banner-top12

Poézïya i

Qosqan waqıtı Säwir 17, 2016 | 927 ret oqıldı | saýtqa qosqan shalqar

0

Qarataw jeli osılaý

Swıq torğaý

O meniñ swıq torğaýım,
Men seniñ tirlikte
Jan-tänimmen qorğaýmın.
Öýtkeni sen degen,
Aýnımas, tapjılmas
Twğan jerdiñ kindigisiñ.
Buzılmas birligisiñ.
Aqpanda da köngensiñ,
Şildesinde körgensiñ.
Bar joğıñda, aş toğıñda
Bizben birge böliskensiñ, bölgensiñ,
O meniñ swıq torğaýım,
Qarlığaşpen boz torğaý,
Jıl qusı dep aýta alman,
Sen turğanda ärïne.
Jas şıbıqtaý basın ïip şaýqalğan,
Olar degen maýdansızdar tireksiz,
Köp waqıtın bodaw etken retsiz.
Twğan jerden qurbandıqtan qorıqqan jan,
Nağız olar öli-tirlik jüreksiz.
Erligiñmen, örligiñmen olardı
Tağı da bir dir etkiz.
O meniñ swıq torğaýım,
Erligiñe, örligiñe
Bola seniñ ärqaşan
Birinşi bop qorğaýmın.
Jawın şıqsa qapelimde jasınnan,
Mağan sengin mırışıña kewdemdi
Tosıp turmıp qorğaýmın.
O meniñ swıq torğaýım,
Men kelemin köşe boýı,
Alañ-salañ ärnege.
Tosın qïyal süze tartadı,
Sezimge erip zän deme.
Bir jas jigit saq-saq küledi,
Qartqa mına top bolğan.
Zaqımdalıp oýran künde,
Eki közi joq bolğan.
Şıdamadım aýqaý saldım,
Jat körmesin munıñdı,
Öşir dedim üniñdi.
Ata zañnan attap ötip,
Keser me edi tiliñdi.
Dedim dağı oýğa battım.
Xalın körip mınaw qarttıñ
Tolğattırdıñ oý qaptırdıñ.
Oýlattırdıñ, oýlap turdıñ,
Şıñıraw tereñ tilsimge,
Quz basınan qus öte almas.
Jol aldırttıñ, joldas qıldıñ,
Seni soqır degen janmen.
Sottasamın, otbasamın,
Tiri tarïx sensiñ nağız.
Men bozdağıñ joqtasarıñ
Eý, jas jigit, mas jigit,
Rwxanï jaqtan las jigit
Köziñ aşıq bolğanmenen,
Kökiregiñ sañılawsız,
Nardaý tulğañ bolğanmenen,
Rwxanï jağıñ tım älsiz.
Bul müsäpirligiñe,
Qaraw kerek kümänsiz,
Al közi soqır bolğanmenen,
Kökiregi aşıqtıñ
Dañğıl kewde saýrap jatsa,
Qalaý keledi jastığıñ.
Soqır bolsa Qunanbaý,
Abaý twıp, at qaldırmaý mınandaý.
Soqır bolsa Qunanbaý,
Ağa sultan bolar ma edi mınadaý.
Soqır bolsa Qunanbaý,
Sustılığı jılandaý,
Jüýriktigi qulandaý,
Attı almas edi mınadaý.
Soqır bolsa Qunanbaý,
Üş jüziñe jarlıq salmas mınadaý.
Qunanbaýdı soqır dew,
Özi soqır aýtqan sonı keşegi.
“Soqır dese Qunanbaýğa tïer söz”
Däl osıdan bastap endi öşedi.
Bizden sonaw on bes ğasır ilgeri,
Bir oqïğa bolğan edi kürdeli.
Dañğoý patşa qarsısınan jeñilip,
Qaşarında jürgeli,
Jarlıq şaştı xalqına,
Jeñildenw kerek endi jalpı da,
Artıq awız jaraqsızdar jabdığın,
Käri-qurtañ, aqsaq-toqsaq barlığın,
Tastaw kerek jarlığım.
Xan jarlığın eki ete me qarası,
Barlığı da jeñildepti şaması.
Közi de joq, ayağı joq äkesin,
Kebejege tığıp baqtı balası.
Jeñilisten köz aşpadı qaşqanmen,
Ne bitiredi dañğoý qalıñ jastarmen,
Köñili soqır qalıñ baqır bastarmen.
Ne istewi mümkin emes josparmen,
Xan tağı da jarlıq şaştı buýırıp.
Jazalawmen sıýın uq,
Bul soğıstı kim basqarıp jeñe alsa,
Soğan ötem bul jalğanda sïınıp.
Bul jarlığı şwaqtı da sustı edi,
Barlıq sarbaz jasqandı.
On bes jasar jas bala,
Belsenip kep istedi.
Kün araýlap, täñir attı şwaqtap.
Taw jastanıp soğıs saldı turaqtap,
Jawdıñ buzıp enşe dürkin qorşawın,
Batır bala şıqtı mine ulı attı ap,
Oljaladı qarsı jaqtıñ xanında.
Aqılşımen nökerleri janında,
Qarsılasın aldına äkep büktirdi.
Ulı xanı otırğanda tağında.
Rïza bop ulağattı isine,
Qaýran qaldı aqılı men küşine.
Sosın xan da usınbaq bop xandığın,
Jalpı jurttı jïnağanda barlığın.
Jas batırıñ bir kebeje ap keldi,
Munı qawım naq kördi.
Meni bükil alqalağan bul qawımğa,
Bir oqïğa orındaýın akterli.
Meniñ barlıq jemisimniñ şwağı,
Meniñ barlıq erligimniñ turağı,
Suq sawsaqpen kebejeni körsetip,
Sırı aşılad aşsañ äzir mınanı.
Eki sarbaz kebejeni aşqanda,
Qarïyanı alıp şıqtı toptı alğa.
Söýle, söýle dedi xanda, toqtalma,
Ïya, ïya men söýleýmin barlığın.
Seniñ sonaw şaşılğanda jarlığıñ,
Men äkemdi kebejege jasırğam,
Sağan qundı adam boldı al bügin.
Mine, bügin kördiñ soqır äkemdi,
Biraq sağan jeñis tañın äperdi.
Sonaw basta teris jeliñ,
Ala ketse äkeñdi,
Bul oqïğa bolmas edi äserli.
Patşam seniñ örligiñe
Erligiñe tabınam.
Xalıqta ekenin parlamadıñ.
Ulılıqta mamr än,
Tek öziñniñ añğaldığıñ.
Talaý qırşın sarbazdarıñ,
Üzgendigin bilesiñ be?
Qapelimde arman gülin,
Olaý bolsa adamzatta,
Eki soqır bolatının bilesiñ.
Al, közi soqır mına meniñ äkem de,
Soñğısına patşam öziñ kiresiñ.
Ïya, ïya adamdar bar,
Közi soqır, köñili dana.
Meýiri şalqar, peýili dala.
Armanı asqar, şıñ tulğalı,
Oýı qıran umtılmalı.
Al, endeşe kökiregi soqır şe!
Oñ qulaqpen tıñdar bolsañ otırşı,
Ondaýlardan saqtasa eken jaratqan,
Aldırmasın qan keşse de balaqtan.
El tizginin alar bolsa ondaýın,
Şırıldadı deý ber qarğam torğaýıñ.
Eki jüzdik ister olar qaşanda,
Qanın qosıp işsedağı qasanğa.
Oğan anaw bir sïtatı keşegi,
Otırardı janıştawğa, taptawğa.
Opasızdıq etken qara şoqını,
Altaýdağı Janımqandaý sopını,
Keltirwge boladı.
Bul aýtqandı öziñ parlap tüsingiñ,
Bir waqïğa aýttım basta Mısırdıñ.
Qanşasın sen kökiregiñe qondırıp,
Qanşasın sen uşırdıñ.
Senen mınaw ojar isti körgende,
Namısımnan jarılardaý isindim.
Munı twra tüsingiñ.
Eý, jas mırza külme oğan.
Namısıñdı taptama,
Ostrovskïý jazğan jırğa.
Mocrat jazsa mwzıka,
Men aýtar em maqtana.

TERME
Qazaqstannıñ aýtıs aqını
Aýnur Tursınbaýqızına arnaýmın

Aýnur sağan täntimin,
Biri emessiñ jalpınıñ.
Sözden örnek salatın,
Talmağan uşsa qanatıñ.
Bäýgege tüsseñ namıs dep,
Jüldeni jeñip alatın.
Kermege tosıp kewdeni,
Janıñdı soğan salatın.
Qudiretiñe tabınam:
Tiliñmen qwlıq saýlasañ,
Tülkideý bolıp qubıldıñ.
Qoñırawlap aýtsañ äniñdi,
Äweni bar bulbuldıñ.
Teñizdeý oýdı sapırsañ,
Naýzağaýdaý atılsañ.
Sara bolıp ketesiñ,
Arwaqtardı şaqırsañ,
Artıq bolmas öziñe,
öneriñ dep bas ursañ.
Aýnur, Aýnur, Aýnurım,
Qandaý eken jäý-küniñ.
Jıýnadıñ tildi saralap,
Arındı öner baýlığın.
Aýtısqa kelse qarımıñ,
Elden erek qarımıñ.
Sağan bergen bir Alla,
Kökjaldıñ nağız salımın.
Sondıqtan da täntimin,
Mınaw meniñ jan sırım.
Önermen örde kelesiñ,
Alşığı tüsip alşınıñ.
Aýnur, Aýnur, Aýnurım,
Tildeý eken baýlığıñ.
Bultı seni şalmasın.
Bul ğalamda qaýğınıñ.
Arıstandaý aýbatıñ,
Tilde eken qaýratıñ.
Bul jalğannan ötkenşe,
Qızıl tiliñ saýrasın.
Älemdik oýdı köter sen,
Önerge basıñ toýmasın.
Qazaqtıñ qızı osı dep,
Altı qurlıq adamı,
Seni körip oýlansın.
Bir estigen tamsanıp,
Mıñ estigen toýmasın.
Aýnur, Aýnur, Aýnur dep,
Uýqıda jatıp oýlansın.
Päktigiñe qarasam,
Aqqwdaý bolıp turasıñ.
Şüýilseñ eger qıran bop,
Jol qalar senen laşın.
Segiz qırlı, bir sırlı,
Keñ jaýılğan qulaşıñ.
Sırtıñnan körgen erkekke,
Momaqan bolıp turasıñ.
Qaýtip jïıp alğansıñ,
Atalı söz murasın.
Sondıqtan da qazaqtıñ,
Şolpanı bolıp turasıñ.
Sabırlı mınaw beýneñde,
Jatır-aw talaý tıñ qılıq.
Önerden şoqtıq ustatpaý,
Körsettiñ talaý qıñğılıq.
Jilik maýın swırdıñ,
Tiliñdi uştap, burğaqtap.
Sağan jetem dep jürip,
San jigit qaldı burlığıp.
Osınıña tabınam,
Sondıqtan da tabınam.
Osı jırdı arnadım,
Basımda köp armanım.
Tasırqap jür, şabıs köp,
Qaýran mına tarlanım.
Önerden ustap kelesiñ,
Şappa tuzaq qarmağıñ.
Tapqır oýğa tañ qalıp,
Bolaşaqta tañbağıp,
Osı jırdan tüsinseñ,
Darxan “Jaýır” tösinen,
Sağınıştı qanat qıp,
Aýnur sağan arnadım.
Twğan jer qudireti

Añ azaýğan bizdiñ tawda,
Eki ayaqtı “tajaldan”.
Däm tük emeý eki elik,
Aman jürdi ajaldan.

Qanşa qıspaq körse de,
Oqı ısqırıp basınan.
Neniñ küşi kete almadı,
Ösken jerdiñ jasınan.

Şöp şüýgini mol jerdi ol,
Añsamadı barmadı.
Özi jürgen qoñır tawda,
Sekildendi bar bağı.

Besin kezi suqtı mergen,
Attı birin qapelim.
Biri qaştı jan uşırta,
Tirliktiñ sezip qaterin.

Biraq ol da qïya almadı,
Turaq etken mekenin.
Elik baýğus köp tolğandı,
Qaýdan qalaý keterin.

Qanağatsız suqtı mergen,
Tayağanın añğardı.
Jalt berdi de tike tarttı,
Quz-qïyağa qarmandı.

Şığıp zañğar bïigine,
Bir baýlamğa bekindi.
Qaşpadı ol basqa jaqqa,
Quzdan biraq sekirdi.
Astamdıqtıñ artı muñ

Qızıl şaqa böltirikte jetiler,
Almas qanjar abaýsızda kesiler.
Quralaýdıñ közin atqan mergende,
Soñğı oğı pilge tïmeý ökiner.

Neşe tolıp, neşe solıp teriler,
Qwlıqqa da, sumdıqqa da beriler.
Maýdan qılşıq swırğandaý şeşender,
Jas baladan jalğız sözden jeñiler.

Şıq bermesi ebin tapsa deñ qılar,
Bulaq swın ötirikşi señ qılar.
Epti jandar tışqan soýıp terisin,
Ker bestige kerme toýda öñ qılar.

Aşıq turıp qas qağımda jel soğar,
Kirsiz jandı kinäli eter sense olar.
Qandı balaq qaşqan tülki qutılmas,
Astamdıqtan abaýsızda jer soğar.

Namıs

Oýlan bawır, erlik pen namıs qaýda,
Arındağan keşegi şabıs qaýda.
Alañdaýsıñ nesine älsin äli,
Älde birew artıñnan tabıstaý ma.

Aýtşı bawır keşegi tabıs qaýda,
Bügingi ömir ötkenge qabıspaý ma.
Oza şawıp aldıdan körinbeýsiñ,
Bos küýbeñi tirliktiñ qağıstaý ma.

Bul tirlikte ezdikke boý urmağıñ,
İsin qılma älsizge doýırlardıñ.
Quzğın bolma dayardan dämetetin,
Üki bolsın qıranğa moýındadıñ.

Erligiñe süýindir dos-jarandı,
Esepteme eliñe qosqanıñdı.
Namıs üşin berseñde äz basıñdı,
Taptattırma qaraşa qostarıñdı.

Qara qustı qasterle kïesi bar,
Tiri tur ğoý öliden ïe şığar.
Namısıñdı estise bala Jeñis,
Körliginde köterip kïe şığar.

Ezdigiñdi sezse eger Abaý, Qasım,
Laqtıradı jeti qat jerdiñ tasın.
Maxambet pen Mağjandar namıs üşin,
Julıp alar şïrığıp körden basın.

Ana

Asığıspın ayalsız qaýda baram,
Dawsı şıqtı anamnıñ aýdaladan.
Sen qaýdasıñ keşegi on bes qaýda,
Tüste ketip, keş barsam aýmalağan.

Tüsken şaqta basıma qaralı kün,
Alıstadı öziñnen aralığım.
Jumaqqa bettedi ulı deneñ,
Bizde qalıp izgilik danalığıñ.

Ğaýıp boldıñ mine ANA aramızdan,
Sezimim joq keşegi ala qızğan.
Zañı solaý ömirdiñ eki kelmes,
Abaý, Qasım qalğan bul Sara qızdan.

Öziñ üşin qanşa aqın tökti jırın,
Ana seni ardaqtar tekti ulıñ.
“Küşik bağıp, ït bolıp özin qapqan”,
San ulpandar ömirden ötti burın.

Ïya osılaý ötedi öter jalğan,
Ömir degen ökiniş, tolğan arman.
Bir söziñdi estwge tım bolmasa,
Bir şapalaq urwıñ boldı-aw zäm-zäm.

Şaqırma ana äzirşe aýdaladan,
Jasaýınşı keñ quşaq jaýma mağan.
Öýtkeni jetim emen otanım bar,
Qulınıñdı quşaqtap aýmalağan.

Janat Qïzatulı




Pikir üstew

É-poşta mekenjaýıñız jarïyalanbaýdı. Mindetti örister * tañbalanğan

Back to Top ↑