banner-top12

Zamansöz 22f3f0fd746ebfeb808bf6f204a7584a

Qosqan waqıtı Qazan 11, 2016 | 445 ret oqıldı | saýtqa qosqan shalqar

0

TÄWELSİZ ELDİÑ ULIMIN

Däwletbek Baýtursınulı aqın,

QJO nıñ müşesi, Türki dünïesi jır müşäýralarınıñ jüldegeri

 daewletbek-baytursynuly1

Adam balasınıñ Jerşarı dep atalatın bir ğana üýi bar. Äwel basta Öziniñ tüpkilikti mekeninen waqıtşa qonıstanwğa, sınaqqa köşip kelgen.Qanşa turatını anıq emes, yağnï özi bilmeýdi. Bilmeýtini, tañdaw erki joq, ämir etilgende keledi, ämir jetkende baýırğı turağına qaýtadı. Kelwine sebep äke-şeşesi, qaýtwına sebep ajal. Äwel basta topıraqtan jaralğan soñ, topıraqqa qaýtadı. Ärkim är türli amanattarmen jiberiledi, Paýğambarlar twra joldı tanıtwğa kelgen, soñı Muxammet(s.ğ.s), külli adam atawlığa arnalğan jalğız jol aqïqattı nusqawşı. Endi birewler Xan, Patşa, Prezïdent bolıp qalıptasadı olda Allanıñ qalawı, Olarğa öte ülken amanat jüktelgen. Jeke bası, otbası, qawımı ğana emes, tutas xalıq, külli el onıñ moýnına amanat etilgen. Qazireti Xalïpa Omar aýtqandaý «ïrandağı bir köpirde ayağı qısılıp, taptalıp ölgen qoýdıñda surağı menen alınadı» degen jawapkerşilik bolatını sözsiz. Osındaý mindetin sezinbegen adam ülken jumısqa bara almas edi, jüregi men mïında ne bolıp jatqanın ekiniñ biri bile bermeýdi. Bayağı ğasırlardağıdaý oqşaw, özaldına, qorğanğa bekinip alıp qaraşağa bïligin jürgize beretin kez emes, «äwe alaqandaý, jer tebingideý» bolıp külli dünïe köz aldıñda qaýnap jatır…Amanat arqalağan är pende alparısqa tolı ömirdiñ tilin tabw jolında jan alıp, jan berwde! Amanatpen sanaspaýtındar ğana tirşilikti kürdelilestirip, swdı laýlap balıq ustağısı keledi. Al, biz sekildi qarapaýım bir adamnıñ mindeti men borışı ornın bilw. Tağdır näsip etken jawapkerşilikten asıp-taspaw. Ïıqtağı amanattıñ salmağın saralap sanalı ömir sürw ekenin sezinw. Bulaý oýğa ketetin sebebimiz  jerşarı degen üýimizdiñ  bir buışı baspana bolıp otırğan-«Qazaqstan» degen otawımızdıñ  baqıtı  bizdiñ baqıtımız. Negizi  «bir burışı» degen durıs emes, ortasınan oýıp turıp orın bergen Allağa mıñ märte Şükir! Mine biz osındaý ulanğaýır otanda, ulı dalada ösip-önip kögerip köktep otırmız…Bul dalanıñ betinen  şegara temir torlar tartılıp, sızıqtar sızılsada, jerler bölinip kartalar özgertilsede, bäribir adamnıñ qalawımen emes, Qudirettiñ qalawımen qïwlasıp jatadı eken. Birewler otannan ketip, birewler otanğa köşip kelip jatır…birewler jäýli turmıs, jaqsı qonıs izdeýdi, birewler tartqan beýnettiñ zeýnetin körwge umtıladı, birewler öner qwıp öris şarlaýdı…eşkimdi de aýıptawğa, kinalawğa qaqımız joq. Adamdı jürek qalawı bïleýdi, aqıl şığar jol izdeýdi.

Jalpılama söz aýtwdanköri öziñmen baýlanıstı aýtsañ barınşa şın boladı. Twğan jerim qazaqtıñ mekeni bolsada,şegaramen bolingen şermende urpaqtıñ biri ekenim anıq. İstegen qızmet, alğan jalaqı, ïe bolğan märtebe, otırğan üýde jubanış bola almaýtın, tïyanaq bolmaýtın kez boladı eken!.. Ïä, biz ondaý küýdi basımızdan keşirdik…sondıqtanda şığar täwelsizdiktiñ üşinşi jılı bärin tastap  elge jıljıdıq. Ol kezder kimge bolsada jeñil emes edi, Bir qwanışımız däl sondaý şaqta osı jurtpen bolıp körgenin körip, tatqanın tattıq. Qadır aqın aýtqandaý «Köz aldımda paýda bolıp qapşağaý, köz aldımda ğaýıp boldı aralım» degendeý Sotcïyalïzmniñ öktemdigi sarqılıp, täwelsizdiktiñ orkeni östi…Quldıq sana joğalıp qojaýındıq sezim köterildi. «Altın ordanıñ», «Qazaq xandığınıñ» muragerleri bas köterip baqıtın taptı. Köz aldımızda,  aq jerden  Astana ösip örkendedi. Arqa tösinde adam tanımaýtın özgeris  bolıp Qazaqstannıñ jüregi bülkildep soğa bastadı!  Adamzat balası ğasırlarda jetetin jetistik aýnalası ondağan jıldıñ işinde irgesin beriktedi. Biz sonı kördik, kwägeri boldıq. Tutas ğumır mültkisiz köñildi sätterden turmaýdı,  arasında üzik-üzik şalqığan şaqtarmen, köñildi kezderdiñ bolatını anıq,  menşe baqıt degen sol.  Aqşağa satıp alwğa bolmaýtın, Tartıp alwğa ırıq bermeýtin baqıttı biz kördik, körip qana qoýğan joqpız ïe boldıq!

Bir dalanıñ zawzatı bola tura, bir jarım ğasırdıñ aldındağı eki ïmperïyanıñ bolisinen  sınadaý qağılğan şekaranıñ eki jağında qalğan bizder elge qosıldıq, etegimizdi japtıq. Aş boldıq toq boldıq, qaq boldıq soq boldıq. Biraq ökingemiz joq, örtengemiz joq «tulpardıñ öz tuyağı özine därini» jaqsı bildik. Bir jüýeden ekinşi jüýege awısw tüpten jeñil emes, sol awırtpalıqtı köppen kördik, köñilge toqıdıq. Alaýda «qarınımnıñ aşqanına nalımaý, qadirimniñ qaşqanına jılaýtın» kezder bolmaý qalğan joq. Anıq aýtatınım onıñ bäri näpsi qarın qamı men köñil qalawınıñ töñeregindegi dünïeler edi. Al, şındığında  jürek  qalawındağı  nağız baqıttı baldaý sorıp, basımızdan ötkizdik!..Aqın bolğan soñ jazğan öleñderime  qarap otırıp qïyal älemine qanat qağatın kezderim köp. Osı joldardı jazıp otırıp mına şwmaqtar kele bastadı…

Täwelsiz eli bar, ultımnıñ ulımın,

Bul meniñ baqıtım, qaýnar tunığım.

Jasqanğan janarım jaýnadı şıradaý,

Özgergen ömirlik tağdırım, uğımım.

Büliksiz, bütindik xalıqqa keregi,

Beýbit zamanğa bereke keledi.

Jüregi kirlegen sezbeýdi, senbeýdi,

Körsoqır, ïisalmas, tıñdamas kereñi.

Otanı, otı bar xalıqtıñ birimin,

Kök twmen körindi tilim men tür, ünim.

Respwblïkam resmï bolğandıqtanda,

Men bügin qazaqpın, men bügin tirimin!

Endeşe kezdesken kedergi kesirler,

Keýde qïsaýğan şegesiz şeşimder,

Egemen eñsemniñ aldında retteler,

Qazaqqa buýırsın qasïetti esil jer!..

Mine biz 25 jılğa qadam qoýdıq bul bir bwınnıñ ömiri, demek Qazaqstanda jaña däwir bastaldı. Olar soğıs körmegen, soğıstı süýmeýtin, beýbitşilikti jaqtaýtın  jaña urpaq! Olar balalıq şağın qamsız qaýğısız jılı uyada ötkizdi. Keýbir elderde besikten beli şıqpaý mıltıq atwdı üýrense, bizdiñ otanda älippe arqalap ädemi ömir sürdi. Än tıñdap, küý şertti. Bolaşaq üşin alısta-jaqın şetelderde bilim aldı. Mine alğaşqı jemisi azamattar at tizginin alıp at jalın tartıp  mindi.  Joğarıdağı öleñimdegi jürek söz  «büliksiz bütindik xalıqqa keregi, beýbit zamanğa bereke keledi»  Bayağıda bir apa «Budan jaman künimde de toýğa barğamın»- degen eken, Qazir aýtıp aýtpaý qoý üstine boz torğaý jumırtqalağan kez, tasığan özen basıladı, buzılğan köpirler jöndeledi… köş köligin qamdap, atajurtqa ağıları sözsiz!  Men munı «Nur otan» partïyasınıñ uýımdastırğan ékspedïtcïyasınıñ quramında 14 oblıstı aralap, şegaralas bes memleketti körip, kölikpen 20000km jol basqan  sätte,  Qırğız, Äzerbaýjan, Türik  twıstardı közden keşirgen  kezde tolıq sezindim.Bärinende täwelsizdigimiz bayandı, zamanımız beýbit bolsın! Sizben bizdiñ jeke basımızdıñ muñı tük emes, Jerşarı degen ülken üýdiñ bir otawı Qazaqstannıñ tütini tüzw uşsın!

Täwelsizdigimizdiñ tuğırlı bolwı men beýbit-tınış bolw tirşiliktiñ kepili!!

_____________________




Pikir üstew

É-poşta mekenjaýıñız jarïyalanbaýdı. Mindetti örister * tañbalanğan

Back to Top ↑