banner-top12

Awılım – altın besigim! no image

Qosqan waqıtı Mamır 15, 2014 | 678 ret oqıldı | saýtqa qosqan shalqar

0

QASÏETTİ NARATIM

Är adamnıñ qasïetti kindik qanı tögilgen twğan jer kimdi añsatpaýdı deýsiñ. Sol balalıq şağıñdı elestetip esiñe tüsirgendi mülde qol jetpeýtindeý alıstap qala beredi.
Sağınışım jüregime uyalağan kezde öziñdi esime alalarmın deýmin de elim degen päk adal jüregimmen otanğa qadam tastap közimnen jas ağızıp ketip baramın.
Sodan Narattıñ bügingi tañ da älemdegi eldi jalt qaratqan jañalıq tarın – twğan bir şetten aýtıp bereýin.
Narat Qıtaý Respwblïkasında sayaxat aşw orında memlekettik atağın alıp otır. Ol Naratta negizinen 97% qazaq ultı turadı. Baratın bolsañız, qazaqtıñ ata babasınan qalğan baýtaq qudiretti keñ dalası. Köziñizge bir elestetip qwanıp qalasız, ökinip te qalwıñız ğajap emes. Öýtkeni, sol baýtaq dalan özgeniñ jıl sanap quşağına kirip bara jatqanın körip, ulttıq sezimiñiz bolsa köziñizden mölt etken jas ağadı.
Eline armandap, añsaýsıñ. Qolıñnan keler eşteñe joq ökinip işiñnen tınasıñ da qalasıñ.
Al, aýtarım osınaw egemendi el bolğan bügingi tañda el men keñ baýtaq jer qaşanda bizdiñ moýınımızda turğanın umıtpawmız kerek. El erteñi bizge amanat.
«Jwngo» – (Qıtaýdı jergilikti qazaqtar osılaý ataýdı) memleketiniñ bir aýmağı İle Qazaq avtonomïyalı oblısınıñ ortalığı-Qulja qalası. Klïmatı bizdiñ oñtüstik öñirmen birdeý. Saýram tuşı köli, Saýın, Saqaralı, Narat jaýlawı, tawlı qırattı, topırağı qunarlı, şöbi şüýgin osındaý jerler ne ekseñ, sol şığatın quttı meken. İle Qazaq oblısı boýınşa 4 mïllïon 400 mıñ xalıq ömir sürse, sonıñ 35 ulttan turatın 450 mıñı Qulja qalasında turadı. Quljada jañadan boý kötergen farfor, qurılıs materïaldarı, aşıtqı, kafel zawıtı jäne tağı basqa öndiris oşaqtarı, tüzw köşeleri, gülzär baqtardıñ äsem körki, birinen soñ biri salınıp jatqan turğın üý möltek awdandarı men mıñdağan jıldardı artqa qaldırğan qaýnağan bazarı qalağa när berip tur.
Munıñ bäri tamaşa-ğoý, biraq qazaq müddesinen qarağanda köñilge kirbiñ salatın jaýttar köp. Qulja qalasınan qazaq jerine kiretin küre jol – batıs qaqpası «Qorğas» kedeni yağnï qazaq şekarasına deýin tört qatarlı kölik pen temir jolın salıp, awzın arandaý aşıp otır. Jaña texnologïyamen jañaşa damıp jatqan Qulja ölkesi işki öñirlerden köşip kelip jatqan xanswlar (qıtaýlar) üşin bolaşağı zor. Tek ol qazaqtar üşin emes. Öýtkeni, jergilikti qalıñ qazaq otırğan jerlerdiñ özinde mektepter tek qıtaý tilinde. On bes jasqa deýingi qazaq balaları şalaqazaqtanıp baradı. Onıñ üstine «Bärimiz bir ult bolaýıq», «Partïya men din bir emes» sïyaqtı memlekettik sayasat maşïnası ondağı qazaqtardı tilsiz, dinsiz, dilsizdendirip köp uzatpaý siñirip jiberetini aýdan anıq. Bul üşin Jwngo memleketi men xansw xalqın kinälawğa bolmaýdı. Bul ärbir memlekette bolatın zañdılıq. Bizde qazir qazaq tili men qazaq mektepteri üşin küresip jatırmız. Ultın saqtağısı keletin ärbir qazaq tek qazaq jerinde ğana salt-dästürin, ädet- ğurpın, tilin, dinin, dilin, ulttıq mädenïetin saqtap qazaq bola aladı. Jwngodağı qazaqtardı «nege köşip kelmeýsiñ»-dep kinälaw oñaý. Biraq, bulaý aýtw bilimsizdik boladı. Är memlekettiñ işki sayasatı, işki älewmettik jağdaýı boladı. Olardıñ da jappaý qozğalıp kete almawına osı eki sebep äser etip otır. Keşe ğana Reseý öz otandastarına: – «Köşip keliñder. Bükil jağdaýlarıñdı jasaýmız, ananı beremiz, mınanı beremiz» -dep üýip-tökken wädelerine de bizdegi orıstar miz baqpaý, köşpeý otır emes pe?. Bul basqa äñgime. Sondıqtan qazirgi tañdağı küldibadam, söngen şoqtıñ küline pisken şïki külşe sïyaqtı köşi-qon twralı zañdı qaýta qaramasa bolmaýdı.
Al, äzirge Altaýdıñ arjağında jüregi eljirep, közderinde muñ, kökirekte şer, et-bawırı ezilip, alıp ïirim jutıp bara jatqan bawırlarım eske tüsken saýın, kökiregim qars aýırılıp, külkim sap tıýılıp, işip jatqan asım tamağıma tığılıp, oýım älem-jälem küý keşedi…
Alısta awır azap şekken bawırım,
Qwarğan bäýşeşekteý kepken bawırım.
Qamağan qalıñ jawdıñ ortasında
Köl qılıp közdiñ jasın tökken bawırım.
Aldıñdı awır qaýğı japqan bawırım,
Ömiriñşe japa şekken jattan bawırım.
Tüksïgen, jüregi tas jawız jandar,
Tirideý teriñ tonap jatqan bawırım…
Mağjan:
Janarında möltildep jas, elge qarap jäwteñdep, Quljada qaldı qarındas… Tös qağısıp tabısar kün bolar ma eken bawırım?!

Dawletqaldı Jumağazı (Qıtaý Xalıq Respwblïkası)
Äl-Farabï atındağı QazUW – dıñ tıñdawşısı




Pikir üstew

É-poşta mekenjaýıñız jarïyalanbaýdı. Mindetti örister * tañbalanğan

Back to Top ↑