banner-top12

Suxbat 2014-03-28_111635

Qosqan waqıtı Mamır 11, 2014 | 1  548 ret oqıldı | saýtqa qosqan shalqar

0

Aqıt Alaştıñ aqını(Äýgili ğulama Ğazez Aqıtulımen suxbat)

 (Äýgili ğulama Ğazez Aqıtulımen suxbat)

–        Ata, äwelgi äñgimeni Aqıttıñ alğaşqı oqwı men  şığarmaları twrasınan örbitsek orındı bolada-aw deýmin.

–        Aqıttıñ bala kezgi alğan tärbïesi köbinde anası Jibekten bastaladı. Üýtkeni, Jibek kelbetti, sulw bolıp qana qalmastan, ädepti, minezdi, salmaqtı, sawattı, sanalı bolğan adam desedi. Aqıt jeti jasqa kelgende öziniñ nemere ağası Sadıq Jebenulınan quran sawatın aşadı. Onan soñ, sol kezdegi awıl mollası atalğan Ğusımannan türki tilindegi dnï kitaptardı oqıp, qurannıñ qïra-atın tüzeýdi. YAğnï, qurandı grammatïkalıq ereje boýınşa oqïtın därejege jetedi. Süýtip, awıldağı sanası aşıq, tolıq sawattı kisiniñ biri bolıp şığadı. Jigit ayağın basqan şağında, sol kezdegi molqı rwınıñ ükirdaýı Jwanğan (Jotaqajı) awılında, Buxaradan kelgen Mäxbwbulla, janama atı Mırzabaqa deýtin özibekten arab, parsı, türk tilderin üýrenwmen birge, şarïğat erejeleri atalatın fıqmı ğılımın da ïgerip şığadı. Jalğastı oqwğa jağdaýı kelmegen Aqıt arada awıl jumısına şegilip, añşılıqpen şuğıldanadı. Biraq zerek te pısıq Aqıt Jwanğan ükirdaý men Mırzabaqa ustazğa birden unaýdı da, Jwanğan ükirdaý Aqıttı şaqırıp alıp xatşılıqqa aladı. Aqıt osı oraýdı paýdalanıp Mırzabaqadan jalğastı oqï beredi. Arab, parsı tilderin jetik meñgergen ol osı tilderde jazılğan dnï kitaptardı ğana üýrenip qalmastan, oğuz, şağataý tilderinde jazılğan tarïxï, ädebï kitaptardı da tawıp oqıp, solardan när aladı. Sonımen birge ïsilam mädenïeti men şığıs ädebïetinen belgili sawatqa ïe boladı. Din jağınan «damollalıq» deñgeýge jetedi.

         Jeti jasında alğaşqı öleñin älpbïden bastağan Aqıt şığarmaşılığı ğılımğa degen qulşınıstan bastaladı.

Ülimji bizdiñ atamız,

Qudaýğa küptür qatamız.

Ğılım nurın bir tökpeý,

Qarañğı qaýtıp jatamız,- deýtin şwmaqtar sonıñ däleli.

         Joğarıda aýtqanımızdaý ol kezde Moñğol Xalıq Respwblïkası qıtaýdıñ bir ölkesi bolıp, moñğol jäne qazaqtar Çïñ xandığın Ejen xan dep ataýdı eken. Ejen xannan keletin xat-çekter Altaýdan Qobdağa at poçtası arqılı jetkizilse, şar Rossïyadan keletin xat-çekter Qobdadan Altaýğa at poçta arqılı keltiriletin bolğandıqtan sol kezdegi jergilikti ükimet Jwanğan ükirdaýdan poçta tasïtın sawattı, pısıq eki jigit surağanda, Jwanğan ükirdaý Aqıt pen onıñ qurdası Qobdabaý Toqtağanulın beredi. Bul ekewiniñ de 21-22 jastardağı kezi eken. Aqıt bul kezde awıl arasında aýtısqa tüsip, bir qıdırw usaq öleñder jazıp jüredi. Moñğoldar poçta beketin «Meden» deýdi. Sol «Meden» üýde jatıp, Qobda men Altaýdıñ arasında poçta tasıp jürgen Aqıt Qobda betinde bir sıpıra adamdarmen tanısadı. Jäne Qazanda türki jäne şağataý tilderinde basılğan Ferdawsïdıñ, Nïzamïdiñ, Xoja Xafïzdıñ, Şaýxusağïdıñ, Nawaýınıñ, Xoja Axmet YAsawïdıñ, Süleýmen Baqırğanïdıñ şığarmalarımen tanısadı. Osıdan şabıt alğan aqın bir jağınan xat-çek tasï jürip, tağı bir jağınan öziniñ tuñğış dastanı «Jïhanşanı» jïrma eki jasında, 1891 jılı Medende jazıp bitirip, Qazan baspasına usınadı. Bul kitap bolıp 1897 jılı basılıp jarïyalanadı. Bir derekterde «Saýpılmälik» qïsası  munan eki jıl burın basılğanı aýtıladı. Sonda Aqıt aqınnıñ alğaşqı kitabınıñ basılım körwi 1895 jılğa twra keledi. Bular qazaq jazba ädebïetiniñ qorğasın baspada tuñğış basılwı edi. Osılaýşa Aqıt esimi bükil qazaq dalasına jaýıladı.

         Aqınnıñ qırıq jasqa deýingi ömiriniñ deni Qobda betinde, Delwtin awdanında ötedi. Laýıq qajı, Bardam ükirdaý awıldarında mektep aşıp, bala oqıtadı. Jwanğan äkimge, tağı basq kereý bïlerine xatşılıq istep, Qobda şäride boladı. Äkem Aqıt 1890 jılı 22 jasınan 1910 jılı 42 jasına deýin Moñğolïyanıñ Qobda ölkesinde (qazirgi Bayan-ölgeý aýmağı) turğan. «Ğılım säwle nur jarıq», «Jaqsı qatın men jaman qatın», «Qultaýbolat Tuñğışbaý» sïyaqtı tilge jeñil, oýğa qonımdı öleñderi, «qobda keñesi», «Qobdadağı jeti qajı jırı» , «Kereý ïşanı Muxammet müsimin», «Jïhanşah» , «Säýplmälik Bädïğul Jamal», «Qïyamet axwalı», «Şolaq qol qatın», «Qajı bayan», «Tärjimä-ï Aqıt väläd Ülimji» (Aqıt Ülimjiulınıñ tärjımaxalı) qatarlı dastandarı sol jaqta turğanda jazılıp, qoldan-qolğa köşirilip, awızdan-awızğa tarap ketedi. Munıñ işindegi basılım körgenderi sol jaqta turğanda baspağa beriledi.

         1908 jılı Moñğolïyanıñ Qobda aýmağında Bardam ükirdaýdıñ awılında bala oqıtıp turğan kezinde Laýıq, Duñtaý, Saýır, Qanjar, Orazbek, Süleýmen, Qoýbağar qatarlı el ağalarınıñ usınısımen qajılıq saparğa jol bastawşı boladı. Dinï sawattı, arab, parsı, şağataý, türik tilderine jetik Aqıt Ülimjiulı, joldastarı qajılıq saparın ötep qaýtqanda özi jalğız Mekkede qaladı. Ondağı maqsatı ozıq ğılım-bilim, önege, tälim alw edi. Awır azaptı jolmen Mekkeden Mädïnege jetip, Muxammed paýğampardıñ «rawza» dep atalatın qasïetti qabırın közben körip, quran oqıp, täwap etedi. Odan Mädïneden kerwen tüýemen jolğa şığıp, qazirgi Sïrïya memleketiniñ ortalığı Şam şaharına (Damaskï qalasına) barıp, köne tarïxï muralardı közden keşiredi. YAxya, YAğqub, Dawıt, Zulkapıl sïyaqtı quranda atı jazılğan paýğamparlar mazarların aralap, tawap etedi. Sol kezdegi arab elderiniñ mädenïetimen tanısıp, ozıq bilimderin üýrenedi….qaýtar jolda kemege minip, Qara teñizden ötip, Stambwl, Ïzimïr, Odessa qalaların basıp ötedi. Onan poéz arqılı Oral tawın basıp, Petropal (Qızıljar), Semeý arqılı aman-esen Altaýına oraladı… osınıñ barlığı aqınnıñ «Qajıbayan» attı étnografïyalıq dastanında tolıq bayandaladı.

         Joğarıda aýtqanımızdaý 1890 jıldan 1910 jılğa deýin jïrma jıldaý Moñğolïyanıñ Baýölke aýmağı Delwin  awdanında, Bardam ükirdaý, Laýıq qajınıñ awıldarında mektep aşıp, bala oqıtıp, aqındığımen ağartwşılıqtıñ qos tizginin qatar ustağan Aqıt Altaýğa kelisimen, Köktoğaý awdanı Şäkürti jerinen ülken meşit saldırıp, bala oqıtadı. Osılaýşa Aqıt şäkirtteri Altaýmen Qobdağa keñinen taraýdı. Ğulama aqın 1910 jıldar Qobda betinen twğan jeri Altaýğa kelip, 1912 jıldan qazılıq mindet ötep, qoğamdıq qızmetke qatısadı. ädil bï, şeşen şeşimmen eline jaqqan aqın talaý dawdıñ kürmewin ağıtadı.

Qadırlı Ğazez aqsaqal, äkeñizdi özgeden göri öziñiz jaqsı bilesiz ğoý, Aqıt Ülimjiulın şın mäninde kim dep bağalaýsız?

– Bul suraqqa joğarğı sözderimde de jawap berdim-aw deýmin. Aqıt Ülimjiulı eñ äweli qazaqtıñ işinen şıqqan dinnï ğulama dep esepteýmin. Men ädettegi mollalardı bulaý atamaýmın. Öýtkeni dinï ğulama bolw üşin tört türli şart bolwı kerek.

1. Dinnï ğulama bolğan adam Qurankerimdi qazaqşa awdarıp tüsinwi kerek.

2. Quran işinde jazılmağan köp närseler bar, sol üşin paýğambarımızdıñ xadïsterin zerttew kerek.

3. Osı ekewine negizdelip Ïslam ğulamaları jazğan tom-tom kitaptar bar. Osılardı bir-birimen salıstıra zerttep tüsinw kerek.

4. Bul eñbekterdiñ barlığı Arab tilinde jazılğandıqtan Arab tili grammatïkasın jaqsı, jettik bilwi şart.

Mine bizdiñ äkemiz jasınan öz talabınıñ arqasında qajığa barıp Mekke Medïneni aralağan, ïslam şarttarın tolıq orındağan adam. Ol kisiniñ Qazanda basılğan köptegen kitaptarı dinnï öleñ-dastandar edi. Tikeleý din twralı jazğandarı jarïalanbağan. Ol kisi qasïetti Qurankarimdi qazaqşa awdarıp kele jatqanda qolğa alınıp ketti. Al odan basqa «Baqşalar kilti» degen bir kitabtı awdarıp bolğan edi, olda qoldı boldı. Osılardıñ barlığına negizdelgende äkem äweli qazaq dalasınıñ Ïslam dinin taratwşısı, dinnï qaýratkeri.

Sonımen birge äkemiz qazaq jazba ädebïetiniñ negizin salwşı, äýgili aqın. Munıñ däleli, eñ alğaşqı kitabı Qazan baspasınan 1891jılı jarıq körgen «Jïxanşa» attı kitabi. Alğaşqı kitaptarı Aqıt Ülimjiulı, Aqıt Qoramsaqov, Aqıt Qoramsaqov Altaïskïý degen attarmen jarïalanğan. Ol kisi Arab, Parsı, Türik, Şağataý tilderin bilwiniñ arqasında Ïslam ğulamalarınıñ eñbekterimen, şığıs ädebïet ökilderimen swsındağan.

–         Sonda Aqıttñ alğaşqı kitaptarı qaý tilde basılğan?

–         Negizinen qazaq tilinde ğoý, biraq Şağataý, Arab, Parsı, Tatar tilderiniñ ülgisi, sözderi köp eñbekterinde uşırasadı. Bul kezde Qıtaý qazaqtarı arasında kitap şığarğandı qoýıp, baspanıñ atında bilmeýtin, al Abaýdıñ kitabınıñ özi Aqıttan keýin 7-8 jıldan soñ barıp şıqtı.

–         Aqıttıñ Abaýmen qandaý baýlanısı bolğan?

–         Meniñ biletinim 1930 jıldar, yağnï meniñ altı jas kezimde Abaý qoljazbaların äkemniñ aldınan köretinmin. Kitabın qanşa burın şığarğanımen, ülken jaqtan älemniñ Abaýın ustaz tuttı dep aýtwdan namıstanbaýmın. Biraq, eki alıptıñ äweni, sarını, oý-muratı, armanı bir qazaqtıñ tağdırı bolğanın el biledi. Bir aýta ketetin jäý, qıtaý qazaqtarı arasına Abaýdı alğaş tanıtıp, öleñderin ügittep taratqan Aqıt ekeni aqïqat. Bul twralı öleñderinde de aýtıladı. Al, Şäkärimmen meniñ äkem qurdas…..

–         Osı Aqıt qajı eñbekteriniñ xalıq arasına keñ taraw sebebi nede?

–  Äweli bul kisi şınaýı xalıqşıl, ultşıl adam boldı. Äri solbir qarañğı qoğamda osındaý oqımıstılıq deñgeýge köterilw öte sïrek edi. Ol kisiniñ eñbekteriniñ negizgi arqawı din, Ïsllam dinin xalıqqa jetkizw negizinde edi. Biraq mädenïet töñkerisi kezinde bul eñbegi özine jala bolıp jabılıp, din qaýratkeri atağı alınıp, eñbekteri tärkilendi. Aqıttıñ ulı, äri qoğam qaýratkeri atağımen soqqığa uşırap, jïrma jıldıq türme jazasın ötep 1979 jılı 6-aýda kelgennen keýin, Aqıt Ülimjiulı twralı tuñğış ret maqala jazdım. Al, Moñğolïyadağı qazaqtar arasında 1898 jıldar Aqıt şığarmaşılığı twralı mäterïyaldar jarïyalana bastaptı. Onıñ bärin tizip jatw ıñğaýsız bolar.

–       Aqıt şığarmalarınıñ jalpı kölemi qanşa dep mejeleýsiz?

–       Qıtaýda Aqıt Ülimjiulınıñ eki tomı jarıq körgen. Al jarïyalanbağan qoldağı bar mäterïyaldardıñ özi eki tomnan asadı.Onıñ sırtında xalıq arasınan da tabıladı.

–       Sol şığarmalarınıñ jarïyalanbaw sebebi nede?

–       Munıñ bastı sebebi, sol kezdegi baspa isi salasınıñ tapşılığınan köptegen şığarmaları köşirilip, qoldan-qolğa tarap ketedi. Al öz qoljazbaları äkem ustalğanda birge müsädirlandı. Sol kezde köptegen mäterïyaldarı joğalıp ketedi….

– Aqıt aqınnıñ tap bermede tawıp aýtatın tapqırlığı twralı da el äñgime qıladı. Osı qanşalıq şındıqqa janasadı?

–       Äkem jazba aqındıqpen ğana şuğıldanıp qalmastan, jas kezinde qazaqtıñ awız ädebïetimen de swsındap, aýtısqa tüskendigi, zamandastarına arnap qolma-qol äzil öleñ quraýtındığı onıñ tökpe aqındıqtan da qur memes ekendigin däleldeýdi ğoý.

–       Mısalğa birin aýta ketseñiz?

–        El arasına tarağan añızdardarğa sensek, birde Aqıt aqın birneşe aqsaqaldarmen tabaqtas bolıp qaladı. İşinde Aqıttan ülken Bajaq degen adam bar eken. Bas pen jambas qatar kelgende, «bastı siz alıñız» dep bastı salt boýınşa Bajaqqa usınadı. Bajaq bastı almastan, aldımen jambastı alıp twraý bastaýdı. Sonda Aqıt qolma-qol:

Äweli Bajaq alsın tañdağanın,

Bajaqtıñ men alaýın almağanın.

Bastı qoýıp, jambasqa qol salğan soñ,

Bajaqtıñ sonda bildim añdağanın,- degen eken.

Tağı birde  Aqıttıñ özimen birge poçtaşı bolğan Qobdabaý degen balwan qurdasınıñ  basında şaşı joq, aýnabas eken. Bir küni esik aldında bet däret alıp otırıp, Qobdabaý Aqıtqa «äý, Aqıt, aqın bolsañ mına meniñ basımdı qolma-qol öleñge qos, bolmasa munan keýin aqın atıñdı öşir» dep aýna basın körsetedi. Sonda Aqıt:

Aýnabas –aw, aýnabas,

Aýnabastaý qaýda bas.

Bït domalap tüskendeý,

Taýğanaq, taqır, maýda bas.

Qarsı aldımnan ötiñiz,

Körinsin bizdiñ betimiz.

Jalañbas turıp aldımda,

Az aýaldap ketiñiz.

Basıña nazar salaýın,

Aýnala bir qaraýın.

Bet körinip turğanda,

Murtımdı basıp alaýın,- degende Qobdabaý «jä, endi toqtat! Aqındığıña moýındadım» degenin Aqıt aqın qolğa alınğannan keýin, ol kisiniñ munı jarı Uljanğa äñgimelep bergenin öz közimen kördim.

–       Aqıt qajınıñ soñğı ömiri twralı ne aýtasız?

– Abaqqa atı şıqqan Aqıt molla,

Tarağan jazğan xatı oñmen solğa.

Basılıp evropada kitaptarı,

Oqılıp aldı qazaq qoldan-qolğa,- dep äýgili aqın Arğınbek

 Apaşbaýulı jırlağandaý, el men jurttıñ qurmetine bölenip, qormalına aýnalğan ğulama aqın, ağartwşı, el qamqorı, ulağattı ustaz Aqıt Ülimjiulı Qıtaý qazaqtarınıñ täwelsizdik jolındağı ult azattıq köterilisiniñ rwxanï kösemi bolğanı belgili. Sonı bilgen Şıñsısaý ükimeti 1939 jılı 12-aýdıñ 24 –küni jibergen Kerim jäne Lyu Şanjıñ qatarlı jendetteri jağınan qolğa alınadı. Arada 13 kün ötkende qaýta kelgen belsendiler Aqıttıñ barlıq qoljazbasın, kitaptarın eki tüýe, bir atqa artıp, tartıp alıp ketedi. Aqıt qajı bastağan qazaq zïyalıların qolğa alğanda, Altaý eli atqa qonıp köteriliske şığadı. Xalıq köterilisinen seskengen ükimet qazaqtardan ne talaptarıñ bar dep surağanda, eñ aldımen Aqıt qajını bosatwın suraýdıi. Bul kezde äkem awır azappen türmede öltiriledi. Ükimet munı xalıqqa aýtpaý, jalğan wädemen xalıqtı aldaýdı. Arada eki jıl ötkende, 1943 jılı beýbit jolmen süýegin qaýtarıp alıp, özi twğan mekenine jerledik. Äkemiz altı nekeli bolğan adam. Büginde ğulama aqın Aqıt Ülimjiulınıñ 300 den asa ürim-butağı Qıtaý, Moñğolïya, Qazaqstan, Türkïya qatarlı elderde turadı.

–       Jalpı el kökeýindegi endigi bir sawal Aqıt Aqınnıñ swreti

jaýlı. Osı küngi basılımdardağı Aqıt portreti şınaýı öz beýnesi me?

–       1936 jılı küz. Meniñ 12 jastağı kezim. Köktoğaýdıñ Turğın awılında otırğan üýimizge Mämï beýsiniñ Mänkeýi bastağan bir top adam keldi. Arasında qañıltaq deneli, közildirik taqqan aqqubaşa xanzw jigiti bar. awdarmaşı Qaba awdanınan Bädï degen kisi. Bul xanzw jigitti sol kezde oqığan, sanası aşıq ağam Qalmannıñ tanıstırwınşa, sol tusta oqığan jwçünxuý degen eken. Bular äkemniñ jïnağın basıp şığaratın bolıptı. Osı kisiniñ talabı boýınşa äkem basına aq sälde, üstine qundızben jurındağan juqa aq işigin kïip, üý işimen qarağaý meşitiniñ aldına barıp toptıq swretke tüsti. Sol kezde äkemmen birge tüsken adamdar: apam-Ükijan, ülken ağamız-Ğabdsamet, onan keýingi ağalarım-Aqanaý, Qoşat, äpkemiz-Şärïpa, Ğazez (men), Maqaş bes jasta jetewimiz. Keýin aýtqandaý äkemniñ jïnağı da baspağa joldanıp ketti. Biraq, jïnaq bir jıl jatıp basılmaý qaýtıp keldi. Süýtsek, ileşala Jw Çünxuý qolğa alınıp ketipti. Köp ötpeý äkemde qolğa alındı. Al äkemizden joğarıdağıdan basqa swret qalmadı. Ol kisi türmede qaýtıs bolğannan keýin, 1948 jılı Boğda jaqqa-Şonjı awdanına qonıs awdarıp barğanımızda, Ospan awılında moldalıq istep jürgen Qapas müptï (ol swretşi eken) degen adamğa joğarıdağı segiz adamnıñ işinen äkemniñ swretin qïıp alıp, qarındaşpen qaýta sızdırdıq. Keýin bul swret adıraqbaýlar arqılı awdandıq saqşınıñ qolına tüsip, büktelip, sınıp qalğandıqtan, marxum Qalïbek Mänapulına ekinşi ret sızdırğanbız. Qazirgi kitap-jwrnaldarda paýdalanıp jürgen swret osı.

– Äñgimeñizge raxmet ata!

 

Soz soñı:

Jaqın jazılğan «Bas» attı tolğawımdağı:

Aqıtım asqar bel edi,

Şırmenen jetken deregi.

Abaqtıñ altın teregi,

Alaştıñ asıl bereni.

Ultına ğılım bereri,

Qulşına jazam men onı.

Jïğanı şalqar köl edi,

Ïmanı mäñgi qoregi.

Qazaqtıñ jarıq juldızın,

Ata jaw artıq köredi.

Şıñ şısaý zulım türmege,

Aqsaqal erdi böledi.

Aştıqpen qïnaw astında,

Azappen Aqıt öledi.

Urpaqqa tarap öleñi,

Jalğasıp jıldar keledi.

Babası zulım qıtaýdıñ,

Balası esep beredi,- deýtin joldar osındaý künder keşirgen babamdı joqtağan balalıq bazınam edi.

         Özderiñiz tanısqandaý osı suqbatımda aqındıq qarımı alaşqa tanılğan Aqıt Ülimjiulınıñ älewmet añğara bermegen, älide bolsa aýtıla bermegen keýbir qırlarına toqtalwdı jön kördim. Büginde twılğanına 140 jıl tolıp otırğan, qazaq jazba ädebïetiniñ negizin salwşı, ğulama aqın, ağartwşı Aqıt Ülimjiulınıñ esimi qazaq tarïxı betinde mäñgilik qalatını aqïqat. Alaýda qazaq ädebïeti tanw ğılımında Aqıtqa şeteldegi qazaq ädebïeti ökili retinde qaralıp, şetke qaqpaýlanıp qala beretini jasırın emes.

      Aqıt tanw ğılımı Qıtaý, Moñğolïyadağı qandastarımız arasında keñinen jalpılasqanımen, elimizdegi ädebïet tanwşılar äli de jalqawlıq tanıtıp keledi. Munıñ sebebi är qalaý. Jüýeden eki alıp ïmperïya arasındağı qızıl sızıq saldarınan Aqıt Ülimjiulı ömiri men şığarmalarımen tanısw qïınğa soqtı. Al täwelsizdik alğannan keýingi jıldarda da ulımızdı ulıqtap, joğımızdı joqtap, barımızdı bağamdap alsaqta bolar edi. Ökinişi «balapan basına, turımtaý tusına» ketkende Aqıt şığarmaşılığı joqtawsız qalğanı ras. qoldan qudaý jasap, altı awız öleñ jazğandı alıp etip ata qwıp ketken arsızdıqtan bir Aqıt emes talaý ulı tulğalarımızdı tot basıp qaldı. Qudaýğa şükir, şettegi qandastarımız arasında sözi qattalıp, jırı jattalıp, esimi el awzındağı añızğa aýnalğan Aqıt Ülimjiulın zerttep, şığarmalarımen tanısw täwelsiz elimizde de qolğa alına bastadı.  Qazaqstandağı qazirgi qazaq ädebïeti tarïxına Aqıt esimin qaldırwda– fïlologïya ğılımdarınıñ doktorı, prafessor Züfar Seýitjanulınıñ «Aqıt aqıt» attı eñbegin aýırıqşa atap ötwge boladı. Sonımen birge tarïx ğılımdarınıñ doktorı, prafessor Näbïjan Muxametqanulı, fïlologïya ğılımdarınıñ kandïdatı Düken Mäsimqannıñ, jazwşı Jädï Şäkenulınıñ eñbekterinde Aqıt şığarmaşılığı twralı keñinen bayan etiledi. Jaqında Almatıdağı «Qazaq qawımdastığı» baspasınan 2007 jılı jazwşı Jädï Şäkenulı qurastırıp şığarğan, Aqıt Ülimjiulınıñ «Jïhanşah» attı öleñder men dastandar jïnağı aqın şığarmaşılığınıñ Qazaqstanda tuñğış kitap bolıp şığwı desek, joqtan bar dep qanağat sezingenimizben Aqıt şığarmaları şetel qazaqtarı üşin, bolmasa azğana rw men ulıstıñ ülesi emes, ulttıq minbe turğısınan qarastıratın qunarlı eñbek ekenin oýlanatın kez keldi. Osı oraýda aýta keter bazına Qazaqstannıñ keleşek qara közderine şetel ädebïeti, orıs ädebïeti, TMD ädebïeti t.b. dep oqıtıp sanasına quýıp jatqan waqıtta Şetel Qazaq Ädebïeti degen arnaýı kwrs aşıp oqıtsa da artıq bolmas edi. Kwrstıñ jügin kemitpes talaý tulğalarımız şetelde jatqanın aýtwdıñ aýıbı ne?! El bolıp eleñdegen mädenï mura bağdarlaması ayasında osı mäseleni de qarastırsa quba –qup bolar edi.

Ïlaýim, tört qubılamız tügendeler kün bolsın ağaýın!

 

Talapbek Tınısbekulı

M.O.Äwezov atındağı Ädebïet jäne Öner ïnstïtwtınıñ kişi ğılımï qızmetkeri

2009 jıl




Pikir üstew

É-poşta mekenjaýıñız jarïyalanbaýdı. Mindetti örister * tañbalanğan

Back to Top ↑