñ dalamdı maxabatı kernegen,
Qona qalğan sol bir sätte, basıma kep baqtarım.
Sol swattan, qaradoñnen ketkeli,
Kezderim joq mal swatın añsamaý…
Qalğan edi qara közim ökpeli,
Mende attanğam öksigimdi basa almaý.
Şopandıqtıñ şoğı qalğan jürekte,
Qolamtağa kömilip-ap mazdağan,
Awıq-awıq amandasıp jürsekte,
Swattağı külkiñ äli nazdanğan!
Swğa kelip,
Şuğınıq gül üzdirgen qız,
Sw boýında azılımen küldirgen,
Sw betinde sağım bolıp oýnağan,
Süret qız,
Bügin mine ana bolıp, apa bolıp ülgirgen.
Sondıqtan da sol swattı añsaýmın,
Qoý swarıp qara döñde turğan şaq,
Ötti-aw däwren, nesin bärin jasqaýın,
Sol swatta basımızğa baq qonğan?!?

Klïmat
Köktem, jaz, küz, qıs jıldı qurap jıljıtqan,
Qalmaýdı adam jıldardan alğan ırıstan,
Keýde biraq qutılmaý jür qırsıqtan,
Qabağınan qar jawğanda tabïğat,
Qïnalğandaý adamdar jür turmıstan.

O, tabïğat mezgil seniñ tağdırıñ,
Qırsıq şalıp bılğansa seniñ baldırıñ,
Awañ, swıñ, topırağıñ, ösimdik-
Kemise mülkiñ şığadı sonda tandırıñ.

Küniñ tur seniñ jüýesinde külimdep,
Istıq pen swıq, küniñ men tündı tügendep,
Keñistik jatır waqıtpenen şektelmeý,
Klïmat ğana ırızdıq bergen ünemdep.

Tört mawsımmenen küniñ men tüniñ türlense,
Sumdıqqa qïyal jetpegenin köz körse.
Irızdıq üşin ıñıransa jer anañ,
Mezgilder solaý qoldı bolıp özgerse?

Klïmat degen – ğalamnıñ teñdik jüregi,
Orbïta ortaq bar tirlik qulaq türedi,
Jer şarı-aw seniñ organıñ, jüýeñ, tıkanıñ-
Klïmatpenen tınıstap mängi jüredi.

Tabïğat zañı teñdigin özi saqtaýdı,
Kerwen köşin köligimen baptaýdı,
On segiz mıñ ğalam osı köşte keledi,
Adamdar nege şuqılap tınım tappaýdı!

Ğılımnıñ tegi barlığın durıs anıqtaw,
Ğalımnıñ şegi izdenis üşin jalıqpaw,
Bilgenge marjan, bilmeske arzan klïmat,
Eskermeý ketseñ boladı tegi arıqtaw.

Adamdar kelet ğasırlıq jügin arqalap,
Uşpaqqa şıqpaq baýlıqtıñ bärin arqalap,
Büldiseñ büldir, ornında bar oñalar
Joğaltsañ qurtıp şamdanar bır kün klïmat!

Bara-ğoý balam, oqwğa …
(Balam parasatqa arnaw)

Bara-ğoý balam oqwğa,
Astanağa attandıñ.
Kelmeýdi janım toswğa,
Araýlap tañnıñ atqanın!

Jalını jastıq-oqwmen,
Beleñge bïik şığatın.
Oqwdıñ tegi toqwmen,
Jel öti emes ığatın.

Saýrandap anaw barmaýsıñ,
Saqıldağan poezben.
Uşaqpen de barğaýsıñ,
Teñizde şalqar müýispen…

Bara-ğoý balam oqwğa,
Awıldan attap alısqa.
Armanıñ asqaq bolwğa,
Oza bir şaptıñ jarısta!

Ata-anañ qaldı, ustazıñ-
Aq batanı aqtarıp.
Bilimge äýtew quştarsıñ,
Bayandı bolsın baq darıp.

Oqwıñ bolsın oñtaýlı,
Twğan eldiñ ümiti.
Osılaý äkeñ tolğaýdı,
Tulparın saýlap ükili.

El ümitin er aqtar,
Bilimi mığım tülegi.
Azamattıq ar saqtar,
Otan dep soqqan jüregi!

Tuğan eliñ tuğırıñ,
Bara-ğoý balam oqwğa.
Osında ösip qulpırdıñ,
Ğılımnıñ sırın uğwğa.

Aqılım bergen keñes-aw,
Bilimmen ösip tolğaýsıñ,
Äkeñniñ ğana emes-aw,
Xalıqıña bala bolğaýsıñ!

Öner Xamïtulı, QXR.




Pikir üstew

É-poşta mekenjaýıñız jarïyalanbaýdı. Mindetti örister * tañbalanğan

Back to Top ↑