banner-top12

Aqparattar ağımı osy-640x480

Qosqan waqıtı Qazan 16, 2018 | 48 ret oqıldı | saýtqa qosqan shalqar

0

MÜGEDEKTERGE KEDERGİSİZ QOĞAM QALIPTASTIRWDA

Xalıqtıñ mümkindigi şektewli toptarına tirek-qïmıl apparatı qızmeti buzılğan,  arbağa tañılğan  mügedekter, körw qabiletinen tolıq aýrılğan jäne  közi naşar köretin, estw müşesi buzılğan adamdar jatatını belgili. BUU-nıñ mügedekter twralı esebi boýınşa älemde är türli deñgeýdegi mümkindigi şektewli jandardıñ jalpı sanı 1 mïllïardqa jetedi eken. Bul jer betinde ömir sürip jatqan adamdardıñ 15 paýızı. Al  Qazaqstanda 600 mıñnan astam mümkindigi şektewli adam turıp jatır, bul jalpı xalıq sanınıñ 3,5 paýızın quraýdı eken. 2015 jılı Qazaqstan mügedek adamdardıñ quqığı twralı Konvensïyanı  ratïfïkacïyaladı. Soğan saý, mümkindigi şektewli jandarğa qatıstı  xalıqaralıq standarttarğa säýkes mindetterdi qolğa aldı. Sonımen qatar, «QR mügedekterdiñ quqığın qorğawğa qatıstı zañğa tolıqtırwlar men özgertwler engizw twralı» zañ qabıldandı. Sonımen qatar, 2012-2018 jıldar aralığında mümkindigi şektewli jandardıñ quqığın qorğaw jäne ömir sapasın jaqsartw maqsatında bağdarlama qabıldandı.

Munıñ bäri, tüptep kelgende mügedektigi bar jandarğa jağdaý jasaw, olarğa qoljetimdi orta qurw, qoğamnan tıs qalmawına jiti köñil bölw nïetinen twındap otır. –Biz olardı belsendi ömirge tartamız, olar tek järdemaqı alıp qana qoýmaýdı, sonımen birge, özderin qoğamnıñ müşesi, paýdalı eñbekker retinde sezinetin boladı,– degen edi Memleket basşısı. Osı oraýda, «Azamattarğa arnalğan ükimet» memlekettik korporacïyası Almatı qalası fïlïalı da mümkindigi şektewli jandarğa qızmet körsetwdiñ keşendi şa­raların jüzege asırwda. Barlıq XQKO-larda mügedekter avtokölikteri üşin avtoturaqtar, pandwstar, mügedekterge arnalğan köterilw qurılğıları, şaqırw qoñırawları, arnaýı qabıldaw üstelderi, körsetkiş jazwlar, braïl äripterimen tanıstırw taqtaları, jol körsetw jazwları jäne t.b. qurılğılarmen qamtamasız etilgen. XQKO mügedekterdi jumısqa tartw, qızmet alwğa kelgen mümkindigi şektewli jandarğa arnaýı kwrstardan ötken mamandardıñ qızmet körsetwi (ımdaw tiliniñ awdarmaşısı), İ jäne İİ toptağı mügedekterdiñ üýine barıp qızmet körsetw sındı jumıstardı jüzege asırwda. Almatı qalası jumıspen qamtw jäne älewmettik bağdarlamalar basqarmasımen mügedekterdi jumısqa turğızw boýınşa kelisimşart jasalğan. Kelisim boýınşa fïlïalğa mügedekterdi ornalastırwdıñ 3 paýızdıq kvotasın orındaw üşin, mügedek jandardı oqıtw, keñes berw jäne testke daýındaw jumıstarı jüzege asırıladı.

Büginde fïlïalda 26 mümkindigi şektewli jan qızmet etedi. Sonıñ biri – Ümitqazïev Jasulan Saýınğazıulı. Birinşi toptağı mügedektigi bar Jasulan Almatı qalasındağı Äwezov awdandıq front-ofïste 3 jıldan beri jumıs istewde. 2015 jılı «Turan» kolledjiniñ soñğı kwrsında oqıp jürgen ol, XQKO-ğa öndiristik täjirïbeden ötwge kelgen. Klïenttermen jumıs istewdegi talpınısın unatqan basşılıq, onı osında jumısqa qaldırğan. Büginde ol anıqtama böliminde jumıs istewde. Künine aldınan 1000-ğa jwıq klïent ötedi. –Meniñ XQKO-da eki aýlıq täjirïbeden ötwim, ömirime oñ özgeris äkeldi. Men osında jumıs istep jürgenime özimdi baqıttı sanaýmın. Künine mıñdağan adamğa paýdam tïip, kelgen jumıstarı boýınşa bağıt berip otıramın. Bul jumıs mağan qwanış sıýlaýdı, özimdi elimniñ tolıqqandı azamatı sezinwime mümkindik beredi. Birinşi mamandığım älewmettik qızmetker bolsa, endi zañgerlik joğarı bilim alwdamın. Jumıs isteý jürip, sırttaý 4 kwrsta oqıp jürmin. İs jüzinde barlıq memlekettik uýımdardıñ qızmetin körsetip otırğandıqtan, teorïya jüzindegi oqw da oñaý boladı eken. Oqwdı täjirïbemen uştastırsañ, bilimiñ de nätïjeli. Qazir qızmet alwşılarğa talon berip qana qoýmaý, memlekettik qızmetter jaýlı keñes te berip otıramın, – deýdi Jasulan.

Al front-ofïstiñ anıqtama telefonı men turğın üý mäselelerine baýlanıstı qızmet türlerine jawaptı Meýirjan Belqojaev ekinşi toptağı mügedek. –Men 2015 jıldan beri jumıs istep kelemin. Köp mekemeler mügedekitigi bar adamdardı jumısqa alwdan qaşadı. Munda eş kedergisiz ornalastım. Jumıs öte qızıqtı, özime unaýdı. Künbe-kün qanşama adammen aralasamız. Jumısımız bizden sabırlılıqtı, adamdardıñ köñilin taba biletin sıpaýılıqtı talap etedi.Qızmetalwşılardıñ ärbir surağına durıs jawap berw üşin, körsetiletin qızmetter twralı tolıq aqparattar bilwge tïissiñ… Adamdardıñ alğısın alıp jatamız. Osınıñ özi köñilimizdi ösirip jatadı, – deýdi Meýirjan.

«Azamattarğa arnalğan ükimet» memlekettik korporacïyası Almatı qalası fïlïalı baspasöz qızmetiniñ basşısı Jañıl ÄPETOVANIÑ  aýtwınşa, ortalıqqa öz betimen kelwge mümkindigi joq İ, İİ toptağı mügedek azamattar memlekettik qızmet alw maqsatında qızmetkerlerdi üýge şaqırta aladı. Mümkindigi şektewli adam memlekettik qızmet körsetw qajet bolğan jağdaýda birıñğaý baýlanıs ortalığına 1414 telefon nömiri arqılı qoñıraw şalıp, öziniñ derekterin xabarlap, qızmet alw üşin qajetti qujattardıñ tizbesin bilip, ötinim qaldırwı kerek. Budan keýin klïentke ıñğaýlı waqıt kelisilgen soñ, Mümkindigi şektewli adamdardıñ üýine barw üşin jedel top qurıladı. Jedel toptıñ müşeleri ortalıqta körsetilip jatqan qızmetter twralı keñes beredi. Eger qajet bolsa, klïenttiñ kelisimimen «Élektrondı ükimet» portalı arqılı élektrondıq qızmet alw üşin sandıq qoltañba räsimdeýdi. Sonımen qatar, front-ofïske  kelwge mümkindigi joq zeýnetkerlerdiñ twıstarı nemese jaqındarı fïlïal keñsesine öti­niş qaldırw arqılı da üýge barıp qızmet körsetw jeñildigine ïe boladı. Sonımen qatar, estw qabileti naşar jandarğa XQKO-da qızmet körsetw üşin barlıq bölimderde bir-bir ïnspektor arnaýı «Imdaw tiliniñ awdarmaşısı» kwrsınan ötip, sertïfïkat aldı. Büginde nätïjeli qızmet körsetwde. Munıñ bäri mügedek jandardıñ qoğam ömirine kedergisiz aralaswına mümkindikter jasaw talpınıstarınan twıp otır.

Elimizde «Mügedekterdiñ quqıqtarı twralı konvencïyanı ratïfïkacïyalaw twralı» QR Zañı iske aswda.  Mügedekterdiñ quqıqtarı twralı konvencïya­nı BUU Bas Assambleyası 2006 jıldıñ 13 jeltoqsanında qabıldağan bolatın. Bul qujattı 151 el ratïfïkacïyalağan. Konvencïyanıñ adam quqıqtarı men negizgi bostandıqtarın mügedekterdiñ tolıq jäne teñ jüzege asırwın qoldaw, qorğaw äri qamtamasız etwdi közdeýdi. Onıñ negizgi qağïdattarı – qadir-qasïetti, derbestik pen täwelsizdikti qurmettew; kemsitpewşilik; qoğamğa tolıq äri tïimdi türde tartılw men qosılw; mügedekterdiñ erekşelikterin qurmettew jäne olardı adamï alwantürlilik pen adamzat böliginiñ quramdas böligi retinde qabıldaw; mümkindikterdiñ teñdigi; qoljetimdilik; erkekter men äýelderdiñ teñdigi; mügedek balalardıñ damw üstindegi qabiletterin qurmettew jäne mügedek balalardıñ öz daralığın saqtaw quqığın qurmettew. Sondıqtan da, konvencïya mügedekterdiñ qoğamdağı azamattıq, sayasï, ékonomïkalıq, älewmettik jäne mädenï ömirine qatıswın qamtamasız etwge, mügedektik belgisi boýınşa kemsitwşilikti joyuğa, sondaý-aq, mümkindikteri şektewli adamdardıñ quqıqtarın qamtamasız etwdiñ tïimdi quqıqtıq tetikterin jasawğa bağıttalğan. Munıñ bizdiñ elimizde de qabıldanwı, Qazaqstanda turıp jatqan 627 mıñ mümkindigi şektewli jan men olardıñ otbasılarınıñ konstïtwcïyalıq quqıqtarı men bostandıqtarınıñ qorğalwına kepildik berip, qam köñilderine qwat berip, qwanışın üsteý tüskeni sözsiz.

Osılaýşa, aýnalamızdağı mümkindigi şektewli jandarğa kedergisiz orta qalıptastıra otırıp, olarğa birewden kömek kütw dağdısınan qutılwğa mümkindik berwde Azamattarğa arnalğan ükimet korporacïyası ujımı da şet qalmawda.




Pikir üstew

É-poşta mekenjaýıñız jarïyalanbaýdı. Mindetti örister * tañbalanğan

Back to Top ↑