banner-top12

Aqparattar ağımı 04-1

Qosqan waqıtı Qaraşa 26, 2017 | 207 ret oqıldı | saýtqa qosqan shalqar

0

Oralmandarğa arnalğan ädistemelik qural şıqtı

Qural jaña latın, arab jäne kïrïl qarpinde jarıq kördi.

Obl knïg

«Biz Täwelsizdik jıldarında alıstağı ağaýındı qoldawdı esten şığarğan emespiz. Şetelden 1 mïllïonğa jwıq qazaqtı elge köşirip alıp, qoldan keler barlıq kömegimizdi jasadıq.  Büginde bawırlarımız Qazaqstannıñ azamatı atanıp, el damwına öz ülesterin qoswda… Sonımen birge, ağaýındar demografïyalıq jağdaý jaqsarıp, xalıq sanınıñ öswine erekşe ıqpal etti.1991 jılı elimizde qazaqtardıñ ülesi 40 procentteý bolsa, qazir 70 procentten astıq» degen edi Elbası Nursultan NazarbaevDünïejüzi qazaqtarınıñ V qurıltaýında söýlegen sözinde.

Ïä, elimiz Täwelsizdigin jarïyalağan kezden bastaw alğan Ulı köş – Nurlı köşke ulasıp, elimizge 1 mïllïonnan astam qandasımız kelip, elimizge qut bolıp qosılwda. Eñbek jäne xalıqtı älewmettik qorğaw mïnïstrliginiñ mälimeti boýınşa, osı jıldıñ 9 aýında – 7 220 otbası nemese 13 578 étnïkalıq qazaq qonıs awdarıp, oralman märtebesin alğan. Al ötken jılı kelgender sanı   – 16,4 mıñ otbası (33 754 adam) bolatın.
Bïılğı kelgen qandastarımızdıñ 49%-ı Özbekstannan köşip kelgen, 39,2% – QXR-nan, 3,7% – Türkmenstannan, 2,6% – Moñğolïyadan, 2% – Reseýden jäne 3,5% – basqa elderden kelgender (adam sanı).
Oralmandardıñ eñ köp böligi: Almatı – 2 849 otbası (5 024 adam), OQO – 1 668 otbası (2 707 adam), Astana q. – 599 otbası (879 adam), Jambıl – 447 otbası (683 adam), ŞQO – 343 otbası (683 adam), Mañğıstaw – 315 otbası (1 634 adam), Almatı q. – 181 otbası (271 adam), Aqmola – 171 otbası (327 adam), Qarağandı – 165 otbası (279 adam), Qostanaý – 133 otbası (291 adam), Pavlodar – 109 otbası (266 adam), Atıraw – 82 otbası (143 adam), SQO – 72 otbası (126 adam), BQO – 38 otbası (61 adam), Aqtöbe – 30 otbası (169 adam) jäne Qızılorda oblıstarına – 18 otbası (35 adam) qonıstanğan.

Bilim deñgeýi boýınşa eñbekke qabiletti jastağı oralmandar qatarınan 12%-ñ joğarğı, 24,2%-ñ arnaýı orta, 55,3%-ñ jalpı orta jäne 8,5%-ñ bilimi joq.
Eñbekke qabiletti jastağı tulğalar – 66,1%, 18 jasqa deýingi balalar – 28,1% jäne zeýnetkerler – 5,8%-dı quraýdı eken.

Jalpı, elimizge kelgen qandastarımız jaýlı statïstïka  osındaý. Alaýda, osı kelip jatqan qandastarımız Qazaqstan Respwblïkası azamattığın alğanğa deýin biraz kedergiler men qïındıqtarğa tap bolıp, renişteri men ökpelerin BAQ arqılı jetkizip jatqanın jïi kezdestirip jürmiz. Onıñ sebebi, qandastarımızdıñ jaña ortadağı zañdar men erejelerdi durıs bilmewinen, aqparattardan xabarsız bolwınan. Osı olqılıqtıñ ornın toltırw maqsatında osı ädistemelik qural şığarılıp otır.

Bul ädistemelik qural şetelderden Qazaqstanğa qonıs awdarwğa nïet bildirgen jäne Qazaqstanğa köşip kelgen étnïkalıq qazaqtarğa arnalğan.

Kitapşada şetelderdegi qandastarımız Qazaqstan Respwblïkasına kelw vïzasın aşwdan bastap, atamekenge kelip ornalasıp, jaña ortağa beýimdelip, Qazaqstan azamattarımen birdeý deñgeýde qalıptı ömir sürwine deýingi kezeñderde bilwge tïis materïaldar qamtılğan. Materïaldardı Oralmandarmen tikeleý jumıs isteýtin mekemeler, onıñ işinde Almatı qalasındağı tïisti orındar usındı.

Qazaqstan Respwblïkası Sırtqı ister mïnïstrligi Şeteldikterdiñ jäne azamattığı joq adamdardıñ Qazaqstan Respwblïkasına kelwine şaqırwların resimdew, şaqırwların kelisw, Qazaqstan Respwblïkasınıñ vïzaların berw, küşin joyu, qalpına keltirw, sondaý-aq olardıñ qoldanılw merzimderin uzartw jäne qısqartw qağïdaları jaýlı mälimetter berse, Qazaqstan Respwblïkası Qarjı mïnïstrliginiñ Memlekettik kirister komïteti Keden odağına müşe memleketterdiñ zañnamasına säýkes bosqındar, mäjbürlep qonıs awdarwşılar, sondaý-aq keden odağına müşe memleketke turaqtı turwğa kelwşi (köşip kelwşi) bolıp tanılğan jeke tulğalardıñ Keden odağı kedendik şekarasınan tawarlar men kölik quraldarın ötkizw tärtibi twralı, QR İşki ister mïnïstrliginiñ Köşi-qon qızmeti basqarması Qazaqstan Respwblïkasına kelgen azamattardıñ tirkelwi men ıqtïyarxat alw jaýın bayandasa, Memlekettik eñbek ïnspekcïyası jäne köşi-qon basqarması étnïkalıq qazaqtardıñ «Oralman» märtebesin alwın, onıñ étnïkalıq qazaqtarğa beretin artıqşılıqtarın körsetedi. Almatı qalası Jastar sayasatı mäseleleri jönindegi basqarması, Xalıqtı jumıspen qamtw ortalığı, Turğın üý jäne turğın üý ïnspekcïyasınıñ basqarması, «Qazaqstannıñ turğın üý qurılıs jïnaq banki» AQ, «Damw» käsipkerlikti damıtw qorı, Älewmettik tölemder jönindegi memlekettik qor jäne t.b. orındar öz salaları boýınşa jol silter keñester berip otır.

Ädistemelik qural men onıñ élektrondıq nusqası şetelderden keletin azamattarmen jumıs isteýtin memlekettik organdarğa, şetelderdegi QR elşilikteri men konswldıqtarğa étnïkalıq qazaqtarğa tanıstırw üşin taratılıp beriledi.

Jïnaq, oralmandarğa, onıñ işinde jastarğa, älewmettik-mädenï beýimdelwge tïimdi keñesşi qural bolmaq.




Pikir üstew

É-poşta mekenjaýıñız jarïyalanbaýdı. Mindetti örister * tañbalanğan

Back to Top ↑