banner-top12

Poézïya photo

Qosqan waqıtı Jeltoqsan 6, 2014 | 1  085 ret oqıldı | saýtqa qosqan shalqar

0

Azamat üni

Asqar Tatanaýulı
WAQIT, SAĞAN TİL QATTIM
Waqıt, sağan til qattım,
Keñite tüs öreni.
Ömir – meniñ qımbattım,
Jasaý bergim keledi.

Tirşiliktiñ barında
Qalaý qalam söz almaý.
Jazatuğın şağımda
Armandamın jaza almaý.

Oýlarımnıñ şırqın ap,
Oýrandadıñ qaýmağın.
Talaý jıldar julqılap,
Oýlanwğa qoýmadıñ.

Mänsiz ötken künderdiñ
Toltırsam dep orının.
Men ğanïbet bilgemin
Jasawdı oý jorığın.

Tamşı qanın jürektiñ
Alıp ketip jürmeýin.
Ayaldamaý jır ettim,
Kärilik, sen tur keýin.

Kelmeýdi dep bul ölim,
Özimdi – özim aldaman.
Waqıt, senen tilegim –
Tınış ömir ber mağan.
1982 jıl

MUĞALİMDER

Muğalimder,
Aldıñda ulı mindetter,
Senderden köp ümit kütedi qalıñ el.
Nadandıq – tün, jırtıp tastap perdesin,
Jarıq künge jol aşatın tek sender.

Üýret bilim, nadandıq – jaw, soğıs aş!
(Tüýre jawdı, qalamıñmen qarsılas).
Bügingi el şattıq jırın şırqasın,
Öner – bilim öresine jaý qulaş.

Eske alsañ ötken kündi keşegi,
Nadan qalıw – ker zamannıñ kesiri.
Keşe qazaq qurıq alıp qırda ötse,
Bügin mine, bilimmenen ösedi.

Nadandıq – jaw, ayamañdar, joýıñdar,
Qarwıñdı al, qaýrat körset, qarsı bar!
Tüsiriñder nurlı ömirdiñ jarığın,
Bilim – bulaq, qaýnar közin aşıñdar.

Kel, bilimniñ ordasına kiriñder,
Bilim alıp, ömir zañın biliñder!
Bilim – öner, bilim – ömir turağı,
Bilimmenen keleşegiñ kögerer!
Üýren bilim, üýren öziñ tağıda,
Ölmeýtuğın sonda eñbegiñ köriner.
1938 jıl. Qaraşa.

EGİS KÜNİNDE
Aýlandı qırıq ekinşi egis jılı,
Eñbekpen köterildi köktem üni.
Toñ jibip, muz-qar erip, sw sarqırap,
Aşıldı saxaranıñ tegis güli.

Balbırap barlıq alap kün şwaqtap,
Sağımdap, tüsip jatır ıstıq-aptap.
Mal qwnap, qıran şırqap, torğaý şırlap,
Boý jazdı jatqan añ da inin saqtap.

Eñbektiñ en dalasın jatır alıp,
Eñbekşi şarwaqor batır xalıq.
Kürsili küşti qoldıñ toñdı aýırıp,
Atızdar türlendi köz jawın alıp.

Kün süýip, köktep egin basın jardı,
Jaýqaltıp kökşil munar sağım şaldı.
Istıq lep, maýda jeli jelpip süýip,
Tolıqsıp sulw qızdaý mıñ buraldı.

Käsipqor şarwanıñ qan men teri,
Dünýeni jasartadı, kögertedi.
Şarwalar köktemmenen täbïğattas,
Bir nïettes,
ulı eñbek – ömir tegi!
1942 jılı

TAÑ QALAMIN
Tasqın soqqan salındı bop,
Künde ağıp sandalamız.
Jarğa urılıp jağadağı,
Tal şıbıqqa qarmanamız.

Sarğayamız sağım qwıp
Şöleýtinde sar dalanıñ.
Şağwımen wlanamız
Şıbın-şirkeý, qandalanıñ.

Ömir – ümit tağı terbep,
Jaqsı oýmen qarmanamız.
Eskegi joq qaýıqtaýın,
Qalt-qalt etken jan ğanamız.

Qaýsı birew bile almaý jür
Aldamköstiñ jalmağanın.
Qaýsı birew maqtanğıp jür
öz twısın qandağanın.

Keýbirewler qan jutıp jür,
Qurbanı bop qur jalanıñ.
Adamğa adam nege öşiged?
Mine, osığan tañ qalamın!. . .
1943 jılı
MEKTEBİM MENİÑ OSILAR
Oqıdım biraz 《älip, bï》①,
Jumsadım talaý aqıl,mï.
Sawat aştım qoý xattıq-
Qurannan mağan tïgen sï.
Tappadı dawa bul jürek
Tınşımadı köñil-küý.

Ğılımğa tipti kendemin,
Quralaqan pendemin.
Qolımdağı kitapqa
üñilem,
osı sengenim.

Dosım da boldı bul kitap,
Jasımda serik bul kitap.
Qolımda kündiz,
Uýıqtasam
Basımda boldı bul kitap.

Üýrendim, jazdım san ret,
Örnegim jatır qağazda.
Oqıdım, jazdım tağı kep,
Uýığan jandaý namazğa.

Oqwdan qaza ketpedi,
Oqïtın kitap bolğanda.
Sonda da köñil küpti edi,
Sonda da qaldım armanda.

Abaý sözi – ulı söz,
Sondaý bop dana twsa adam.
Ulı taw, ulı darïyadan
Qanadı şöliñ swsağan.

Qarañğı Qazaq köginde
Kün bolıp Sultanmaxmut②-
Säwlesin şaştı,
jır jazıp-
bilimge jurtın şaqırıp.

Darïya ğoý ulı ğalımdar,
Oqısañ şöliñ basılar.
Aldım men bilim osılaý,
Mektebim meniñ osılar.

1943 jılı
SARQILMAS BİLİM BULAĞI
Sarqılmas bilim bulağın
Tögip-şaşıp jatırmız.
Tabamız qaýdan turağın,
Taqırlap alsaq aqır biz.

Qoýmastan qağaz, kitaptı,
Saqşılar jïnap alıp jür
Murasın eldiñ jutattı,
Alğanın otqa salıp jür.
.
《Sovetten kelgen kitaptı
qoýmaýmız》desip bösedi.
《Tinitkende şıqsa üýiñnen,
Tübiñe jetem》desedi.

Örtegen, qurtqan basına –
Paleniñ mınaw basıma?
《Ädiletti》 aýtıp jatadı,
Ädilet degen osı ma?!
1944 jılı
KÄRİ DÜNÏE
Kärin tögip käri dünïe,
Zirkiredi zikir salıp.
Jın şaqırğan baqsılardaý,
Qaltıradı bwırqanıp.

Nege munşa kärlenedi?
Uşındı ma işken astan?
Süýrelegen ol qandaý jın,
Qol-ayaqqa toqtatpastan?

Ajal dawıs – onıñ dawısı,
Aqpannan da swıq täni.
Elegizip közi aspandap,
Janı alqımğa jwıqtadı.

Awrw-ajal jalmap jattı
Aşarşılıq elge battı.
Käri dünïe kärlendi de,
Buqaranı attı – şaptı.

Onı qaptı, munı talap,
Qan jaladı osı küni.
Boldı waqıtı, ketti xalı,
Munısı – ölim esirigi.
1944 jılı

KÜZGİ ŞAQ
Sala-sala Altaý tawım sağımdap,
Tas bastawdan möldir bulaq ağındap.
Belin basıp,
Oýını asıp,
Köbik şaşıp –
Salasınan sağasına quldïlap.

Jağasında el otırğan jadırap,
Jılqı öriste,
Qoý qotanda jamırap,
Qalıñ orman,
Gülge oranğan,
Samaldanğan,
Köz tartadı köl jağalaý kök quraq.

Şöp jetilgen küzgi nawqan mezgili,
Däni tolıp, tolıqsığan egini.
Kiris endi,
Şırqap ändi-
Şaşpaý, tökpeý
Jïnaw üşin önimdi.

Osı alapta jaña qoğam erledi,
Eñbek dese alğa umtılıp örledi.
Mınaw jatqan,
Alqa taqqan,
Közdi tartqan –
Egindigi, pişendigi jaýnap jatqan jerleri.

1948 jılı

JAZĞITURIM
Işqınıp jarğa soğıp asaw Ertis,
Tolqını tolqın urıp örkeş-örkeş,
Kun nurı jerdi quşıp seldedi qar,
Köbigin kökke attı özen erteli-keş.

Alısıp arnasına sïmaý twlap,
Kök ïrim köbiktene jatır şwlap.
Jağada jelmen twlap tolıqsïdı,
Jañadan köterilgen jasıl quraq.

Aspanda top-top qalqıp qustar uşıp,
Jatadı jas balalar kölge tüsip.
Mäwelep turğan orman japırağı,
Qumarta altın säwle nurdı quşıp.

Jaz – şwaq, jadıradı jıraqta mal,
Jas töldi terbetkendeý jelpip samal.
Qwanış quşağında şattıq ünmen
Jasarıp el ömiri,
jan jadırar.

1952 jılı.
NEMENE
Nemene
mölteñ-mölteñ,
jas baladaý,
Ot şaşıp eki köziñ,
jalt qaramaý.
Xal suramaý,
Nan surap mölïmek pe eñ,
Toýınğan qojaýınnan mes qaradaý.

1960 jılı.
ASIL TAS
Asıl tastı ura berseñ ot şığad,
Urğan saýın jalın atıp ört şığad.
Watılıp joýılama şın asıl,
Jatpaý ma ol jarılsa da jarqırap!

Asıldardıñ asılı – adam näsili,
Dünïeni jasartadı ol äsili.
Qorlawğada, zorlawğada könbeýdi,
Mınaw ğasır – bilim – öner ğasırı.

1961 jılı.

ÄTEŞ PATŞA
Äteş bir kez patşa boptı,
Turğan eken bïlep köpti.
Dünïeniñ tört burışına,
Ädil degen dañqı ketti.
Aqïqatın añsağan jurt,
Är taraptan izdep kepti.

Qus mañğazı qazdı ertip,
Qus töresi aqqw keldi.
Bïik samğap älem kezgen,
Sap tüzegen tırna erdi.
Şölirkemeý şölde ösken,
Dwadaq ta salem berdi.
Äsem jünin mıñ qubıltıp,
Totı qustar jaýnap keldi.
San buraltıp, mıñ qulpırtıp,
Qumır bulbul saýrap keldi.
Gül baqşalı, xoş ïisti,
Sonda saraý şalqıp turdı.

Düz daladan bürkit kirdi,
Momınğa zil silkip kirdi.
Ulan tawdan quzğın kirdi,
Köp tırnaqtı ızğın kirdi.
Şıqılıqtap sawısqandar.
Jarqanattar jara kirdi.
Süýir tumsıq,
Ïir tumsıq.
Şöp qorekti,
Et qorekti,
Saraý tolıp seýil qurdı.

Äteş bir kün baqqa kirdi,
Baqşa işinde taqqa mindi.
Saraýında lıqsığan jurt,
Patşanı äbden tanıp,bildi.
Patşa sonda buýrıq etti∶
-Kw…kar…ra…kw…kw…letti.
Moýının ýip,tijin tögip,
Qarqarasın dirildetti.
Taxtımdı täpsirlewge,
Tağızımşı kelsin! –depti.

-Batırmın-dep,bürkit bardı,
Keñesşige quzğındı aldı.
«Aýbarlı»dep şaqırıptı,
Küşigen men tazqaranı.
Qarşığa,laşın,suñqar,tuýğın,
Tağı sondaý qan qumardı.
Tumsığınan w egetin,
Ara,sona,öre-pöre.
Xan taxtın qorşaý qaldı.
-Kw…kar…ra…kw…kw…tağı gw…gw,
Mänsäp–dañq tağı w-şw…
Maqtan tolı bul künderi.
Masattanğan xan,dürlikken el.
Bul saraýda burın talaý,
Meken etken mañğazdardı,
Tırnaqtılar,tistilerdiñ,
Küşimenen aýdap saldı.
Saraýda özi jalğız qaldı.

Patşa tipti asqaqtadı,
Basqalarğa til qatpadı.
Saraý tolğan sarbazdarğa,
-Basqar-dedi,jan-jaqtardı.
-Bar alemnen bir ün şıqsın!
-kw-kar-ra-kw-kw-dı uqsın!!
Birew qïq-qïq,
Birew şïq-şïq7
Ol ne kerek, bäri bitsin.
Atım şıqsın,dañqım assın!
Napolïondaý aýbar şaşsın!!
Bolsın bäri bas uratın.
Aýbarımnan adam qaşsın.
Kw-kara-kw-kw degende,
Täjim kün bop şıqsa alemge.
Qar qaramınan qap tawındaý,
Taw ornasın dünïege.
Quzarımnan qulap ölsin,
Şaýtan,dyu,periler de.
Muxït,teñiz,darïyalar,
Bolsın meniñ bïligimde.
Tabınatın bolsın olar,
Kw-kar-ra-kw-kw-degende.

Qus patşası süleýmendeý,
Tumsığınan tesip tizgen.
Kök erkesin ötkizipti,
Qıl köpirdeý bir-aq izben.
Qït etkenin qırqıp tüsken,
Qırğï boldı moýının üzgen.
Erkin uşqan erki qaýda.
Samğap alem japan kezgen.
Xanğa bir kün üýrek keldi,
Bir qanatın süýrep keldi.
Laşınnan körgenim dep,
Muñın şağıp,söýlep keldi.
Qaz mañğazdar aqsap keldi,
Şağalanı bastap keldi.
Tütelenip balaq jüni
Suñqar sum-dep qaqsap keldi.
Şıl,kekilik top-tobımen
Qarşığanı qas- dep keldi;
Barlığı da xanğa bardı,
Xan jumıstı zañğa saldı.
Zañdı tüzgen bürkit,suñqar,
Qarşığalar qarsı aldı.
-Är kim özin qorğamasa,
Eşkim onı qoldamasın.
Tasta üñgir,
Swda baldır.
Barsın soğan panalasın!
Söýlep ketti üýrek turıp,
Körseñ patşam öziñ jürip.
Saraýıñnan bir şıqsañşı
Saxarada seýil qurıp.
Aqqw sabaz sañq-sañq etip.
Ol tebinip keldi jetip.
Patşa sanda buýrıq etti.
Aşıq emes mıñq-mıñq etip.
-sizdiñ jerge tuýğın barsın.
Aq suñqardı üýrek alsın.
Şıl,kekilik T.b. larğa
Böktergi men laşın barsın.
Bürkit,quzğın,qarşığalar,
Saxaranı baqılasın.
Kw-kar-ra-kw,kw-kw bitti.
Jarlıqtı estip qustar ketti.

1961jıl
KEMEŞİ

Keýde gül,keýde dawıl ömir sïın
Körsetip,estirtedi jıldar küýin.
Quşam dep jaz şwağın alğa entelep,
Qaşam ba dawılının älde keýin.

Jetem be asıqqanmen kelmegenge,
Şölde swsın tabılmas şöldegenge.
Köppen birge körgenniñ bäri qızıq,
Sergeldeñ de serwen ölmegenge.
1961 jıl

BOZŞA TORĞAÝ

Qazaq degen bir awmaqtı
El bolğanda saltanattı,
Qobızına küý tüsirip,
Boz torğaýdı sonda tarttı.

Talaý jüz jıl küý şıqqalı,
El esinen bir şıqpadı.
Jerge tamğan boz torğaýdıñ
Jalğız tamşı ırşıp qanı.

Beyuaz,älsiz bozşa torğaý
Keýde zarlap,keýde jılaý,
Tañnan şırqap,bolğanşa ımırıt
Uşadı eken damıl almaý.

Qızıl şaqa balapanın-
erke,tätti bala qanın
qorğaýdı eken şır aýnadıp,
ortağa sap ana janın.

Tört şaqağa rızıq jïğan
Şarwa qumar sol beyuaz jan-
Jürgeninde damıl almaý,
Bastı uyaasın wlı jılan.

Zärin tögip ısqıradı,
Arbap sumıraý küş qıladı.
Bas barmaqtaý boz torğaýdıñ
Şıbındaý bop uştı janı.

Uyasın kep jılan bastı,
Jýnaqtadı jın-albastı.
Bozşa torğaý şır aýnalıp,
Sonda közden tökti jastı.

-köz jasıñdı tökpe beker,
Janıñ keýip,zıqıñ keter.
Jutam seniñ äz janıñdı,
Boladı endi,sol da jeter.

Topıraqqa taralğamın,
älsizderden när alğamın.
Men osı bir dünïeni
Qurtw üşin jaralğanmın.

Mağan kimniñ talası bar? –
Dedi jılan qaraşıbar.
Jalın şaşıp,demin tarttı,
Jutw üşin ol asığar…

Isıldadı jılan qattı,
Körsetem dep şarapattı.
Balapanın juttı kelip,
Qasıret barma munan qattı?!

Jasın törip jılamaý-aq,
Jawdan medet suramaý-aq,
Balapanı örtte qalsa,
Janın qaýtsın budan ayap.

Tars jumdı da eki közin,
Jılanğa kep urdı özin.
Şırqırağan bala aldında
Esil ana etpeý tüzim!

Däl osındaý qasıretti
Küý şıqtı,
San ğasır ötti.
Bizdiñ zalıq odan beri
Talaý tarïx basıp ötti.

Şubırındı bolğan talaý-
Soğısqanda jaw antalaý.
Şındıq,sumdıq jäne izgilik
Joq bop izi qalğan talaý.

Talaý xannıñ molaları,
Qamaldarı,qalaları-
Qum astına qulap tüsip,
Töbe boldı daladağı.

Keşip ötken san tarïxtı
qaý-qaşan da xalıq mıqtı.
Tar jol taýğaq keşwlerden
Talaý mura alıp şıqtı.

Kişkene qus bozşa torğaý,
özi asıqtaý,isi qandaý?!
Uyası üşin janın üzgen
ol-jawınger,batır sondaý.

bul-xalqımız küýge qosqan
jatqan dastan bastalmastan.
Urpağına tıñdatadı
Qobız ünin bala jastan.

Erlikti el jırğıp ötken,
Süýip-quşıp şın jürekten.
ol-medewi,süýinşi
kezderinde azap şekken.

Azap tartqan bizdiñ zalıq
Közin jasqa şılap alıp,
Küý estilse,
Tıñdar edi
Atın tejep tura qalıp.

küý-gawharı xalqımızdıñ,
küý-sïmvolı saltımızdıñ.
küý-jasampaz qudıreti
küýge qumar xalqımızdıñ.
1963 jıl
ÖSEK
Qaptağan dünïeni qalıñ ösek,
Ösekke ädiletti bağa bersek.
Tileýdi özine ömir,özgege ölim,
Adamdıq aqïqattı körmeýdi ölşep.

Baqıt dep er namısın satqandarın,
Tätti dep ösekpenen tapqan nanın.
Jelbwaz,jel ökpeler qamdanıp jür,
Adaldıq qasïet dep qapqandarın.

Şındıqtı seskenip jurt aýta almaýdı,
Päle ğoý,aýtar bolsa bas qalmaýdı.
Ädil sottıñ esigi aşılğanşa
bul arsız nadandarıñ jasqanbaýdı.
1969jıl

BAQA MEN ŞAYAN

Şayan bir kez sapar şekti,
Körmekşi eken kezip köpti.
Jaz da jetti topıraq qızıp,
Ketti jürip jerdi sızıp.
Sap-sarı bop tügi tewip,
Tabïğattıñ sölin emip.
Qastasına arnap isin ,
Qarw etip w dıñ küşin.
Jek körgenin aldı eske,
Bolar emes kündemeske.
Sögetuğın ol baqanı,
«Kölge qosar joq- dep- säni.
Bası jalpaq, boýı talpaq.
Sïıqsız dep butı taltaq.
Baqıldağan üni jaman,
Irşıp jürgen jolı da aram.
Seskenemin körgen jerden,
Körer me edi qazğan körden»-
Dep kijinip jüretuğın,
Tım buzılıp nïeti onıñ.
Kez bop aldan qoğalı köl,
Taba almadım ötwge jol.
Sonda swdan baqa şıqtı,
Şayan oğan jolığıptı.
– Amansıñ ba?
baqa dostım!
Seni körip öte xoşpın.
Öte almadım tereñ swdan,
Awmaqtı eken qudaý urğan.
Mına swdan ötkizip qoý,
Köp qoý sende aqıl men oý.
Jaratqan ğoý täñirim artıq,
Jürip jürsiñ kölde şalqıp.
Ğazïz basıñ artıq menen,
Sen bar ğoý dep şalqıp kelem.
Ötkizip qoý osı swdan,
Ülken eken mına anturğan.
Dedi baqa:
– Eý, şırağım!
Emes pe edi sırıñ mälim.
Öziñdi elden artıq sanap,
Teñgermewşi eñ şeke qarap.
Jürwşi ediñ sırttan sögip,
Jamandıqtı üýip- tögip.
Emessiñ be sen de küşti,
Endi mağan isiñ tüsti.
Jalbarınıp qısılğanda,
Qas oýlama qutılğanda.
– Alla, dosım, ant işemin,
Dosqa dostıq isim meniñ.
Jurt aldında aýta alamın,
Jaqsılığıñ qaýtaramın.
Talabıñdı körset mağan,
Sï körsetem men de sağan.
Baqa oğan ketti nanıp,
– Üstime şıq,-
depti barıp.
Şayan qarğıp şıqtı basqa,
«Bekip-aq» tur qas qılmasqa.
Swda qalqıp kele jatıp,
Älgi sertin jat qıp aýtıp,
Qudaýğada jalbarınıp, ,
Töbesinde jattı buğıp.
Jağağa kep baqa turdı,
– Al endi tüs!- dep buýırdı.
Köterip ap şayan basın,
Qarap körip aýnalasın,
Şıqqannan soñ köl şetine
Opa qılmaý ol sertine,
Tumsığınan qaldı şağıp,
Anadaýğa tüsti qarğıp.
Baqanı kek kernep ketti,
– Bergen antıñ qaýda- depti.
Şayan turıp saq- saq küldi,
Şaşıratıp wdan wdı:
-Umıtpaýtın ata saltım-
Depti- şağıw täbïğatım.
1975jıl
JILDAR

Jıldar jıljıp,
ömir jatır buldırap,
Men kelemin aýdı arqalaý zımırap.
Tündi ötkizsem, kündik tirlik bastalıp,
Sağat «tıq- tıq» ün qatadı sıñğırlap.

Onıñ üni:
«ömir ut!» dep zırlaýdı,
Ömir oğan äste toqtap turmaýdı.
Mïnwt, sağat ötkenine ökinben,
Tabıspenen uzata alsam kün-aýdı.

Ömirim taza bolsa bastaw swındaý,
Şañ men tozañ turmaýdı ärkez jwılmaý.
Ulı aqïqat jeñedi dep qaşan da,
Ümit artıp kelemin men swınbaý.

Bolaşaqqa köz jiberip qaraýmın,
Tar jol, taýğaq aswların sanaýmın.
Aşı-tätti ötip jatqan ömirge
Telmirwmen ötip ketti talaý kün.

Qabıldağam öktem küştiñ sabağın,
Tatamın dep tätti ömirdiñ tağamın.
Qwanışqa jeter me eken quşağım,
Tarta berşi , tarta ber, oñ qabağım!
1976 jıl
JAÑA RWX

Jaña rwx- jaña ömir, jaña qadam,
Jaña rwx- jaña ïdeya, jaña adam.
Jaña rwxta köktegen kök qawlandaý,
Jañalıq boý köterdi otanımnan.

Jaña rwx ulı boýğa jügirtti qan,
Jaña rwxtan uştaldı barlıq qalam.
Jaña rwx juñxwamızdı jasartadı
Äri aq, äri kedeý tarïxtan.

Jaña rwx jasağanda jaña tarïx,
Jaña rwx jarqın ömir aşqanı anıq.
Jaña rwx külli älemge küle qarap,
Tarïx- qa tıñ bet qostı tañdanarlıq.

Elimniñ barlıq elge esigi aşıq,
İrgesi jaqın meýli bolsın qaşıq.
Kewde kerip jaña urpaq alğa attadı,
Keýbirewler şoşıdı esi qaşıp.

Meýli olar şoşısın, qorıqsın da,
Meýli olar tüñilsin, torıqsın da.
Partyam jaña rwxpen parasattı,
Tüsedi el aldında awır sınğa.

Kedergi- bögetterdi buzıp-jarıp,
Attandı ulı jorıqqa ulı xalıq.
Är türli bürañ joldar bolğanımen,
Ärïne, twı anıq, senimi aýqın.

Qaşanda ulı xalqım muratı anıq,
Baq kündes ïzimderdi jığa tanıp.
Qaptağan ïdeyalar arasında,
Jasaýdı jaña rwxpen jaña tarïx.
1980 jıl
ARALIM

Aýnalaýın, aralım-
Ata-babam ösken jer.
Jawın qwıp, şaýqasıp,
Qızıl qandı keşken jer.
Boz ingendi bozdatıp,
Anam köşti tartqan jer.
Aqtılı qoý qozdatıp,
Atam baqıt tapqan jer.
Tobışaqtı quýğıtıp,
Top aldında şapqan jer.
Köş aldında sızıltıp-
Jeñgem änge basqan jer.
Qız-boz bala jïnalıp,
Qızığıña batqan jer.

Qaptal- qaptal qarağaý
Qaýıstırğan beliñdi,
Keñ qonısta aq boz üý,
Körwşi em darqan elimdi.
Şalğınıña jasırıp,
Tarttım talaý jelimdi.
Besti asawmen alısıp,
Tarqatwşı em «şerimdi».
Aýnalaýın, torğaýtım,
Aýnalañda bal bulaq.
Jasıl ala jağañda
Jaýqaladı bal quraq.
Bulağıñnan sw işip,
Jılqım örgen şurqırap.
Qıratıñda mıñğırıp,
Qoýım örgen jamırap.
Sarbaz atan, sawlı ingen
Sar jonıñda samaldap.
Qandaý jerde ,qaý tawda
Sendeý awmaq jaralmaq?!

Qorığıña qamalap,
Äkem ayu atqan jer.
Jılqı iñirttep jesek sap,
Tañ atqanşa şapqan jer.
At aparıp serne alıp,
Tartıspenen ösken jer.
Oýdan qalaý şığasıñ,
Qızığıñdı keşken jer!
Qız oýnaqtı qızdırıp,
Altıbaqan tepken jer.
Änge şırqap sızıltıp,
Jürek qılın şertken jer.
Köýlegin jer sızdırıp,
Süýgen jardı ertken jer.
Jas ömirdi ötkizgen-
Istıqısıñ-aw öritten,
jer.
Qwat bergen däwirim,
Äli talaý asam bel.
Balaları awıldıñ
Aldan şığıp:
«atam» der.
Bal bulaqqa bas qoýıp,
Quşağımdı aşqan jer.
Ömirimdi körkeýtken-
Qımbatsıñ twğan jer.
1981- jıl

JASTIQ ŞAQ
Taýnşa qwıp, taý minip,
Talpınıp ösken jastıq şaq.
Är nege jatpaý qaýmığıp,
Şarıq urıp ösken jastıq şaq.

Toý- dwmandı qızdırıp,
Arısqa tüsken jastıq şaq.
Aq otawlar tündigin
Jabıwın kütken jastıq şaq.

Ümitpen tañdı atırıp,
Är neni qwğan albırt şaq.
İñirtte «jesek» şaqırıp,
Sernesin qwğan jastıq şaq.

Oýnağannan- külgennen
Basqanı bilmes eser şaq.
At jalın tartıp mingennen,
Dwıldattıq- aw «kesel» sap.

Uşırıp oýdı alısqa,
Qandaý dep boljap bolaşaq!…
Urılıp kördi är tusqa
Talaptıñ atı urınşaq..

Barlığına da üñilip,
Urılıp bağıp, baýqastap.
Ötkelin tappaý tüñilip,
Şığıp ta jatad oýqastap.

Dünïe degen birge- bir,
Jığılıp birde bir jığıp-
Jatatındığın bul ğumır
Jığıla jürip uğınıp.

Talaýdan jerip swınıp,
Talaýdan bezip tüñilip.
Büginnen qaýtsa bul köñil,
Erteñge tartqan üdirip.

Toqtaý da bilmes jawsırap,
Jastıq aý degen jaw jürek.
Jatsa da jansız qansırap,
Turadı twı jelbirep.

Türi joq äste damıldar,
Köktemgi tasqın qula ala.
Jarğa da tawğa urılar,
Barar dep qaýda surama!
1981jıl
AÝIRILĞAN JILDAR

Jïırma bes jılda oraldım.
Torğaýtım,saqım,
Sağınıp.
Salemdi qabıl al,
Aqbas şal keldi alqınıp.
Partïya bergen tabıspen
Aq kirewke jamılıp.
Basıma täji kïgenim
Alğam joq onı
jağınıp.
Ädilet sende,
Ar sende,
Aqïqatıñmen tanılıp.
Twğan jer seniñ senimiñ
Bas ïem sağan tabınıp.
Köre almaý öler me ekem dep
Küñirengen em qaýğırıp.
1981jıl

BÏŞİ QIZIM QIMBATQA
Qımbattı qızım–Qımbatım,
Xalqıña jansıñ tım jaqın.
Körsettiñ ata–babamnıñ
Ğasırlar ötken sımbatın.

Bï degen xalıq murasın
Jañğırtıp alıp şığasıñ.
Saxna säni bï bolsa,
Şolpanı bolıp turasıñ.

Jürsek te awır san küýde,
Terbelgen elimiz än– küýge.
Saxna–dala,saýran jer,
Men küý tarttım,sen bïle.

Sürginde jürip bïlegen,
Ürginde jürip bïlegen,
Aýdalıp jürip bïlegen,
Baýlanıp jürip bïlegen;

Jılap ta jürip bïlegen,
Külip te jürip bïlegen,
Bïlemeý ömir sürmegen,
Twısqan birge bïmenen–

Qırmızı güli dalanıñ,
İlgeri bolsın talabıñ!
Al bïle!mäñgi bïleý ber,
Bï bolıp twğan qarağım!
1981 jıl,Aral jaýlawı
BEREKE

Bereke degen ulı küş,
Intımaqqa köñil qoý.
Tirlikte daw- keriske,
Kerbeqpa jaqqa urma boý.

Ornatsañ sen bereke,
Urpaqtarğa ol mereke.
Senen qalsa äreke,
Urpaq elge keleke.

Jikşildiktiñ bwımen
Ötkizgende ömirdi.
Arazdıqtıñ wımen
Az şaýdıq pa köñildi;

Alalıqtıñ ala ïti
Jürekti talaý qaldırdı.
Arazdıqpen arsıldap,
Qanattı da baltırdı.

Örşigende kündestik,
Eregestik, egestik.
Öris- qonıs talastıq,
Ömir sürdik künde östip.

Üzeñgilestik, teñdestik,
Eregestik, egestik.
Baq kündestik, baqastıq,
Qalmaý keled nege östip.
Ötkenniñ küni ötkende,
Ol ötken men ketkende.

Arpalısıp ötkende
Armanda ketti köp pende….
Tañ qalamın , yapır- aw,
Büginge tağı jetkenge.

Oýqoý, qazaq qaýran el!
Sağan osı ne bolğan?
Birlik degen oýğa kel,
Birlikten baq taralğan.

Alalıqtı tw qılğan-
Ala awızdar ne körgen?
Ol sergeldeñ twdırğan,
El baqıtın şegergen.

Birlik degen uranğa,
Bir jeñinen qol şığar da!
Sapqa tur dosım saýlanıp,
Jikşildikti jığarda.

Oğan ötken jıl aýğaq,
Bügingi kün bizge sın.
Berekeni kim oýlap,
Bekemder el irgesin!

Oý jiberip qarasaq,
Zaman,waqıt özgerdi.
Qazıq qağıp, qala sap,
İrge kömer kez keldi.

Oýqoý qazaq balası,
Aýnalaña qaraşı!
Jazılar kün jetti endi,
Alalıqtıñ jarası.

Keziñde bul bağıñ bar-
Arazdıqtı şağıñdar!
«Irısımnıñ qaýnarı-
Bereke»- dep tanıñdar!
1983jıl

QARA ERTİS JAĞASINDA

Qara ertisim kürkirep-
Jatırsıñ ba burqanıp?
Jağaña kep bir tünep,
Swıñdı iştim şöl qanıp.

Arasandı oýğa alıp,
Jetemiz dep sol küni,
Qara ormandı qaq jarıp,
Jağladıq joltını.

Meken etip taw işin,
Dalada ösken xalıqpız.
Jaýlawdıñ keñ tınısın
Sağınıp ta qalıppız.

Peri tawı osı naq,
Kewdemdi aştım salqındap.
Güldiñ ïsin qosıp ap,
Soğadı jel añqıldap.

Tabïğattıñ qudıretin
Qoýdı ma eken körmege.
Aýnalanıñ swretin
Saqtap kelem kewdeme.

Seskendi eken ol neden?
Özin qorğap saqtaptı.
Lapaý jartas töbeden
Tönip kelip toqtaptı.

Bir- birimen talasıp,
Birine-biri unasıp,
Jaýqaladı jarasıp,
Dala sansız gül aşıp.

Dawıl sağıp terbesin,
Waqıtqa erkin bermesten.
Boý sazıptı qarağaý,
Jelge aşıp kewdesin.

Jawıp turğan jağanı,
Qaýıñ- terek örimdeý.
Sıldır- sıldır şolpısı,
Bïledi kelindeý.
Qutılmaýsıñ qaşqanmen,
Jaz jañbırın tögem dep-
Qara bult aspannan
Kele jatır tömendep.

Tawlar aştı quşağın,
Bizde örledik qarısıp.
Bult
jañbırdıñ qosağın
Qoya berdi ağıtıp.

Ot qamşısın üýirip,
Aspan ketti kürkirep.
Qara bult jïılıp
Öte şıqtı sirkirep.

Jwındırıp dalanı,
Bulttar ketip baradı.
Endi künniñ janarı
Külip bizge qaradı.

Batır tartqan sadaqtaý
«Kempir qosaq» ïilip,
Kün beýne alıp şar aýna,
Tur tawlarğa nur quýıp.

Aýnala taw nw orman,
Jasıl dala jaýnap tur.
Tım erekşe jaralğan
Taw emes- aw jannat bul!
1983jıl

BAQITIMDI TABAMIN

Jıl jasağı kötergende twların,
Zor jeñisten ekpindi küý tıñdadım.
Jıl leginiñ qosıldım da sabına,
Alğa attadım, ayal etip turmadım.

Jıl twralı tereñ edi talğamım,
Jıl legine jaý ilese salmadım.
Keledi ılğıý köñilimdegi armandı,
Urpaqtardıñ urpağına jalğağım.

Meniñ qaýsar, qajırlı edi bul elim,
Elimmenen armandas et jüregim.
Bügin jıldar köteredi tw etip,
Elimizdiñ zamandasw tilegin.

Bul jıldardıñ är sekwntı talğamdı,
Ol tileýdi adamdardı tolğamdı.
Ol boýına jan eken dep darıtpas,
Köne jurtta jıljıý almaý qalğandı.

Jıldar marışın tartsa jaña jorıqtıñ,
Demeýmin men jasappın da, arıppın.
Men jeñisti qosınnan tabılam
Baqıt üşin küres aşqan xalıqtıñ.

Jıl jasağı kötergende jalawın,
Soñına erem meniñ osı qalawım.
Quşağınan maxabbattı jıldardıñ
Eñbegimmen baqıtımdı tabamın!
1983 jıl
JOL BOLSIN

Jaña jorıq batırları- bawırlar,
Bul ömirde öz ornıñdı tabıñdar!
Ğılım bolsa bul ömirde bäri bar ,
Üýreniñder, ömirden när alıñdar!

Awızğa alsa osı bizdiñ qazaqtı,
Qan menen ter deý almaýsıñ az aqtı.
Nadandıqtıñ kesirinen, dertinen-
Tarïx kwa- az körmedi azaptı.

Nadandıqtıñ kesirinen, dertinen
Ol aýrılğan örisi men erkinen.
Uýtqısı men berekesi şaýqalıp,
Är eleske tüs körgendeý eltigen.

Atqan kezde socïyalïzım nur tañı,
Teñdiktiñ ol asqaq änin şırqadı.
Jaña zaman qurw kerek jaña adam,
Bawırlarım, qatarğa kel, tur tağı.

Al, jol bolsın! jaña zaman erleri,
Waqıt sağan tur sıbağa bergeli.
Zamanıña ülesiñdi qoswğa
Atıñdı ertte, beliñdi bw, kel beri!

Öner-bilim küresi bul zamannıñ,
Jaña jorıq ğılımğa jol alğan kün.
Qajırlı eñbek, asqaq ümit, ör senim
Bïigine aparadı armannıñ.
1983 jıl

JAZ

Şilde men tamız
Ujımaq qoý nağız,
jaýqalıp orman japırağı,
Egini, malı…-
Jarasıp bäri,
alañsız şarwa otıradı.
Sağımdap künniñ şwağı,
Jetilgen jazdıñ qurağı.

Jaz janğa jaýlı-
Quşağın jaýdı,
jazılıp jatır bul ömir.
Erekşe jaýnap,
Bulbulı saýrap,
Jap- jasıl öñir- gül öñir.
masatıdaý qulpırad,
toğısıp oý- qır şurqırap.

Qus bitken kölde,
Añ oýnap belde-
asırsap ketip baradı.
Bir- birin tapqan,
Toğısıp jatqan,
jarastı dünïe, jaradı!
Jas ğumırdaý jaz degen,
Ötkenin eşkim sezbegen…
1984 jıl
UJMAQ PEN TOZAQ

Ujmaq pen tozaqtı eşkim körmegen,
Ketkender de qaýta oralıp kelmegen.
Ujmaq, tozaq ölgen de emes tiride,
Ar aldında künine san tergelem

Janıp jatır adamdardıñ arası,
Tozaq degen-mänsäp, abıroý talası;
Bir-birine jağıp jatqan küýesi,
Bir-birine jawıp jatqan jalası.

Ujımaq degen-adamdardıñ tirligi-
Maxabbatı, berekesi, birligi;
Bir-birine meýirimdi dostığı,
Nağız adal, arğa tolı qïmılı.

Tozaq-
Soğıs jasaýdı adam balası,
Örtenedi jer men aspan arası;
Janğa batqan bar xalıqtıñ nalası,
Jer anağa salıp jatqan jarası.

Ujmaq-degen beýbitşilik älemi,
Tınıştıqtan baýlıq baqıt keledi.
Ujmaq degen-adamdardıñ eñbegi,
Jer betine şaşıp jatqan öneri.

Ujmaq-tozaq adamdardıñ qolında,
Öz qolıñda baqıtıñ da, sorıñ da.
Tozaq emes, ujmaq üşin küresip,
Gül egip ket tirşiligiñ barında.
1985-jıl
ARDAGER KÜÝŞİ
(xalıq küýşisi Taýır Belgibaý uılınıñ
qazasına arnaýmın)

Urpağına mura bolıp taralğan-
Atamızdan qalğanda osı ne qalğan?
Şanağına el tarïxın sïğızıp,
San önerpaz ardager dep sanalğan.

Qos işekten ömir ünin jır qılıp,
Tıñdawşını küýindirip, küldirip.
Ardagerlar küýdiñ twın kötergen.
Jiger berip, köñil şerin jwdırıp.

Jasap ötken talaý-talaý küýşiniñ-
Zar küýinen uğınasıñ jıl sırın…
Qwanıştan qulap tüsip qaýğığa,
Qasıretten jas irkesiñ bir sığım.

O-darïğa, teñdesi joq bul öner,
Ol ğılım ğoý bükil xalıq süýiner.
Jawızdıqtıñ izinen qan aqqanda,
Önerliniñ ömirinen gül öner.

Elimizdiñ öneri ölmes, küşi ulı,
Taýır edi-aw sol önerdiñ bir şıñı.
Öz kezinde şanaqtan küý şalqıtqan,
Ör önerdiñ jeñimpazı, örşili.

Tasıp, şalqıp tögilgende «aq-aral»
Küýşi Taýır bïik şıñğa bara bar.
Küýin tartıp törimizde otır ol,
Aramızdan äketse de onı ajal.
1985-jıl
KÜZETŞİ AYU MEN QOJASI
Dünïeniñ şet şeginde,
Ýen tawdıñ bökterinde-
Bala ayu qolda ösipti,
Adaldıqpen kün keşipti.
Qojası onıñ ülken bastıq,
Ete almaýdı eşkim qastıq.
Barlıq qawım quldıq urıp,
Ïiletin qol qwsırıp.
Bala ayu da uqtı sonı,
Qaqpaýlamaý eşkim onı.
Kirse kirdi, şıqsa şıqtı,
Senim arttı qoja tipti.
Bala ayudı qolda jürgen
Jınıs orman, jımsız burgen,
Zeriktirdi mına käsip,
Körmegen men qarnı aşıp.
Erkindikti sağınıp jür,
Baýğa erkisiz bağınıp jür.
Qam-qaýğısız qojaýınğa,
Oýlaw qaýda ol jaýında.
Birew ayu, birew adam,
Birewinen birewi alañ.
Bolsadağı qanşa mıqtı,
Qojası onı basqarıptı.
Ayuına senim küşti,
«Tındırıptı»ol talaý isti.
Bir küni keş batqan kezde,
Jurıt uýqtawğa jatqan kezde,
Qojaýın bop dem almaqşı,
Depti ayuğa:- sen bol «saqşı»!
Qıbır etken jan kelmesin,
Sırttan eşkim üýge enbesin.
Buzsañ eger tätti uýqımdı,
Bola almaýsıñ sen süýkimdi.
Ayu onı maqul taptı,
Mıqtap turıp esik japtı.
Otırdı ol qozğalmastan,
Qojaýının uýqı basqan.
Izıñdağan qara şıbın –
Bermedi tek oğan tınım.
Şır aýnalıp uşıp ötti,
Qojaýınğa barıp jetti.
Uşırwğa tappaý amal,
Bolmadı eş aýla tabar.
Qara şıbın jorğaladı,
Köz, qulaqtı talğamadı.
Oyansa endi boldı päle,
Ayu sastı oýlaý kele.
Sasqalaqtap esik aştı,
Baspaldaqta jatqan tastı –
Arbañ etip qolına aldı,
Qojasına jaqın bardı,
Şıbındı taspen urdı qattı,
Qojası onıñ til tartpaptı…
Aqımaqtan dos tapqanşa,
Xawıp-qater qas qaqqanşa.
1987-jıl
BİZDİÑ QAZAQ

Bizdiñ qazaq bir qundaqtan tarağan,
Meýrimine sıýıp jatqan bar adam.
Köz aýası keñ aspandaý xalıqpız,
Bul dünïe de ïgilikti qalağan.

Bizdiñ qazaq ädepti de, ïbalı,
Jası ülkendi jolın berip sïlaýdı.
Qalaýtını kişpeýildik, tatwlıq,
Unatadı jol- joranı qwğandı.

Bizdiñ qazaq meýmanına adal- aq,
Jatpaýdı onı baý- kedeý dep saralap.
Atıñ arıp, tonıñ tozbas jıl boýı,
Osı eldi jüre berseñ aralap.

Bizdiñ qazaq toý- dwmandı qwğan el,
«Daw şıqpasın, än şıqsın» dep turğan el.
Aspandağı aqqwmenen än qosıp,
Aý astına altıbaqan qurğan el.

Bizdiñ qazaq as- swı bir dastan- dı,
Qızı jasar qurbısına bastanğı.
Atımtaýdaý jomarttıqtı äýgilep,
Ağaýınğa keñ quşağın aşqan- dı.

Bizdiñ qazaq şeşen sözge boý urğan,
Kisesinen kisiligin aýırğan.
Bitimsiz daw, bitpes keris degendi
Jalğız awız sözben orap qaýırğan
.
Bizdiñ qazaq el edi tım üýirsek,
Kim bolsa da qulaý süýdik süýinsek.
Añqıldaq ta, aq köñil de, añqaw el,
Jüregine saqtamaýtın tüýinşek.

Bizdiñ qazaq waýımdı dert degen,
Keşw bar ma osı qazaq keşpegen.
Tar jol, taýğaq keşw twsa basına,
Täwekeldiñ taýbwrılın erttegen.

Bizdiñ qazaq ulı otannıñ bir eli,
Ul ösirgen – ulı tawlar tülegi.
Twğan jerden aýrılmastan bir taban,
Ulı taw dep soğadı onıñ jüregi.
1986 jılı

 

ATAMEKEN ALTAÝIM

Kökke ulasqan şıñıñnan qar ketpegen,
Bawraýıñnan jaýqalıp dän ketpegen.
Urpaqtar awıldan änin qosıp,
Alwan gülmen öñiriñdi örnektegen.

Quşağıña ap şalqýsıñ qustaıñdı –
Sağınışpen oralğan quştarıñdı.
Qus joq jerde sen jaralı,
Sen joq jerde
Mekeninen aýrılğan qus ta muñlı.

Özenderiñ bwrqanıp kürkiresin,
Saý-salañnan mıñ bulaq dürkiresin.
Sumdaýrıqtıñ kök tolqın jağasında
Kürkiregen tolqınnan şıqsın esim.

Ormandarıñ qawlasın qarağaýlı,
Ormandarı qulpırğan dala jaýlı.
Qarağaýlar ösedi muz tösenip,
Bïikterdi talğaýdı, saralaýdı.

Köl bolsa eger bolsa eken qanasıñdaý,
Mıñ qarasam, köñilim, qanasıñ ba-aý!
Wa, baýırğı qart meken- altın altaý,
Bar tirliktiñ meýrimdi anasındaý.

Jan ïesi bawırıñda saýrandasın,
Ülbiregen jüregin qaýğı almasın.
Sap – sap bolıp qustarıñ qaýtsa küzde,
Bir qanatın süýretip qaz qalmasın.

Aqsaq kýik aýrılıp seriginen ,
Jürmesin qus kölinen jerip ünem.
Balalarmen qırannıñ boýın boýlap,
Birge oýnap ketwşem eligimmen!

Sol elikti köreýin sol mekennen,
Qamıstarı ïilgen kölge tömen.
Şolpıldağan şortandı şabaq qwğan,
Birge qwıp aýdınğa sen keter me eñ.,

Qus patşası aqqwlar- asıl seri,
Jubaýımen tañda änge baswşı edi.
Top-tobımen jaýılğan qoñır añdar,
Jarıswşı ed, dürkireý qaşwşı edi.

Aralasam dalañ men tawlarıñdı,
Sol qusıñdı köreýin, añdarıñdı.
Qoýmen birge öretin qoñır añıñ
Qorşap alıp jatwşı ed jan – jağımdı.
Wa, altaýım, baýırğı atameken,
Altın tañıñ än bolıp atadı eken.
Orman sıñsıp, kürkirep özenderiñ,
Añ men qusıñ asırsap jatadı eken.

Qatar össin bar tirlik bawrıñda,
Ormanıñda, oýıñ men sawırıñda.
Öteýikşi bärimiz alañsız bop-
Dünïeniñ jalt etken jarığında.
1986 jıl

JER MEN ASPAN
Älemde aýrılmas dos jer men aspan,
Keledi jaralğalı ajıramastan.
Şeksiz-şetsiz ğarıştı kezip jürip,
Jıljïdı öz jolınan bir jazbastan.

Dünïe tirşiliktiñ jer anası,
Qorşağan atmosfera aýnalası,
Samsağan planetalar arasında,
Älemde jan bitkenniñ baspanası.

Älem şeksiz-şetsiz dep jañsaq baspaý,
Ol zwlaýdı qajımaý, aspaý-saspaý,
Juldızdar san-sanaqsız jımıñdaýdı,
Baýırğı köz üýrengen köne dostaý.

Zwlaýdı jer,zwlaýdı körmes talıp,
Tirşiliktiñ köligi asqan alıp.
Biz adamzat jatamız quşağında,
Birinde qar,birinde gül jastanıp.

Bizge jer körgen emes artıq berip,
Ne zäbir,ne japanı tartıp kelip.
Adamzat kele jatır quşağında,
San alwan ïgiligin şalqıp körip.

Keý dañğoý maqtanadı,tasïdı kep,
«Tabïğat bizge bügin bas ïdi»dep.
Osındaý dañğazanı körgeniñde,
Jüregiñ w quýğandaý aşïdı kep.

Adamzat öneri asqan mına bir şaq,
Jïırmanşı ğasırdıñ soñın alsaq.
Tabïğat zañın bilip küniñdi kör,
Dünïe qaharınan bılaý jasap.

Wa,adam qoyar bolsaq miniñdi alğa,
Bösesiñ de börtesiñ tiliñ barda.
Aşwı on bes balğa köterilgen,
Al aýtşı bir borandıq küýiñ barma?!

Birewler atom bomba saýlanadı,
Dünïeni şeñbektewge oýlanadı.
Biraq ta,tabïğatta ulı alıp küş,
Jeteme buğan küşiñ oýlan äli.

Eý,adamdar,soğısqa bolma qumar,
Alısbaqtıñ teñ tüser salmağı bar.
Sïlaý bil jer ananı qasterleý bil
Joyuğa tirşilikti bolma qumar.

Köziñniñ qalsam da aýtam alasına
Jol bolsın qyan-keski talasıña.
Zar bolıp qalıp jürme tabïğattıñ
Bir tamşı sw,bir demdik awasına.

Wa,jer ana,jer ana,asıl da alıp,
Tursıñ ba sen qulpırıp jasıldanıp.
Ayalap bir güliñe bir gül qosıp,
Öteýin ğasırlardan ğasırğa lıp.

Jasawdı atom bomba dañq deme,
Ol jerden,künnen jarıq alıp deme,
Ekologïya zañı tek tirlik jolı,
Basqasın ol saqtalsa xawıp deme.

Senimen bir jasasın qustar añdar,
Jäbir-japa keltirip ustamañdar.
Erkin össin olar da,erkin jürip,
Onıñ atamekenin qıstamañdar.

Bilip aldıq biz bügin bärin deýmiz,
Tabïğattıñ qupïya zañın deýmiz.
Şındap kelse älemniñ qarsı aldında,
Jaña körgen dünïeni säbï deýbiz.

Jer zwlaýdı öziniñ köş jolı bar,
Onı süýrep körgen joq eş janwar.
Dünïeni basqarw bir äñgime,
Eý,adamdar,öziñdi basqarıp al.

Bul tabïğat köl- kösir bolğan emes,
Ağıl- tegil baýlıqtı el körgen emes.
Joqşılıq tek adamdı talpındırğan,
Barşılıqtan bul qoğam kelgen emes.

Qajettilik jetelep adamdardı,
Bul örege bïiktep sanañ bardı,
Soğıstı emes oýlañdar jaratwdı,
Urpaqtardı,baqıttı qoğamdı alğı.
1986jıl

JOÑĞAR JARNAMASI

Mınaw joñğar dalası
San qwradı, san güldep.
Sonda da bul dünïege
Nala aýtpaýdı «soldım» – dep,
Zar şekpeýdi «öldim»- dep.
Tis jarmaýdı kördim dep
Joñğar osı ömirden-
Neni oýlağan, ne bilgen?
Joñğar talaý şañdadı,
Ulı dübir- tasırdan.
Tarğıl- tarğıl tasında
Talaý qan bar şaşılğan;
Talaý dawıl basılğan,
Talaý tolqın tosılğan,
Talaý päle örbigen,
Şığa kelip tosınnan.
Sonıñ bärin qart joñğar
Öz basınan asırğan.
Sonda da sır aşpaýdı,
Sonda da muñ şaqpaýdı.

O, sarı jon, sar dala,
Añıñ qaýda jügirgen!
Aýrılıpsıñ güliñnen,
Aýrılıpsıñ türiñnen.
Qaralı bir jandaýsıñ
Adamdardan tüñilgen.
Swıq tüspen qaraýsıñ,
YApıraw, sen qalaýsıñ?!

O, sarı jon, sarğaýıp
Qalamın ba demeýsiñ.
Bara jatır mujılıp
Jasıl dala, egeý şıñ.
Ormanıña talastı,
Qorğanıña talastı,
Aldığıña talıstı.
Armanıña talıstı
Seniñ ıstıq qoýnıña
Swıq qolın saladı.
Jamılğıñdı alıp jap- jasıl,
Jalañaştap baradı…
Ne aýtasıñ zamanğa?
Ne aýtasıñ ğalamğa?
Ne isteýsiñ , ne deýsiñ?
O, sarı jon, egeý şıñ!

O, sarı jon, sar dala,
Qaraýmın men tañdana,
Körin, til qat, aýqaýla.
Til qatpaýsıñ pañdana,
Adamdardıñ tirligin
Tirliktegi sumdığın,
Zulımdığın, qubıjığın
Biliksiz de ekenin,
Bilimsiz de ekenin
Qurıp bara jatqanın,
Qut ırıstı mekenin.
Şaşıp jatqan qandarın,
Alıp jıtqın jandarın,
Gül dalanı kül etip,
Burqıratqan şañdarın.
Gül jaýnağan dalanı
Joýwğa däs qalğanın
Mınaw älem aldında
Şaş osılaý jarnama!
1988jıl
QYAN ASW

Qyan asw, bel- beles saparında,
Dostardıñ üzeñgiles qatarında,
Ulanğaýır ömirdiñ keşwinde
Ötkizdim şarşawında, şalqwında.

Qaq tilip qıýındıqtıñ tolqındarın,
Aşı- tuşı däminiñ tatıp bärin,
Jır etip qudıret sýın men qaldırdım,
Arttağı qalasa alsın urpaqtarım.

Ömirge turğamın joq bügin twıp,
Qwsırıp bir ğasırdı keldim jwıq.
Jarığı öşken dünïede jasağam joq,
Adamdıq erkindikke janım jwıq.

Ömirimniñ ötkenine joq amalım,
Armanım- jazar kezde jaza almadım.
Bar edi köñilime alğan bir bïigim,
Jetem dep sol bïikke köp qarmandım.

Küres bar qaşandağı älmïsaqtan,
Tartıssız ömir joq qoý jeñis tapqan.
Aldağı nısanası durıs bolsa,
Jol alar ören jüýrik talmaý şapqan!…
1989jıl

 




Pikir üstew

É-poşta mekenjaýıñız jarïyalanbaýdı. Mindetti örister * tañbalanğan

Back to Top ↑