banner-top12

Ädebïet 8M6g1HUgzjfAVJ4o083NKAuEj6pSr8

Qosqan waqıtı Mawsım 15, 2015 | 1  257 ret oqıldı | saýtqa qosqan shalqar

0

TURMIN,JANIM,ALATAWDI ARQALAP, JETKİZE ALMAÝ JAN SIRIMDI SÖZBENEN

Jeñisxan Asılxanulı öleñderi

1
IMDASATIN MILQAWLARDAÝ QOLMENEN,
BAÝLANADI SENİ KÖRSE TİL DEGEN.
TURMIN,JANIM,ALA TAWDI ARQALAP,
JETKİZE ALMAÝ JAN SIRIMDI SÖZBENEN,
DEÝSİÑ KÜLİP- SÖÝLEWDİÑ JOQ QAJETİ,
QIZĞANBAŞI TULAN TUTIP ÖZGEDEN-.
BİR AWIZ SÖZ SÜÝEM DEGEN AÝTA ALMAÝ,
AQIMAQPIN QIZĞANATIN ÖÑGEDEN.
2
Bağalasañ jan uyañdı bağala,
Baq- bereke bersin mañgi tağala.
Baqıtıñdı kezbe bulttan izdeme,
Jıltıraqqa jığılarsıñ jügirme.
3
MEN QARADIM SULW QIZĞA SUQTANA,
-ÄDEMİSİÑ- DEDİM KÜLİP TİL QATA.
-JAN SERİGİÑ BOLMAĞAN SOÑ ÖMİRDE,
KÖRİKTİLİK PAÝDA BERMES ADAMĞA-
KÜRSİNDİDE JANARINA MUÑ TUNIP,
JAWAP BERDİ MAĞAN NALIP, QAMIĞA.
4
Jup- jubımen jarattı jaratılıstı bir alla,
bir- birinsiz küni joq oýlasañız tağıda.
Jalğız qalıp eşkimde tapqan emes twra jol,
Sansıradı talaýlar orğa qulap soñında.
5
bağıt- bağdar bere aldıqpa jastarğa,
Oñ men solın tanıttıqpa jastarğa.
Jeñil- jelpi mäselege jatqızdıq,
Ot basındıq qundılıqtı jastarğa.
6
Şaýpaw tildi,tasır minez aýelden,
Erkek bitken awel bastan tüñilgen.
Ötem aqı retinde berip tek,
Qutılwğa asıq bolğan ejelden.
7
Urıs- keris,aqıl- esten tandırar,
Bala- şağa pana tappaý qañğırar.
Arandatsın saýtan meýli azğırsın,
Şın süýgender Bir töbeden tabılar.
8
Köp deýdi- ğoý aýel zatı tozaqta,
Nege tüsti oýlañıñızdar azapqa.
Körkem minez tanıtpadı erine,
Jaman ädet,jaman qılıq sorına.
9
Öne- boýdı jawıp ketti qara ter,
Qarlığaşım tım alısqa kettim der.
Üreý menen qorqınştı jeñe almaý,
Qïnalamın kelmeý qalsa tartıp şer.
10
Nege asığam,aptığamın körwge,
Aspaý, saspaý kele almaýmın öziñe.
Jawingerdeý boz ökpe bozaramın jolıqsam,
Twra qarap söýleý almaý köziñe.
11
Buzılsa aýel jerdiñ beti buzılar,
Aýel dese jın- şaýtanda qızığar.
Jerdiñ betin buzbaw üşin aýeldi,
Buzbaw kerek bıraq onı keim uğar.
12
Qaldım janım oýınmenen külkiden,
Ğaşıq ettiñ mına meni şınımen.
Betegedeý sağınıştan sarğaýdm,
Emde meni sıñğırlağan üniñmen.
13
Sıñğırlaýdı sezimim sağınğanda bulaqtaý,
Basıp körşi pernesin men baýqustı muñaýtpaý.
Jetşi jetşi,tez jetşi alıstardan kez oqtaý,
Sïmaý turğan kewdeme jas jürekti twlatpaý.
14
Küldi – kömeş nan emespin salaqtıñ,
Kedir- budır oqtawı emen olaqtıñ.
Artıq şıqqan sorqır işek emespin,
Közindeýmin burqırağan bulaqtıñ.
15
Tän şirise,jan sawlığıñ kerekpe?
Asaw tağdır onda teber özekke.
Salawattı ömir sürseñ jalıqpaý,
Janıñ möldir,janıñ tünıq emespe.
16
Ïlmeýsiñ,bügilmeýsiñ nesine,
Aq suñğardı qondırasıñ tösiñe.
Qulın dawısıñ şığar sonda şıñğırıp,
Erkinsiý ber,erkeleý ber büginge.
17
Eki betiñ qıp- qızıl- aw,qıp- qızıl,
Küzdiñ pisken almasındaý qıp- qızıl.
Jıldar boýı när tatpaýaq öteýin,
Qızıqtırğan jewge qïmaý qıp- qızıl.
18
Oý- sanamız möldirme eken,aqpa eken?
Tazalıqta adam üşin baqpa eken?
Aýwandıq pen aqımaq bop jürgenşe,
Adam bolıp ötken küniñ jaqsı eken.
19
Baq pen sordı arqalaýmın almağaýıp kün kelip,
Birde sätti,birde sätsiz sapardağı es bilip.
Baqıtsız bop birde sorlap,baqıttı bop men külip,
Almağaýıp tirlik keşem,almağaýıp kün körip.
20
Qınalı qızıl qumdar ıstıq bizge,
Qarawşı ek japıraqtap tüsken izge.
Jas keler qırıq narğa jük bolarlıq,
Twğan jer sağınğanda qara közge.
21
Şirkin- şirkin nur edi- ğoý arwı!
Jeñgemdeýin körikti edi qaýıñı.
Twğan jerdiñ tolqındağan ozeni- aý,
Küni- tüni tawsılmaýtın äzili.
22
Kelip -ketip awısatın basşı köp,
Qarapaýım buqaranıñ nanın jep.
Qudaý jasap äwrebolma basşıdan,
Jeke -dara jarqırağan künim dep.
23
JALQIZ JORTIP KÖK BÖRİŞE JÜRGENŞE,
İŞEÝİNŞİ ŞARAP AKEL ÖLGENŞE.
-AZATSIÑ -DEP JOQŞILIQTAN KÜÝZELTKEN,
BİR ÜN KELSE QULAĞIMA ÖZGEŞE.
24
Jastıqtaý bol sen jäýilip eriñe,
Tösekteý bol sen ïilip eriñe.
Tätti ümitti kün- kün saýın aýalap,
Ömir sürgin urpaq üşin jügire.
25
Jutqıştardıñ keñirdegin sığa almaý,
Başllardıñ zañsız isin tïa almaý.
Küýzeledi xalqım işteý kürsinip,
Jawabı joq qalğan beýne suraqtaý.
26
Jañsaq aýttım sarapşıdaý oý,alla,
Jañsaq bastım şoralardaý oý,alla.
Aqtalamın künam üşin jal aýtıp,
Jazañdı ber bul ömirde oý,alla.
27
Swrettep,müsindep otır edim sulwdı,
Keskin,kelbet jarasqan arw kelip qïıldı.
-Kelisti bir teñewdi taba almaýsız men üşin,
Dünïeni nurlantıp sawle şaştım siz üşin-.
Şattıq tolı janarğa tom- tom kitap tatıýma?
Bir mïnotıñ bir ğasır kelşi- kelşi qasıma.
28
MEN QARADIM SULW QIZĞA SUQTANA,
-ÄDEMİSİÑ- DEDİM KÜLİP TİL QATA.
-JAN SERİGİÑ BOLMAĞAN SOÑ ÖMİRDE,
KÖRİKTİLİK PAÝDA BERMES ADAMĞA-
KÜRSİNDİDE JANARINA MUÑ TUNIP,
JAWAP BERDİ MAĞAN NALIP, QAMIĞA.
29
OTBASINI QURAMIZ- AW QALASAQ,
QALAMASAQ OTIRAMIZ JIĞA SAP.
ALDI- ARTQA QARAMAÝMIZ BAÝIPTAP,
ÖKİNİŞTİÑ ORNI TOLMAS JILASAQ.
30
BÜTİNDİK PEN TATWLIQ JAN UÝAĞA KEREKTİ,
SÏLASTIQ PEN JARASTIQ EÑ NEGİZGİ TİREKTİ.
BAĞA JETPES QUNDILIQ OT BASIÑIZ,JASTARIM!
MÄNİN JOÝMA EŞQAŞAN AÝTAR SİZGE TİLEKTİ.
31
ÖÑİ- JÜZİÑ QIZARIP SAĞINDIÑBA BİLMEÝMİN,
OQTIN- OQTIN KÖZ JASIÑ TAMDIMA EKEN BİLMEÝMİN.
DOMBIRADAÝ BEBEWLEP KÜÝ TÖKKENDE ASPANNAN,
ERKELENE IRĞALIP- KEL DEÝSİÑBE- BİLMEÝMİN.
32
BEW,SAĞINIŞ!QURSAWĞA ALDIÑ QAMALAP,
TUS -TUSIMNAN ATTANDADIÑ URANDAP.
ÖKSİK KELİP TIĞILĞANDA TAMAQQA,
QAŞA ALMADIM,QUTILMADIM SOR- AZAP.
33
JILI JÜZDI MÜSILMANNIÑ AÝELI,
TIREW ETER ÖZ ERKEKİN JÜREGİ.
OT BASINIÑ MEREKESİ MAÑGİLİK,
URPAQ QAMI ODAN SOÑĞI TİLEGİ.
34
Köp deýdi- ğoý aýel zatı tozaqta,
Nege tüsti oýlañıñızdar azapqa.
Körkem minez tanıtpadı erine,
Jaman ädet,jaman qılıq sorına.
35
Jutınamın qolğa qonğan laşındaý,
Sağan degen sağınışım basılmaý.
Kettim uşıp kökti tilip qarañğı,
Körw üşin şam otındaý lapıldaý.
36
Zaman- ağıs qarsı jüzgen adam az,
Alğa qaraý aqqanına sonşa mäz.
İzim- ğaýıp joğalıp,iz- tozsız bop ketpeýtin,
Qarsı jüzip ağınğa top bastaýtın jandar az.
37
Qaýta- qaýta qaraý berem aý mañdaý,
Ötkir közim qadaladı naýzadaý.
Duğa- tilek aýtıp ıstıq lebizben,
Tabınatın pirim boldıñ sen udaý.
38
Esi- dertim awıp ketti sulwğa,
Jip- jiñişke qasqa qarap qızığa.
Juldı- juldı kewdemdegi jürekti,
Sökti- sökti kökirekti tağı da.
39
Kömekeýler meşkeý boldı bul zaman,
Bïlik tïse jewden tığıp kim aman.
Tığın izdep awre bolma şendige,
Bolsın mınaw qara xalıq,el aman.
40
Jol- jönekeý qaraý berdim taldarğa,
Jol- jönekeý qaraý berdim jandarğa.
Qomağaý köz qarşığadaý köñilim,
Jol- jönekeý snei izdeýdi sağına.
41
Almağaýıp taýtalas zaman keldi beldeser,
Mamırajaý adamdar qalaý ğana kün keşer?
Qadaw- qadaw oqïğa,şıtırmanğa tolı kün,
Eli üşin twğandar osındaýda el deser.
42
Lıqsıp- lıqsıp şığa almadı söz degen,
Tañırğattıñ,qızıqtırdıñ közbenen.
Bwın- bwın qaltıradı qaýteýin,
Sulwlığıñ mıñ ese artıq özgeden.
43
Käri arqardıñ soqpağındaý kelte ömir,
Adastırdıñ,sürindirdiñ jürmeý bir.
Qırsıq jawım waqıt tonap köşimdi,
Örşil ünim,o,täñirim! qaýda jür.
44
Elesiñdi izdeýmin tabılğanşa,
Kümän- küdik qïaldan arılğanşa.
Aq kirpik borandarda adaspaýmın,
Sen kelip qarsı aldımnan jolıqqanşa.
45
Köleñkedeý qatıp qaldım bir körip,
Köleñgedeý köp ilestim jük bolıp.
Qızıl şımğaý qızğaldağım qaýteýin,
Ömir sürdim bul tirlikte sen bolıp.
46
Möldir ağıs qızıqtırma şalğaýğa,
Jipsiz jalğap sezimdermen aldama.
Därïadaý şalqıtıp mol sezimge,
Küni- tüni sağındırıp qïnama.
47
Aý mañdaýlım aý jüziñnen nur tamıp,
Jasırındıñ perde bultqa jas tamıp.
Kök teñizge sïmağan köp tolqındaý,
Erwldep jürek ketti jar salıp.
48
Torğın kewde tolqıp turdı aldımda,
Twlap ketti jas jüregim bulqına.
Kip- kişkentaý jüregimdi arqalap,
Men baramın quşağına asığa.
49
Jalındaýın şarpï berme köziñmen,
Qızıqtırma nurıñ şaşqan jüziñmen.
Oý men uğım,sır men sezim toğıssa,
Ömir sürgim keler mañgi öziñmen.
50
Minsiz müsin tañ ğalamın sulwğa,
Qırğıýdaýın tïerme edim julqına.
Qulañ şaşın tögildirip ïıqtan,
Wısıma qısarma edim qızığa.
51
Ulpadaýın ülbireýsiñ qol tïmeý,
Ükideýin jelbireýsiñ men tïmeý.
Jeñil- jelpi aram oýdı maldanıp,
Däti jetip sağan janım kim tïgeý.
52
Alma ğaýıp kün keştim,alwan türli oý aýtıp,
Tasqa soğıp basımdı baqır bastan baq qaýtıp.
Sawkeledeý sawdırap zamanıma kelgem joq,
Men jağutpın tereñnen alatuğın sen tartıp.

52
Köñilderdiñ kölinde qaz- üýrekteý jarastıq,
Köñilderdiñ köginde aý men kündeý jarastıq.
Oýw menen örnekteý asıl taspen zerlengen,
Aýnalaýın, janım -aw, netken äsem jarastıq!
53
Ömir mäni maqsatı mindetterin bildiñbe?
Altın diñkek salt- dästür oğan orın berdiñbe?
Adet- ğurıp,jol -jora,ırım- jırım qıbıla,
Men mendigiñ jetpesin aýnalaýın tübiñe.

54
Mıñ tolğanıp,jüz kesip ömir jäýlı aýta alman,
İnjw marjan oý tolğap,baqıt jäýlı jaza alman.
Joqşılıqtıñ torına tüsken öjet bir quspın,
Keñge jäýıp qanattı janedağı kete alman.

 

 

 
Wýkı–twýkı Kokşe koldeý tolkıgan konïlïm–aý! Maza bermeýsïn,tagat taptırmaýsın. YApır–aý, taba almaý kalamba senï adasıp. Jarık ettïn de jok boldın.

O,essz maxabbat senïn basın da konır kwz mangï twrmas. Borandatıp,dawıldatıp kısta keler.
Ïlya Jakanov kırgızdarga an şırkatıptı zamanın da,tïptï kırgızdar balallarının attarın Danïar,Asel,Asılım dep koýıptı. Bïz kızıl orïktï şırkawdamız. Bwgïngï sazgerlerdïn dengeýï kandaý?
Kwllï oý–kïaldarı tazalıkka,kwllï sır–sezïmï ïzgïlïkke şakırgan,jırları men tandandırgan,kwýïndïrgen,kwldïrgen adebïet alemïnïn jastarı bolaşaktın jalındı jırşıları bolarına sanïm artasın.
Kwýïne otırıp agılatın,swýïne otırıp togïletïn, kıska da nwska oýların tolıktırıp,terendetïp otıratın jırının sırı men sïpatı bolek az aga,Jarken aga twgan kwnïnïzben!
O,jetkïnşek wlanım! bïz jaga–jendï jırtkızw wşïn,omırtkamızdı opırıp,bwganamızdı bwzdırw wşïn twılmadık.bïz jana gasırda sarabdal sana,bïïk armannın arkasında wzakka,bïïkke,şırkaw wşïn twıldık.
Bïz otkennïn wşan–tenïz tagılımına,aýtıs–tartıs arkılı emes,wlgï–onegesïn tolıktırıp,terendetıp,damıtw men wles kossak alga basamız.
Kalaý Kazakstannın aýelderïn wýatsız,erkekterïn namıssız,teksïz,jetesïz elge aýnaldırwga boladı? ol wşïn kızdarın jer–kokke sïgızbaý maktaw kerek.kesïr mïez erkekter jer–dwnïeden Kazakstanga agıladı. kazaktın kızdarının etegïn aşıp,bawırına basadı. erten kor şengel,kozsïz nadandar osïp şıgadı. maktawdın artın da wlı nïet,jat pïgıl jatkanın eskereýïk.
Lap–lap etken jel soz akınnın asıl mwratınan adastıradı. akın oz zamannın parasatı askan adïl sarapşısı.tolgamdı oý aýtar tamaşa tarbïeşïsï.akınga zamanının jel sozï emes,askan talgampazdık kerek.
Olenge asa wlken korkemdïk şeberlïk kerek. olen twstï jïbekpen kaptalgan nakış. olen kok ala wýrektïn kawırsınındaý ornek. olen asıl tastar men zerlengen soz. olen agıstı ozendeý bwın,bwnak,ırkak.
KITAÝ DARÏGERLERÏ TEGÏN DARÏ–Darmek taratw da. balası akesïnen swradı. akesï aýttı:–sonaw jılı mına karlı tawdan ekï jarım sagat jılan koştï. jılan koşkennın kelesï jılı kıtaý osı tawga alde bïr karwdı sınadı.twkımızdı tozdaý kwrtw wşïn kasïettï mekenge sınak jasadı.baska jer kwrıp kappa.e,balam jılan kwrlı bolmadık –dep awır kwrsïndï.azaýtwdın,kwrtwdın,ozgertwdïn mındagan aýla–şargısınan kıtaýdagı az kazak aman şıga alama eken deşï.
Twıs–twgandar arasındagı daw–damaý dwnïe–mwlïkke talasw bolsa,ondaý twıs–twgandardan alıs jwrgen jaksı. olardan ekï dwnïede de jaksılık jok.
Kwmarxana da kwzetşï bop ïstep jwrgen kezïm edï.bïr bardamnın balası kep jarım sagatta 50mın dolarga wtıldı da sak–sak kwlïp kete berdï. al men jarım sagat ïşïnde 500tengege twskï as ïşkenïme kïnalwşı edïm. onaý jolmen kelgen akşa onaý jolmen ketedï.al terlep tapkan akşanın ornı bolek.
Almatı men Astanadan wzap şıksan eskï fïlım korgendeý bolasın. jwdew sawınşıdaý jwdew adamdar…eskï wýler..tozgan awıl…
Almatıda jürgende awır jük arqalap jürem. jaldamalı üýdıñ aqşası..jumıs.tağı basqa mäseller…al awılda bir jasap qalam.dastarğanı jïılmağan,külkisi tïılmağan awıldağı qawımda özine tarta beredi.
Tän şirise,jan sawlığıñ kerekpe?
Asaw tağdır onda teber özekke.
Salawattı ömir sürseñ jalıqpaý,
Janıñ möldir,janıñ tünıq emespe.
Ïlmeýsiñ,bügilmeýsiñ nesine,
Aq suñğardı qondırasıñ tösiñe.
Qulın dawısıñ şığar sonda şıñğırıp,
Erkinsiý ber,erkeleý ber büginge.
Eki betiñ qıp- qızıl- aw,qıp- qızıl,
Küzdiñ pisken almasındaý qıp- qızıl.
Jıldar boýı när tatpaýaq öteýin,
Qızıqtırğan jewge qïmaý qıp- qızıl.
Oý- sanamız möldirme eken,aqpa eken?
Tazalıqta adam üşin baqpa eken?
Aýwandıq pen aqımaq bop jürgenşe,
Adam bolıp ötken küniñ jaqsı eken.
Baq pen sordı arqalaýmın almağaýıp kün kelip,
Birde sätti,birde sätsiz sapardağı es bilip.
Baqıtsız bop birde sorlap,baqıttı bop men külip,
Almağaýıp tirlik keşem,almağaýıp kün körip.
Qınalı qızıl qumdar ıstıq bizge,
Qarawşı ek japıraqtap tüsken izge.
Jas keler qırıq narğa jük bolarlıq,
Twğan jer sağınğanda qara közge.
Şirkin- şirkin nur edi- ğoý arwı!
Jeñgemdeýin körikti edi qaýıñı.
Twğan jerdiñ tolqındağan ozeni- aý,
Küni- tüni tawsılmaýtın äzili.
ŞARAP BARMA İŞEÝİNŞI ESİRİP,
OTIRAÝIN ŞALQIP,TASIP,KÖSİLİP.
JILAN ZAMAN ÖTİ EKEN- ĞOÝ BAL ŞARAP,
WDAN WÜŞTİ ÖLTİRETİN ÖKİNTİP.
JALQIZ JORTIP KÖK BÖRİŞE JÜRGENŞE,
İŞEÝİNŞİ ŞARAP AKEL ÖLGENŞE.
-AZATSIÑ -DEP JOQŞILIQTAN KÜÝZELTKEN,
BİR ÜN KELSE QULAĞIMA ÖZGEŞE.
Jastıqtaý bol sen jäýilip eriñe,
Tösekteý bol sen ïilip eriñe.
Tätti ümitti kün- kün saýın aýalap,
Ömir sürgin urpaq üşin jügire.
Jutqıştardıñ keñirdegin sığa almaý,
Başllardıñ zañsız isin tïa almaý.
Küýzeledi xalqım işteý kürsinip,
Jawabı joq qalğan beýne suraqtaý.
Jañsaq aýttım sarapşıdaý oý,alla,
Jañsaq bastım şoralardaý oý,alla.
Aqtalamın künam üşin jal aýtıp,
Jazañdı ber bul ömirde oý,alla.
Swrettep,müsindep otır edim sulwdı,
Keskin,kelbet jarasqan arw kelip qïıldı.
-Kelisti bir teñewdi taba almaýsız men üşin,
Dünïeni nurlantıp sawle şaştım siz üşin-.
Şattıq tolı janarğa tom- tom kitap tatıýma?
Bir mïnotıñ bir ğasır kelşi- kelşi qasıma.
MEN QARADIM SULW QIZĞA SUQTANA,
-ÄDEMİSİÑ- DEDİM KÜLİP TİL QATA.
-JAN SERİGİÑ BOLMAĞAN SOÑ ÖMİRDE,
KÖRİKTİLİK PAÝDA BERMES ADAMĞA-
KÜRSİNDİDE JANARINA MUÑ TUNIP,
JAWAP BERDİ MAĞAN NALIP, QAMIĞA.
OTBASINI QURAMIZ- AW QALASAQ,
QALAMASAQ OTIRAMIZ JIĞA SAP.
ALDI- ARTQA QARAMAÝMIZ BAÝIPTAP,
ÖKİNİŞTİÑ ORNI TOLMAS JILASAQ.
BÜTİNDİK PEN TATWLIQ JAN UÝAĞA KEREKTİ,
SÏLASTIQ PEN JARASTIQ EÑ NEGİZGİ TİREKTİ.
BAĞA JETPES QUNDILIQ OT BASIÑIZ,JASTARIM!
MÄNİN JOÝMA EŞQAŞAN AÝTAR SİZGE TİLEKTİ.
ÖÑİ- JÜZİÑ QIZARIP SAĞINDIÑBA BİLMEÝMİN,
OQTIN- OQTIN KÖZ JASIÑ TAMDIMA EKEN BİLMEÝMİN.
DOMBIRADAÝ BEBEWLEP KÜÝ TÖKKENDE ASPANNAN,
ERKELENE IRĞALIP- KEL DEÝSİÑBE- BİLMEÝMİN.
BEW,SAĞINIŞ!QURSAWĞA ALDIÑ QAMALAP,
TUS -TUSIMNAN ATTANDADIÑ URANDAP.
ÖKSİK KELİP TIĞILĞANDA TAMAQQA,
QAŞA ALMADIM,QUTILMADIM SOR- AZAP.
JILI JÜZDI MÜSILMANNIÑ AÝELI,
TIREW ETER ÖZ ERKEKİN JÜREGİ.
OT BASINIÑ MEREKESİ MAÑGİLİK,
URPAQ QAMI ODAN SOÑĞI TİLEGİ.
Köp deýdi- ğoý aýel zatı tozaqta,
Nege tüsti oýlañıñızdar azapqa.
Körkem minez tanıtpadı erine,
Jaman ädet,jaman qılıq sorına.
Jutınamın qolğa qonğan laşındaý,
Sağan degen sağınışım basılmaý.
Kettim uşıp kökti tilip qarañğı,
Körw üşin şam otındaý lapıldaý.

Zaman- ağıs qarsı jüzgen adam az,
Alğa qaraý aqqanına sonşa mäz.
İzim- ğaýıp joğalıp,iz- tozsız bop ketpeýtin,
Qarsı jüzip ağınğa top bastaýtın jandar az.
Qaýta- qaýta qaraý berem aý mañdaý,
Ötkir közim qadaladı naýzadaý.
Duğa- tilek aýtıp ıstıq lebizben,
Tabınatın pirim boldıñ sen udaý.
Esi- dertim awıp ketti sulwğa,
Jip- jiñişke qasqa qarap tabına.
Juldı- juldı kewdemdegi jürekti,
Sökti- sökti kökirekti tağı da.
Kömekeýler meşkeý boldı bul zaman,
Bïlik tïse jewden tığıp kim aman.
Tığın izdep awre bolma şendige,
Bolsın mınaw qara xalıq,el aman.
Jol- jönekeý qaraý berdim taldarğa,
Jol- jönekeý qaraý berdim jandarğa.
Qomağaý köz qarşığadaý köñilim,
Jol- jönekeý snei izdeýdi sağına.
Almağaýıp taýtalas zaman keldi beldeser,
Mamırajaý adamdar qalaý ğana kün keşer?
Qadaw- qadaw oqïğa,şıtırmanğa tolı kün,
Eli üşin twğandar osındaýda el deser.
Lıqsıp- lıqsıp şığa almadı söz degen,
Tañırğattıñ,qızıqtırdıñ közbenen.
Bwın- bwın qaltıradı qaýteýin,
Sulwlığıñ mıñ ese artıq özgeden.
Sıñğırlaýdı sezimim sağınğanda bulaqtaý,
Basıp körşi pernesin qarımı uzın sadaqtaý.
Jetşi jetşi,tez jetşi alıstardan kez oqtaý,
Sïmaý turğan kewdeme jas jürekti twlatpaý.
Käri arqardıñ soqpağındaý kelte ömir,
Adastırdıñ,sürindirdiñ jürmeý bir.
Qırsıq jawım waqıt tonap köşimdi,
Örşil ünim,o,täñirim! qaýda jür.
Elesiñdi izdeýmin tabılğanşa,
Kümän- küdik qïaldan arılğanşa.
Aq kirpik borandarda adaspaýmın,
Sen kelip qarsı aldımnan jolıqqanşa.
Köleñkedeý qatıp qaldım bir körip,
Köleñgedeý köp ilestim jük bolıp.
Qızıl şımğaý qızğaldağım qaýteýin,
Ömir sürdim bul tirlikte sen bolıp.

Möldir ağıs qızıqtırma şalğaýğa,
Jipsiz jalğap sezimdermen aldama.
Därïadaý şalqıtıp mol sezimge,
Küni- tüni sağındırıp qïnama.
Aý mañdaýlım aý jüziñnen nur tamıp,
Jasırındıñ perde bultqa jas tamıp.
Kök teñizge sïmağan köp tolqındaý,
Erwldep jürek ketti jar salıp.

Torğın kewde tolqıp turdı aldımda,
Twlap ketti jas jüregim bulqına.
Kip- kişkentaý jüregimdi arqalap,
Men baramın quşağına asığa.
Jalındaýın şarpï berme köziñmen,
Qızıqtırma nurıñ şaşqan jüziñmen.
Oý men uğım,sır men sezim toğıssa,
Ömir sürgim keler mañgi öziñmen.
Minsiz müsin tañ ğalamın sulwğa,
Qırğıýdaýın tïerme edim julqına.
Qulañ şaşın tögildirip ïıqtan,
Wısıma qısarma edim qızığa.
Ulpadaýın ülbireýsiñ qol tïmeý,
Ükideýin jelbireýsiñ men tïmeý.
Jeñil- jelpi aram oýdı maldanıp,
Däti jetip sağan janım kim tïgeý.
Sınaqta urlıq jasağan oqwşıdaý alaq- julaq etip kele jatqan jürgizwşi joldasımdı qaqtı.sopınıñ mülaýım jüzindeý aq jüzi qanğa boýaldı. kwalikti satıp alğan jürgizwşi laqşa bawızdadı,böltirikşe taladı. ökpe nazımızdı aýtıp,talaý jerge bardıq.baýıppen pikir alısatın,sol jigittiñ anasın qurmettep,ardaqtaýtın adam tabılmadı.kire beristen arı asa almaýmız. jesir aýel jalğız ulınan aýrıldı.aqşası köp,tiregi mol jürgizwşi bizdiñ janımızdan ağındap şapqan küýmedeý künde- künde köligin ağızıp ötedi
Alma ğaýıp kün keştim,alwan türli oý aýtıp,
Tasqa soğıp basımdı baqır bastan baq qaýtıp.
Sawkeledeý sawdırap zamanıma kelgem joq,
Men jağutpın tereñnen alatuğın sen tartıp.
Köñilderdiñ kölinde qaz- üýrekteý jarastıq,
Köñilderdiñ köginde aý men kündeý jarastıq.
Oýw menen örnekteý asıl taspen zerlengen,
Aýnalaýın, janım -aw, netken äsem jarastıq!

Ömir mäni maqsatı mindetterin bildiñbe?
Altın diñkek salt- dästür oğan orın berdiñbe?
Adet- ğurıp,jol -jora,ırım- jırım qıbıla,
Men mendigiñ jetpesin aýnalaýın tübiñe.
Mıñ tolğanıp,jüz kesip ömir jäýlı aýta alman,
İnjw marjan oý tolğap,baqıt jäýlı jaza alman.
Joqşılıqtıñ torına tüsken öjet bir quspın,
Keñge jäýıp qanattı janedağı kete alman.
Taqïanıñ jibek şoğındaý ırğalğan ükili qamısi bar,kökşe teñiz Balqaştıñ jağasın da jürgenim de nurdan twğandaý ädemi peri qız qasıma keldi. – Sağan jar bolaýın bir talap qoýsam könesiñ be- dedi .-jaraýdı- dedim.- Uýqtağan da qoltığıma qarama qarasañ aýırılasıñ -dedi.- Men sağan top- top oýmın,lek -lek qïalmın -dedi. Bolmaýdığa könbeýmiz ğoý. Ol jibek qanattarın sermep aspanğa uştı. Qulagerdeý dünïeni ataq- dañğı dübirletken Astananıñ aqındarınıñ ortasına keldim. Japadan jalğız köl jağasın da jürem be? Astananıñ aqındarı bïik mänsaptıñ qulağın ustağandar eken. Bir top joğarı därejeli basşılardıñ aldına ,bwı burğırağan et kelgekn de kir -kir,küs- küs qolı men qaýırşı qol sozğandaý,jïrene, tosırğaý qaraýdı. Qarapaýım xalıqtıñ tirligi olardı mazalaý bermeýtin sekildi. Olar basqa älem de. Xalıq basqa älem de. Qañğığan qaýran basım aý! Merwet köbikterdi jasttanıp,top- top oýlardı jetektep,lek- lek qïaldı arqalap,qamıs kürke de Balqaştıñ jağasın da jata bermedim be.ömirdiñ aştı sïı, aştı sıbağası tağı aldım da. bir qolda kürek, bir qolda balğa, önimsiz eñbek, awır jumıs.
Qap qara burımı tögilgen sïqırlı keş ıstıq quşağına jas arwdaý tarta berdi.
Qabırıstannan tirilip kelgen batır jigitteý jalañdağan qızğanşaq oý maza bermeýdi.
Uýqı….oý…şarşadım ,qaljıradım.qasımdağı jigit eş alañsız şarşağan ba tätti uýqı da.
Bir innen kirip bir innen şığatın swır sïaqtı oýsız bolsañda jaqsı eken.tınış uýqtaýsıñ. Janım oýdan tozdı….tänim qara jumıstan tozdı.
2020Jumıspen qamtıw bağdarlamasınıñ arqasında,aýdı aspanğa şığarğan bağdarlamanıñ arqasında Balqaştıñ jağasında tüýe bağıp jürmin.qañırap jatqan awıldıñ akimïatında jumıs ot jağw,tazalıq, basqa jumıs joq.äkimniñ tüýesin baqttım.äkimniñ qaltasınan emes aqşa ükimetten.at üstinde qalğıp ketken ekem,bir tüýe jının şaşa qattı şoşıttı.
-Men jolsızdan jol tapqan tüýemin.ötkelsiz swdı keşken tüýemin.tizelini büktirgen tüýemin.bastını eñkeýtken tüýemin.oýdım- oýdım oýpattardı aşközderge berdiñ,qalaý küýinbeýmin.qabat- qabat qoýnawlardı teksizge berdiñ,qalaý qamıqpaýmın.mïllïondağan awılğa bölingen aqşanı jebirler men jemirler jep bitti.awıl qañırap qalğan qıstawdaý-. Belimdegi mıltıqtı julıp alıp qaq mañdaýdan attım.şındıq izdep şırqırasa ünin öşirw kerek.
Muratqan Şoqanğa:
Kökjïegiñ alıs eken Muratqan,
Köl – kösir sır kökirekiñde Muratqan.
Top – top oýdıñ salmağına janşılam,
Şoq – şoq bolıp mazdağanda Muratqan.
Parasattı pikiriñnen Muratqan,
Jalındaýın şarpıýsıñ – aw Muratqan.
Jïırmada özgeşe edi bitimiñ,
Al otızda oza şaptıñ Muratqan.
Oý – sanamdı tazartasıñ Muratqan,
Oý – armandı oyatasıñ muratqan.
Örnek tökşi sezimderden Muratqan,
Aýşıq jasa adaldıqtan Muratqan.
Batır Baýan urpağımız Muratqan,
Mağjan aqın jırlarımız Muratqan.
Keselderdi keskileýik Muratqan!
Ozbırlardı qurıqtaýıq Muratqan!
Axat rasulmen kezdesw
Jalındı aqın şoq – şoq bolıp mazdadı,
Sır sezimin qurdasındaý bölisip,
Salqın samal xawızdardı şarladı,
Şalqar – şabıt ayasında tabısıp.
Salïqalı jigit eken tolğamdı,
Salmağı awır oýlar aýttı kenewli.
Tebirendi, uşqındadı, tolqıdı,
Şalqıp tögip şabıt jırın elewli.
Jipsiz jalğap asqaq arman murattı,
Astastırdı jiksiz sezim uyaattı,
Aqpa – tökpe jırlar oqıp qulşındı,
Nazik tüýsik sezimderdi oyaattı.
Jomart eken,darqan eken, keñ peýil,
Qonaq etti qaltaları qağıldı.
Jomarttıqtı jırğa qosqan ağlar,
Esiginen qaratpadı ,tarıldı.
Janım jılap qaýtıp edim ağadan,
Raxattan kördim jaýsañ şattıqtı.
Gül Astana jomart,darqan aqınmen,
Bolaşağıñ nurlı bolar baqıttı.
Alaý- düleý quýın sezim jeldı kün qaýıqtı aýdağan tolqındaý jetekteý jöneldi. Eliktirgen,elitken bir beýne sabırsız şattıqqa şaqırğandaý.qunan şaptırım alküreñ ködeniñ arasınan bir eles qol bulğaýdı.öñi jüdew tezek tergen bir apa qasıma jetip kelgende sılıq ete tüstim.doğarılğan küýmedeý ümitimdi nege doğardıñ janım!armanımdı jañğalap nege otqa saldıñ janım! İşpek- jemek satqan sarttardaý qïalımdı arqalap dünïeni şarlasamda tappadım janım!qaýdasıñ janım!
Jal- quýrıqtaý uýısqan teris tikeni köp,qap- qara,ap- alasa baýalıştarı mol,şaşıraý qonğan awıldaý töbeleri bıtırañğı Balqaştıñ jağası. Kez kelgen jerge sulaý- sulaý ketkisi kelgendeý aqşa bulttarda qalğıp- şulğýdı.sağınışın jasıra almağan qızdaý köpe- körnew kümis tolqındar qolıña tamğanda selik etesiñ.qasımdağı murttı kisi awıldasın jamandaý bastadı:-86- Jıldan beri alısıp kelemiz,bıraq jeñise almadıq- dedi.alaqandaý awılda erkek- aýel,ülken- kişi bir birine pışaq kezeýme? Astanada oýda- joqta tanısqan bir aqın jigit- bizdiñ topqa kir,atar oq,sermer qılış bol- dep edi. Adamdar usaqtağan saýın qarasw sekildi baldır basıp,aýnalasına sasıq ïisin şığara bastaýma qalaý? Mına ömirde usaqtap ketken adamdardan qorğamın.qızğanış,köre almawşılıq jığılsañ basıña qumaýdaý qonıp,tağı jırtqıştaý talaýdı.adamdarğa tek ğana Kökşe köldeý keñdik,Kökşe köldeý tereñdik tileýmin.
Sanın bultıñdatıp,şañın burqıldatıp,jolawşılar köligimen jolğa şıqtıq.şaqpaq tastıñ otındaý ottarı jıltıldağan Astanadağı kök bazardıñ aldınan eki- üş şelpek aldım.jep otırğanda mısıqtıñ tırnağı şıqtı.qalaý awrmaýsıñ,qalaý esten tanbaýsıñ. Qasımdağı qıtaýdan kelgen jigit sabırğa şaqırıp bılaý dedi:
-Qıtaýda qazır tülgini öte köp bağıp, köp ösirip jatır.ösimtaldığına baýlanıstı jane küý talqamaýdı.etin qoýdıñ eti dep bazarğa şığaradı.biz köşeden tamaq işe almaýmız-. Osındaý adamşılıqtan şığıp,arsızdıqqa barğandardıñ betterin tilip,qulaqtarın quntïtıp,murındarın şuntïtıp tastarma edi. Bıraq,bazarda turğandardıñ köbi sırttan kelgender,olarğa adamnıñ densawlığı emes,aqşa kerek aqşa
körkem til turğısınan kelgen de öleñim ekilik bağanıñ aýnalasın da.sınşı da muğalım sekildi jaman oqwşığa oýdan şığarıp bestik bağanı qaýdan qoýa alsın.sol üşin özimşil,menmenşil,urısqaq,küýgelek oqwşıdaý sınşılarğa karimdi tögem.uýqas pen ataq üşin jazğan öleñim waqıt degen surapıl tasqınnıñ astınan zamanalardan zamanalarğa jetpeýtini meni qattı ökintedi.aýnaladağı jalğan şw,jalğan madaqta şarşattı.

Nurlı,sawleli periniñ qızındaý bir qız ketip baradı. Dosıma,-jür,tez,tanısaýıq! -Dedim. Janına jetip barğanımız da bet- awzin äjim basqan aljığan kempir eken. Dosım işek- silesi qata küldi. Meniñ asıldaý bop esilgen,sïpatı qırıq narğa jük bolarlıq ulı arman,tätti ümitim qol sozıp jete bergenim de,jeti bastı jalmawızdaý esten tandırasıñ.
Zawlim- zawlim üýleri kök tiregen biz Astana da turamız.bıraq men ot arbanıñ tirkemesin de turam.zamanawý tilmen aýtqan da vagonşikte turam. On balama sarğaýğan sarı küzdiñ jırtıq- jırtıq japırağı jamılğı bolıp jırğatpaýdı. Töbe de şurıq- şurıq,tesik- tesik.kün jawğan da aýelimniñ köz jası men aralasıp,esik terezeden bulaqtıñ közindeý sw qaýnap burqırap jatadı. Tüs körseñ de jaman tüs köresiñ. Tüsimdi sizderge aýtaýın. Men tüsim de baqïğa attanıppın,Astana da adamdı qoýatın jer joq. Satıp alwğa aqşa joq.awılğa apardı awıl da zïrat ornı satwlı.amal joq,betpaqtıñ dalasına aparıp qoýmaqşı boldı. Betpaqtıñ ïen tegin qumınıñ bir tüýiriniñ özi bir giram altınnan qımbat.
Zawlim- zawlim üýleri kök tiregen biz Astana da turamız.bıraq men ot arbanıñ tirkemesin de turam.zamanawý tilmen aýtqan da vagonşikte turam. On balama sarğaýğan sarı küzdiñ jırtıq- jırtıq japırağı jamılğı bolıp jırğatpaýdı. Töbe de şurıq- şurıq,tesik- tesik.kün jawğan da aýelimniñ köz jası men aralasıp,esik terezeden bulaqtıñ közindeý sw qaýnap burqırap jatadı. Tüs körseñ de jaman tüs köresiñ. Tüsimdi sizderge aýtaýın. Men tüsim de baqïğa attanıppın,Astana da adamdı qoýatın jer joq. Satıp alwğa aqşa joq.awılğa apardı awıl da zïrat ornı satwlı.amal joq,betpaqtıñ dalasına aparıp qoýmaqşı boldı. Betpaqtıñ ïen tegin qumınıñ bir tüýiriniñ özi bir giram altınnan qımbat.
-Örtew kerek-.
-joq !bolmaýdı!-şoşıp oyaandım. Sizder de osındaý jaman tüs köresizderme?

Men oñtüstikke uşıp baram.kün swıttı. Xoş bol Astana! Kadimgi qaz,tırna,qarlığaştar men emes. Ala taqïalı özbekter men.batırdıñ jebesindeý uşı üp- üşkir şekelerdi qïmaý,batırdıñ alaqanındaý jap- jalpaq kürekterdi qïmaý,qïmaý- qïmaý uşıp baram. Awılımnıñ töbesinen qalıqtap bara jatıp qarasam qïrap jatır,qulap jatır,qañırap jatır. Jumıssız sendelgen özim sekildi adamdar. Şekaradan jawinger mıltıq kezedi.- Qawırsındarıñnan da köp aqşa tastamasañdar,para bermeseñder ötkizbeýmin- dedi.özbekter mäz- meýram qawırsındarın julıp berip jatır. Tapqan taýanğanım şaý- şalañnan aspaý jürgen men de qaýdağı qawırsın jerge qondım. Qazaqstan alıp taýqazan.qıtaýğa taýğazan,özbekke taýğazan,orısqa taýğazan…. al qazaqqa???
Aqberen elgezekke:
Tälim bergen xalıqqa paýqambardaý Aq beren,
Jeke- dara,jap- jarıq jarqırağan kün körem.
Kekilikteý tebedi köre almağan duşpandar,
Jurtıñ üşin qurbansıñ,olar sağan ne qılar?
Bödenedeý juladı qastasqan köp öştiler,
Qalıñ orman eliñ bar qorğaýdı er, estiler.
Ekpin atıp aqıradı işi küýgen orıstar,
Aýdın atıp suğın qadar köre almağan qıtaýlar.
Qosaqtağı qoýlardaý köreme eken bizderdi?
Taýdıñ quýrıq -jalındaý köreme eken bizderdi?
Kök almasın swırğan,zamanasın qwırğan,
Ata- babam äwelden arıstan bop twılğan.
Basın bawdaý keskemiz,sawıttarın töñkerip,
Dabıldardı bökterip,dawıldatıp,teñselip.
Bekter edik biz degen altın taqtıñ üstinde,
Saýran saldıq san ğasır keñ dalanıñ tösinde.
Ol künderdi añsaýmız,dañğımızdı jır qılıp,
Esirikter qaýtadan almaqşıma qul qılıp.
El ümitin,senimin arqalağan Aq beren,
Jeke- dara,jap- jarıq jarqırağan kün körem.
Joldanbağan xattar
1
Ar- uyatın saqtağan momın aýel sekildi,
Momaqan aý urlaýdı nege sonşa erkimdi.
Sïpatındaý allanıñ öte körkem dünïe,
Qasïetti süredeý körinedi közime.
Qurbandıqtıñ malındaý aqşa bult tur baýlanıp,
Nege? Nege? Alısqa kete almaýdı aýnalıp.
Duğa- tilek aýtqandaý ğïbadat ğıp taldar da,
Tilek tilep turğandaý jügirmeýdi añdar da.
Ösïetin allanıñ jetkizwşi Muxammet,
Irızdıq pen nesibe,
Küş – qwat ber Muqammet.
Tabınwğa laýıqtı jaratwşı bir alla,
Muxammettiñ ümbetin mañgi baqï sen qolda.
2
Bıqsığan bir biltedeý sönip jatır adamdar,
Sawıqtırar em tappas bul zaman da danalar.
Taw tolqınnıñ astın da qalğan jalğız qaýıqtaý,
Adasqan köp adamdar awğa tüsken balıqtaý.
Tozıp jatır adamdar baqtaşısı joq qoýlardaý,
Ormandarı otalğan nemese bir añdardaý.
Azalı äwen oýnatqan sıbızğışıdaý qaýğırıp,
Ğalımdar da jol tappas kün – kün saýın ah urıp.
Jürip jürgen adamdar sal bolğandaý jüre almaý,
Körip jürgen adamdar soqır boldı köre almaý.
Jawızdıq pen azğındıq bïlep aldı ğalamdı,
Qutqaratın jol barma twra sodan adamdı.
3
Matamenen jamalğan eski kïim sïaqtı,
Umıtıp kettik biz mülde ar- namıstı,uyattı.
Mılqawlardaý jın soqqan esiremiz, toýlaýmız,
Ämirşideý baýlıqqa, läwazımğa toýmaýmız.
Azamattıq qasïet eldik barma jigitte,
Jansız sumdaý mölïer ör sanasız bïlikke.
Jaqsılıqqa jawıhar jırındı urı sekildi,
Mañaýıma qarasam teksiz, qunsız sekildi.
Keskekti ïtteý ırıldar öktem qwlar men degen,
Köre almadım erkekti aýnalaýın el degen.
Qalıñ momın jazıqsız köpşilikke qïnalam,
Zorlıqtarın ötkizgen jwandarğa ne ğılam?
Daw- jañjaldı örşiter, älek- bülik bastawmen,
Aş – arıqtı mäz bolar orğa jığıp tastawmen.
Jarğılasw mañdaýğa jazılğanba awelden,
Kete almaýmın bıraqta bul ortadan, bul elden.
4
Şığarmadaý keñ tarap ketetuğın älemge,
Aqındarğa ayaldap toqtalaýın tiline.
Öleñ sözdiñ ırğağın türlendirip, özgertip,
Maqpal tün de otırar awendetip, ändetip.
Är bir sözdiñ bwının ejikteýdi ol jiktep,
Mazmun menen mağana ketsin deýdi bïiktep.
Tolqınındaý dawıstıñ qubıladı keý- keý de,
Talaq etip ömirdi tüñiledi birdem de.
Tarmaqtardaý bwnaqqa bölingen de oýları,
Alqımına tığılar jürektegi armanı.
Namıs, jiger janıýdı aqındardı qamşılap,
Sonı sözdeý qosılar qandı jası tamşılap.
Awır keýis, awır muñ arqalağan aqındar,
Şoqtar bürkip aspannan jaý otındaý jarqıldar.
Saý – süýekti bosatpas män bermese tiline,
Dästür- saltın ardaqtap jüginbese diline.
Alpıs eki tamırdı ïdiredi til degen,
Aqın bolıp jarıtpas körkem tildi bilmegen.
5
Qaraqşıdaý zım – zya joğaladı kün degen,
Jortwılşı küdikti waqıt degen, aý degen.
Adırnadan atılğan oqtaý waqıt tabılmas,
Bïlep – töster ol seniñ erkiñdegi küñ emes.
Aqtarıla tögilgen därïadaý alawlı,
Maqsat, ümit jetekter alğa seni sanalı.
Dabıl qağıp dañıqtıñ maýdanın da jüresiñ,
Kerneý tartıp, baqıttıñ bazarına kiresiñ.
Jolbarıs bop twsañ da ölim barı aqïqat,
Kïikteýin qaşsañ da qutılmaýsıñ aqïqat.
Qaýrawlı bir qanjardaý ajalıñ da belgisiz,
Qara jerge tapsırdıñ ata – anañdı berkisiz.
Şıjımdaýın qısqarar ömir degen kün sanap,
Äl – qwatıñ qaýtadı öne boýdan jıl awnap.
Aýbarıñdı asırğın eliñ üşin küresip,
Qaýratıñdı tasıtqın otan üşin ot keşip.
Kün keştim dep oýlama ot pen swğa tüspeseñ,
Eliñ üşin qaýğırıp, xalqıñ men w işpeseñ.
Köksoqtağa tüsken de böri waqıt qul bolıp,
El esinde qalasıñ son da kökjal er bolıp.
6
Qurlısındaý öleñniñ qalıptasıp,şıñdalıp,
Baýıp – tolıp jetilsek surıptalıp,tañdalıp.
Kestesindeý asıl söz kelisti ömir qızıqtı,
Mağanasız söýlemdeý jolatpağın buzıqtı.
Oý- pikirge arïne zerde kerek zeýinmen,
Inta- ıqılas kökteter nurın tögip bilim men.
Eki jüzdi dindardaý opasız ben künahar,
Şaqırlatıp tisterin jındıdaýın kinalar.
Jaýnağanmen qos közi köre almaýdı bïikti.
Külşedeýin üzedi jandardı ulı bilikti.
Qulaqtarı bolğanmen estimeýdi jaqsılıq,
Tobırdaýın qawmalar jan- jağıñnan küş qılıp.
Qabısasıñ uştasıp,tutasasıñ örlikpen,
Bitim- tulğañ damıýdı ündes,üýles,erlikpen.
Erlik kerek arýne kök temirdi qursanbaý,
Aldı- artıñdı orasa dos- düşpanıñ jılandaý.
Ala sapıran waqıtta ,qïın- qıstaw mezgil de,
Bet- bağdarıñ birew- aq toqtaýtuğın erlikke.
Erlik kökten kelmeýdi rwxıñ da ol seniñ,
Rwxıñdı öltirme, rwxıñda ölşemiñ.
7
Bölşekte de bïleý ber orıs, qıtaý nïeti,
Al qazaqtıñ bostandıq är qaşan da tilegi.
Meýirimsiz qaraýdı ata duşpan şını men,
Noqtalanğan kezder de küýzeldi el jeri men.
Ildï menen örde köp ötken kün de awmalı,
Oý men qırı belgisiz tarïıqtıñ qatparlı.
Berekeden aýrılıp bosqın bolğan kezim bar,
Jırtılğandı kütetin tim jetesiz jawım bar.
Ketiskender kelispeý ketken kez de tozamız,
Jaq -jaq bolıp üş jüzge bölingen de tozamız.
Aqtı -bozdı aýqındar kösemder de sanawlı,
Üzilgendi septegen qaýratker de sanawlı.
Arqandawlı atıñdaý kün ötpesin telmirip,
Basqalarğa qul bolıp el jürmesin ökinip.
Qandaý zorlıq körsete alar düşpanıñ,
Baq- bereke ketpegen soñ birligiñ.
Mazaq etip kim qorlaýdı ömir de,
Berekeini tw etseñiz, tw etseñiz birige.
Qïwımız qaşadı berekeden aýrılsaq,
Ne boladı jawlarğa kök şalğındaý japırılsaq.
Jalınbaýmız, jalpaýmaýmız eşkimge,
Berekeni azıq etsek ,azıq etsek mañgige.
8
Arıp- aşıp keledi şarşap,bosıp,şaldığıp,
Tozdırdı orıs ıqtırıp,qırıp -joýıp,buqtırıp.
Jigerleri muqaldı belderi de bügilip,
Arıqtardaý turalap, qulaýdı jurt jığılıp.
Qaýrattı da qajırlı jigitter de tawsılğan,
Qatıp- semgen qw tamır boýjetken de sızılğan.
Qaşıp- pısıp keledi jırtqıştardan momındar,
Ürkin- qorqın körsetti nege sonşa zalımdar.
Oqıs minez körsetti sözge kelmeý kelinşek,
Öz balasın laqtırdı swğa qaraý kürildek.
Tımaqtaýın uşırdı qoldan nege balanı,
Erni -beti jarılğan ayaýdı kim ananı.
Jarlı- jaqpaý demeýdi aşarşılıq ärqaşan,
Baý- bağlan demeýdi aşarşılıq burınnan.
9
Toqtı- torım qaldırmadı qora da,
Taý -jabağı qaldırmadı dala da.
Bota- taýlaq orıstardıñ qolın da,
Tana- torpaq orıstardıñ aldın da.
Jayaw -jalpı şubıradı qazaqtar,
Qam -xareket kasibi joq turaqtar.
Aş- arıqqa ,sorpa- swda tïmeýdi,
Qasret pen qaza kelip jündeýdi.
Sereýedi bala- şağa jol boýı.
Aştıq kelip turalatqan kün boýı.
Bata oqïdı qarğa- quzğın qarqıldap,
Uşıp- qonıp mazaqtaýdı jalpıldap.
Añ awlawğa balıqtı da ustawğa,
Bolmaýdı eken sottaladı jan sawğa.
Baqa jeýdi tabandarın qaldırıp,
Jal men jaya jemegen jurt qañğırıp.
Aşarşılıq qoldan solaý jasaldı,
Qarsı şıqqan türmelerge qamaldı.
10
Egile turıp eñrer,sanadan solğan adamdar,
Közderinen zar- nala,bïdaýdaý tögip burşaqtar.
Azın -awlaq talşıq joq,tïın -teben tabılmas,
Qamba da astıq tolıp tur,qazaqtarğa buýrmas.
Qawsırmalap,ökşelep aşarşılıq keledi,
Ayamas jawğa qaýrat joq onı qalaý jeñedi.
Sumdıq penen zorlıqtan şımirgene türşigip,
Käri -qurtañ keledi,köz jastarın köl qılıp.
Birli -jarım malınan tirek eter aýırılıp,
Jetim- jesir qïnalar kün -kün saýın ah urıp.
Arsa -arsa bolğan jurt üzip- julıp aketer,
Borşa- borşa bolğan jurt ballalardı jep keter.
Qalıñ şïdeý tolqïdı ırğaladı aş- arıq,
Erinderi qup- qurğaq,qoldarı da süp- swıq.
Qup- qw bolğan öñderden qulazïdı köñilder,
Swıq kördeý seziler alda bolar ömirler.
Tilewinen sol xalıq qalğan bir bir güldermiz,
Ümitinen sol xalıq jamırağan ündermiz.
11
Adamdardı attaýsıñ -aw attaýsıñ,
Mürdesiz jer keñ daladan tappaýsıñ.
Arqan boýı qalıñ ölik qïındı,
Qandaý tağdır bul qazaqqa buýrdı.
Alaşa xan kümbezindeý ölikter,
Töbe -töbe üýindideý ölikter.
Sandarı joq adamdardıñ kesilgen,
Adam etin jeýtinder- aw töselgen.
Tap beredi adamdarğa adamdar,
Şama kelse alıp soğıp alqımdar.
Jas bala jür şal- kempirdiñ qasın da,
Aýbalta tur al erkektiñ qolın da.
-Jeýmin- deýdi öz balasın öltirip,
Tülen türtti saýtan onı azğırıp.
Kempir baýğus alıp qaştı balanı,
Toqtata alar küş barma eken ananı.
YA,solaý qaldıq qïın kezeñnen,
Bolaşaqqa keleşekke senim men.
12
Ulı qorğan qıtaý men şegera edi qazaqqa,
Talaý jerden aýrıldı könip soqqı,mazaqqa.
Qalıñ şoğır quýındaý qıtaý bastı dalanı,
Ürge- şwlap el keled damıl almaý ilgeri.
Aqrettiñ künindeý qurıp bitken şağın da,
Şegarağa tireldi,qajığan el qamığa.
Qamaw,qorşaw şegara qıtaý tonap alğan da,
Ït qorlıqtı kördi jurt er jigitter arman da.
Jigit- jeleñ,jas -käri elge kelip es jïdı,
Qalıñ qurmet,qoşamet körmese de mol sïdı.
Qazaq ğana qazaqqa dos boladı kün twsa,
Közi aşılar qazaqtıñ Abılaýdaý er twsa.
13
Ular şw bop jılaý almaý balallar,
Tarı tappaý asxananı jağalar.
Qorjın- qabın artıp alıp moýnına,
Talşıq eter dän izdeýdi şubıra.
Jaýrañdaýdı kebek penen tarığa,
Tabılmaýdı qïnaladı torığa.
Qıtaý aýttı -aştan kelgen qazaqqa,
Asxana da tamaq bersek bolama? –
-Jaraýdı- dep qostadı jurt kim bilgen,
İşken jandar murttaý uşıp tez ölgen.
Tamağına w qosıptı qanpezer,
Azaýsın dep qaýır tilep jürgender.
Wın iştı añğal basım qıtaýdıñ,
Saqtaýmın dep keleşegin ulıstıñ.
14
Sandırağı emes bul baqsılardıñ bawırım,
Sansırattı ,tozdırdı qatal zaman taw ulın.
Tonağan da baqırtıp orıs kelip qazaqtı,
Közden,şirkin!sarqılmas qandı iriñ jas aqtı.
Japırılğan tobı men şüregeýler biz edik.
Qïın -qıstaw kezeñnen qalğan nağız iz edik.
Quýrıq jalı tögilgen aýrıldıq attardan.
Nar qamıstaý solqıldap quladıq- aw dawıldan.
Şañıraqqa oýnağan baqsıdaýın baqırıp,
Orıs ,qıtaý esirdi kün- kün saýın jın urıp.
Qul emes ek eşkimge bas ïmegen awelden,
Joğalwğa şaq qaldıq qasïetti mekennen.
15
Batır Bayan eşqaşan qaşqan emes jawlardan,
Abılaý xan zamanı qıtaý jaqqa el awğan.
Öksitken de ökirtken juñğarlardı men degen,
Raýimbek, Qabanbaý,Janibekter el degen.
İrimşikteý qaýnatqan taptap jawdı japırıp,
İrkitteýin piskilep,taý qazan da sapırıp.
Jwansınğan qıtaýdı küştimin dep esirgen,
Sabasına qazaqtıñ batırları tüsirgen.
Artıqsınğan juñğardı asqaqpın dep köpsingen,
Dalasınan qazaqtıñ bosqın qılıp köşirgen.
Juñğarlardan qalğan jer megen bolğan bizderge,
Türkistan dep atalğan alıs- jaqın elderge.
Ülardaýın şwlaýdı sol el qazir qıtaý da,
Batır Bayan urpağı şınımenen qıtaý ma?
Batır Byan urpağı aýdın atqan men bolam,
-Qıtaý- deme, bawırım, jiger jasıp jer bolam.
16
Basar qadam, jürer jol alla salğan tüzeldi,
Iñ- şıñsız bir ortanı äldïleýmiz biz endi.
Üşan- teñiz dalanı qorğap ötti babamız,
Berekeden aïrılsaq bosqındardaý tozamız.
Qabat- qabat qoýnaw da sırlar jatır,bawırm!
Oýlı- qırlı şıtırman ötken qandı tarïxım.
Qadam basıp ilgeri senimmenen kelemiz,
Xawıp- xater, qïındıq sekildener kememiz.
Tabandılıq tanıtar eli- jurtım moýımaý,
Tar soqpaqtan şığadı aq jol tawıp arımaý.
Tapsırması tım qatal tawelsizdik oýlasañ,
Mindet awır,bawırım, tım tereñge boýlasañ.
Körsete alar eldikti,zaman keldi minekï!
Sonı soqpaq,jaña jol körseteýik qanekï!
17
Alla tuqım egedi izgilikpen kün sanap,
Jaqsı tuqım şığadı jaqsı jerden gül jaýnap.
Qunarsız jer tastaqqa ösken tuqım şığama?
Qalaqaý men tikendeý ösip, qawlap turama?
Qalaqaý men tikendeý paýda bermes xalıqqa,
Zïanı köp jandar köp,kesiri zor xalıqqa.
İzgi adamdar bïdaýdaý jaqsı jerge egilgen,
Al saýtandar tastaýdı bïdaýıqtı tünimen.
Bärimizdi oratın zaman aqır keler- aw,
Sonda ,şirkin!bïdaýdı bïdaýıqtan böler- aw.
Azğındıqtı jasağan bïdaýıqtar jer qabar.
İzgilikti jasağan al bïdaýlar nur şaşar.
İzgilik pen ömir sür,jaqsılıqqıp qasıña,
Taza bolsın oý- sanañ,kelmes pale qasıña.
İzgilikke jumsağın aqıl- oýdı barınşa,
Küş- qwattı sarıp et izgilikke ğalımşa.
2014-jıl. Qırküýek. Astana.

 




Pikir üstew

É-poşta mekenjaýıñız jarïyalanbaýdı. Mindetti örister * tañbalanğan

Back to Top ↑