banner-top12

Zamansöz cb4cd1ac9c6497abecda0527386da14d

Qosqan waqıtı Qazan 28, 2016 | 473 ret oqıldı | saýtqa qosqan shalqar

0

TÄWELSİZDİGİMİZ TUĞIRLI, KÖŞİMİZ KÖLİKTİ BOLSIN!

Mırzataý Joldasbekov,  

Qazaqstannıñ memleket jäne qoğam qaýratkeri,

fïlologïya ğılımınıñ doktorı, professor

77

Älemde öziniñ kindik qanı tamğan twğan jerine, at jalın tartıp ösken eline ıntıq bir el bolsa – ol qazaq eli. Bir kezdegi solaqaý sayasattıñ saldarınan qazaq öziniñ twğan topırağınan qonıs awdarıp üdere köşwge mäjbür boldı. Köşkeniniñ de, irgesin awdarmaý jurtta qalğanınıñ da körmegen qorlığı joq. Biz keşegi qïlı kezeñde ata-babalarımızğa da as bere alğanımız joq. Bilip turıp qolımız barmadı. Sayasat mümkindik bermedi. Tek täwelsizdik alğan kezden bastap qaýtadan el bolıp eñsemizdi tiktep, jurt aýta beretindeý ölgenimiz tirilip, öşkenimiz jandı. Söýtip, azattıqtıñ aq tañı atıp, san urpaq san mıñdağan jıldar añsağan, biraq, jete almağan armanğa biz jettik. Nursultan Nazarbaev jetti xalqımen. Sondıqtan da men burın-soñdı ömir sürgen urpaqtardıñ işindegi eñ baqıttı urpaq osı küngi urpaq dep oýlaýmın. Allağa mıñ şükirşilik etwimiz kerek, xalqınıñ qamın oýlağan, köşin bastağan azamatqa da täñir jarılqasın aýtwımız kerek. Nurekeñ däl qazir Qazaqstannıñ köşin jaqsı bastap kele jatır. Köş kölikti, bayandı bolsın aýtamız.

Men Elbasınıñ janında köpten kele jatqan adammın. Qasında jürgen är saparı bir wnïversïtet. Ülken mektep.  1992 jılı küzde Ankarada ötken Türik memleketteriniñ alğaş Sammïtine de qatıstım. Prezïdenttiñ tarpsırmasımen Türkistanda qazaq-türik xalıqaralıq wnïversïtetin qurw twralı kelisim-şartqa qol qoýdım. Türkïyanıñ tarapınan Xïkmet Şetïn deýtin Türkïyanıñ sol kezdegi sırtqı ister mïnïsteri qol qoýdı. Däl qazir osı wnïversïtet ülken salawattı wnïversïtetke aýnaldı.

992 jılı resmï delegacïyağa müşe bolıp Elbasımen birge Ïranğa bardıq. Meniñ sonda Ïranda birinşi ret bolwım. Onda Qazaqstan ükimeti basşısınıñ orınbasarı edim. Sol jerde Nurekeñniñ tapsırmasımen men Ïran qazaqtarımen kezdestim, 15 mıñğa jwıq qazaq turadı eken. Awğan soğısında bolıp, tutqındıqtan qaşıp şıqqan qandastardı da kördim, bet awzın opırıp oq julıp ketken. Neşe türli qïyamet qaýımdı, qïındıqtı basınan ötkergen. Solarmen kezdestim. Ïran ükimeti bular ne isteýdi, ne aýtadı dep qadağalap, qasımızda özderi boldı. Arada bir jıl ötkende  1993 jılı Ïrannıñ törinen üý aldıq, elşilik aştıq. Men elşi bolıp bardım. Ïrandağı qazaq elşiliginiñ saltanattı aşılwına sonda turıp jatqan qandastarımızdı şaqırdım. Ondağı qazaqtar Kaspïý jağalawındağı  «Gorgan», «Kwnbet», «Bander» «Türkmen» deýtin qalalarında köp şoğırlanğan. Elşiliktiñ aşılwına qandastarımız üş avtobws bolıp keldi. Ïran qazaqtarınıñ arasında 87 jastağı Nurımşat  degen aqıldı qarïya bolıp edi marqum. Saqalı selew, sözge şeşen adam. Mırzataý şıraq,- dedi. Nursultan ekewiñ Tegerannıñ törinen üý tiktiñder, töbesine tw tiktiñder söýtip Ïrandağı ölgen qazaqtı tirilttiñder! Eki dünïede rïzamın şırağım, jasım 87 de elşi şaqırıp jatır degen soñ qwanışım qoýnıma sıýmaý awırıp twrsam da jettim. Şaqırğan saýın kele beredi dep oýlama, bizdiñ turıp jatqan jerimizge endi sen kel,- dedi. Sodan Nawrızda sol qazaqtar turıp jatqan eldi mekenge bükil elşilikti alıp toýğa bardım. Sondağı olardıñ qwanğanın körseñ! Ïranda 2 mïllïon türkimen bar bolsa,  basım böligi sol öñirlerge qonıs tepken. Qazaqtarmen aralasıp, bir  birimen tatw turıp jatır eken. Sol jerde jasap jatqan Türkimenniñ qarïyaları: Eý, Nurımşat! dedi. – Baqıttısıñ ğoý, sende arman joq! Sender jalpı baqıttı qazaqsıñdar! Meniñ elşimniñ bul jerge kelgenine eki jıl bolğan. Seniñ elşiñ keşe kele salıp Ïranğa senderdi izdep kelip jatır. İzdewşiñ bar eken  ğoý, sen ölmeýtin qazaqsıñ,-dep aýtqan özge ökildiñ sözderi meni şın tolqıttı.  Sol jolı sırtta jürgen qandastarmen köp sırlastıq. Üýdegi jeñgeñ kişi jüzdiñ qızı ğoý, al olardıñ bäri kişi jüz, adaýlar. Meni küýewbala-jezdesinip, jas qızdardıñ bärin qasıma otırğızıp qoyadı, mına baldızdarıñ qasıña otırsın deýdi. Jağamdı ustadım, qanşa sırtta jürse de mınalar bağzı salttarımızdıñ qaýmağan buzbağan eken ğoý dep.

Nurımşat qarïyanıñ: «Şirkin, elge jetip qulaw men üşin arman, tap osı jerden atqa qonsam, bäri kewdemde saýrap tur, tötesinen tartıp, üş künde kindik qanım tamğan jerge jeter edim» – dep aýtqan armandı tilegi äli  esimde. Körmegen quqaýımız joq, Ïran ükimetine raxmet, osılardıñ qoltığına sıýıp, birge  jasasıp kettik. Elimizden qwdalanıp, qïmaý, artımızğa jaltaq-jaltaq qarap,amalsız ketken edik.  Qazir jağdaýımız jaman emes, biraq armanım elge jetip bir wıs topıraq buýırsa eken. Öz eliñde twğan da, öz eliñde turğan da, öz eliñde ölgen de ülken baqıt eken ğoý. Meniñ şamamda twğan jerge jete almaý ölgen qazaqtıñ mürdede de süýegi qızıp jatatın bolwı kerek,-degen edi ol kisi öz sözinde. Jarıqtıq, armanına jete almaý kelesi jılı 88 jasında baqïlıq boldı. Men osınıñ bärin Ïrannan kelgennen keýin «Egemen Qazaqstan» gazetinde maqala berdim. «Qazaqtar qañbaq emes köşe berer»  degen atpen.

Bul meniñ aýtıp otırğanım sırtta jürgen qandastarımızdıñ közimmen körip, özim kwä bolğan bir körinisi ğana. Ağaýın sırtta, biz elde, özegimiz talıp, bir-birimizdi añsap, bizdiñ de künimiz twdı ğoý dep sodan keýin qawışwdıñ amalın izdep, qazaq balasınıñ basın qoswdı qolğa aldıq. Mine, sonıñ nätïjesinde prezïdent  bastap, biz qostap, 1992 jılı qırküýektiñ 29 küni Almatıda dünïejüzi qazaqtarınıñ qurıltaýın ötkizdik. Äli esimde, jan-jaqtan kelgen ağaýındardı äwejaýdan qarsı alğanımızda, uşaqtan tüse sala jata qalıp jerdi süýgen qandastarımzdı körgende, bärimiz de egildik. Men tuñğış dünïejüzi qazaqtarınıñ qurıltaýın ötkizw jönindegi komïtettiñ törağası bolğan adammın. Jer-jerden üş jüz kisi şaqırdıq. Üş mıñnan asa adam keldi. Bäri de üýge jaýğastı. Ağaýındar, bawırlar üýdi-üýge bölip äketti. Ol kez oñaý emes edi. Qoğam sapırılısıp, jaña sana äli qalıptasıp bolmağan jağdaýda, zawıt-fabrïkalar toqtap, el tuttaý jalañaş, bäri bıt-şıt bolıpr jatqan kezde biz qandastarımızdı jïnadıq. Qazaqtıñ bawırmaşıldığın osıdan-aq baýqawğa boladı.

Tas qulıptıñ kilti aşıldı. Zaman tüzeldi, qoğam jañardı, sana özgerdi, memeleketimiz nığaýdı. Dünïejüzi qazaqtarınıñ tuñğış qurıltaýı adam aýtsa nanğısız ulı oqïğa bolsa endi, mine, qudaýğa täwbe, oýdağı-qırdağı qazaqtar Qazaqstanğa jïnalıp jatır. Büginde Qazaqstan irgeli memleketke aýnaldı, älem moýındadı. Qazaq xalqınıñ bağı aşıldı. Biz osı üşin de Allağa mıñ märte şükirlik qılwımız kerek. Qadirin bilwimiz kerek. Täwelsizdikti bärimiz birge keregesin kerip, wığın şanşıdıq, şañırağın köterdik, üzigin japtıq, tüñdigin aştıq. Qazaqtıñ anıq 2 jarım mıñ jıl tarïxı bar bolsa, sol tarïx betterinde bügingideý baqıttı urpaq bolğan emes! Sol baqıttı bağalaý biliñder deýmin jas urpaqqa. Täwelsizdigimiz tuğırlı, köşimiz kölikti bolsın!

__________________




Pikir üstew

É-poşta mekenjaýıñız jarïyalanbaýdı. Mindetti örister * tañbalanğan

Back to Top ↑