banner-top12

Zamansöz 1411552196

Qosqan waqıtı Qañtar 26, 2015 | 1  061 ret oqıldı | saýtqa qosqan shalqar

0

Twğan elim – tiregim

Nursultan Äbişulı Nazarbaevtıñ aýtqan qanattı sözderi

El köşin bastaw – mağan sın,
Meni qostaw – elge sın.
Xalıqtıñ senimin aqtawdan artıq abıroý joq, bolwı da mümkin emes.

Qazaqtıñ ulttıq rwxı onıñ erliginde jatır.

Özimizdi jamandaý bergende, bizge jaqsılıqtı kim äkeledi?!

Babaların qaltqısız qasterleý alğan xalıq balalarınıñ bolaşağın da qapısız qamdaý almaq.

Saltanatı jarasqan qalası bar, baýtağı uşan-teñiz dalası bar, ärwaq qoldağan babası bar el ekendigimizdi maqtan eteýik!

Bügingi bizdiñ täwelsizdigimizdiñ qaýnar közi qazaq xalqınıñ san ğasırlar boýğı küresinde, azattıqqa umtılğan qaýsarlığında jatır.

Tarïx – kim-kimnen de joğarı turğan uğım.

Qasïetti qazaq jeri – ata-babalarımızdıñ dañqtı tarïxın atınıñ tuyağımen jazıp ketken jer.

Jalpaq jurtıñdı, ïsi alaşıñdı qurmettew eñ aldımen öziñ turğan ölkeniñ tarïxın, tabïğatın tanwdan, adamdarın ardaqtawdan bastaladı.

Tağdır qazaqqa qırın qaramağan: jer de bergen, ken de bergen, el de bergen, er de bergen.

Qazaq xalqı basqa qaý ultpen salıstırsañ da memlekettikke laýıq ekenine senimdimin. Munı ol öziniñ bükil tarïxımen däleldep otır.

Qazaq tarïxında qazaq uyalatın eşnärse joq.

Ata-babalarımız bizge birliktiñ, ıntımaqtıñ, tutastıqtıñ ulı ülgisin körsetip ketti. Qazaqstannıñ arğı-bergi tarïxınıñ eñ ğïbrattı tağlımı da, mine osında.

Qazaq eliniñ ozıp, üdegen kezi de, tozıp, jüdegen kezi de az emes.

Ötkenniñ ökinişin aýtqanda eldiñ eñsesin eze tüsetindeý etip emes, tarïxtan tağlım alıp, kemşilikterden beze tüsetindeý etip aýtw kerek.

Qazaqtıñ keñ-baýtaq jerinde añızğa aýnalmağan tus tipti az, bäri de qasterli ölke, qasïetti meken.

Ötkendi tanw, tarïxtı tereñ paýımdap. Oğan ädil bağa berw ülken parasattılıq pen jawapkerşilikti talap etedi.

Biz – qandaý qïın-qıstaw sındarda da özimizdiñ jawıngerlik dañqımızğa daq tüsirmegen xalıqpız.

Ötkenderdiñ qadirin bilw, olardıñ arman-müddelerin jalğastırw – adamgerşilik parız ğana emes, qoğamdıq damwdıñ, ilgeri baswdıñ negizgi alğışarttarınıñ biri.

Qazaq xalqı – dawıldarmen alısıp, tağdırımen qarısıp, ösip-örkendep kele jatqan baýırğı xalıq.

Ötken zamandı añsaw emes, tawqımeti mol bolsa da, öziñe etene öz tarïxıñdı qasterlew qajet.

Ana tili – bärimizdiñ anamız, öýtkeni ol – ultımızdıñ anası.

Ana tilin qadirlew – är azamattıñ perzenttik parızı.

Ulttıq tilmen ulttıq sana qalıptasadı.

Ana tilin armansız boýğa siñiriñizder, öýtkeni babalarımızdıñ ğumır täjirïbesi, dünïetanımı, minez-qulqı, özindik bolmıs-bitimi osı tilde qattawlı jatır.

Tilge degen közqaras – şındap kelgende elge degen közqaras.

Qïın kezeñderde ulttı qojıratpawdıñ qwattı qarwı bolğan qazaq tili bügingi aza ömirimizde de ulttı tutastandırwdıñ tegewrindi tetigi bolwğa tïis.

Ana tilimiz – bizdi ğasırdan ğasırğa, zamannan zamanğa aman jetkizgen birden-bir barımız da, narımız da.

…Dawğa salsa almastaý qïğan, sezimge salsa qırandaý qalqığan, oýğa salsa qorğasındaý balqığan, ömirdiñ kez-kelgen oraýında äri qarw, äri qalqan, äri baýırğı, äri mäñgi jas, ottı da oýnaqı Ana tilinen artıq qazaq üşin bul dünïede qımbat ne bar eken!?

Bizge Ana tilimizden asqan tarïxï mura joq. Endeşe, onı jan ayamaý qasterlewden asqan bïik parız da joq.

Är eldegi qazaq är tildiñ tilin mıqtap ïgerse, ol – bilim. Ol şetel tilinde söýlese – tipti jaqsı. Biraq on şetel tiline orap, ana tilin tunşıqtırıp, kömip tastasañ – ol keşirilmes künä.

Abaýdıñ sözi – qazaqtıñ boýtumarı.

Ğasırlar boýı qazaqtıñ ult retindegi mädenï tutastığına eñ negizgi uýıtqı bolğan – onıñ ğajaýıp tili.

Tarïx pen til tamırlas.

Dombıra ünine uýımağan, jwsandı dalanıñ ïisin añsamağan qazaqtı qazaq dep aýtwdıñ özi qïındaw.

Dinï fanatïzm nanımnıñ keñdiginen emes, şınaýı dinï mädenïettiñ kemdiginen şığadı.

Ğasırlar boýı birde erlikke, birde ezdikke tartıp kelgen eki minez bügin de boýımızda bar. Jaqsı jağın oýdağıdaý jalğastırıp, sezine almadıq, jaman jağınan birjolata bezine almadıq.

Atalarımızdıñ tar kezeñde tabısıp, birlik-berekesin körsetken jaqsılığımen qatar keñşilikke şıqqanda kesirlik tanıtıp, ala bolıp awızdağılarınan aýırılıp, özara qırqısıp ketetin jamanşılığınıñ qabat jüretindigi de özekti örteýdi.

El twralı jadağaý oýlaw da, xalıqtıñ tağdırımen oýnaw da tübi jaqsılıqqa aparmaýdı.

Xalıq keşpeýtin bir-aq närse bar: eldiñ qolına zarıqtırıp barıp qonğan baqıt qusınan – Täwelsizdikten aýırılwdı keşpeýdi.

Bügingi tañda el qamınan basqa qandaý müdde bolwı mümkin?
Sondıqtan eldiñ aqını da, äkimi de bir maqsattı közdewi kerek.

Biz jïırma birinşi ğasırdıñ qazaqtardıñ şındap bağı janatın ğasırı bolwı jolında, qaý jağınan da kösegesi kögergen xalıqtar qatarına qosılwı jolında bärine de täwekel ete alwğa tïispiz.

Mäsele – qaý toptıñ jeñetininde, nemese bïlik basına kimniñ keletininde emes, mäsele – Täwelsizdiktiñ tağdırında.

Xalqına janı şındap aşïtın qaýratker orğa jığatın emes, örge şığatın jol silteýdi.

Eldik te erlik sïyaqtı sın sağatta tanıladı.

Ulıstıñ ulı küni – köñilde kirbiñ qalmaý qawışatın, tüsinistikpen tabısatın kün.

Nawrız – Jıl bası ğana emes, bereke-birliktiñ, izgilik pen tatwlıqtıñ, qaýırımdılıq pen keşirimdiliktiñ, bawırmaldıqtıñ merekesi.

Qazaq dalası – Ulı Türki eliniñ qara şañırağı.

Elimizdiñ bastı baýlığı, eñ qasterli qazınası jerdiñ astında da emes, üstinde de emes – adamdarımızdıñ jüreginde.

Tarïxtı twdırwşı da, memlekettik bïliktiñ birden-bir bastaw-bulağı da – xalıqtıñ özi.

Ejelden qut-bereke darığan xalqımızdıñ darxan köñili eşqaşan ortaýğan emes.

Sözden jañılıp, izden adasatın retimiz joq.

Ötpeli kezeñniñ ökpek jeli soğar da öter.

Qazaqtıñ qasïetti jeriniñ astı da baýlıq, üsti de baýlıq.

Namıssız azamat özgelerdiñ tügili öziniñ kösegesin de kögerte almaýdı.

Ärbir şañıraq urpaqtı bolsın, ırıstı bolsın, ırısı jurtqa juğıstı bolsın.

Şığıs xalıqtarınıñ arasında, jalpı musılman äleminde äýel zatın bölekşe bağalaýtın, qarındastı qattı qasterleýtin xalıqtıñ biri de, biregeýi de – bizdiñ qazaq.

Jer betindegi jaqsılıq, izgilik, qaýırımdılıq atawlınıñ bäri de ananıñ aq sütinen taraýdı.

Äýel – besik ïesi. Demek, äýeldiñ jaýı tüzelmeý – besigimiz tüzelmeýdi, besigimiz tüzelmeý – elimiz tolıq tüzelmeýdi.

Äýeldiñ jağdaýı qandaý bolsa, qoğamnıñ jağdaýı da sondaý boladı.

Rwxanï qundılıq, bïik adamgerşilik joq jerde ülken örkenïet ornatw mümkin emes.

Baq ta, taq ta talasqanğa buýırmaýdı, xalıqtıq iste jarasqanğa buýıradı.

Adam men onıñ ömir sürw quqığı, bostandığı – qoğam damwınıñ bastı basımdığı.

XXİ ğasır mädenïettiñ, ğılım men aqıl-oý bäsekesiniñ ğasırı bolmaq.

Ékonomïkalıq bostandıqsız sayasï bostandıq ta bolmaýdı.

Ékonomïkalıq däwletimiz artpaýınşa, rwxanï säwletimiz de artpaýtının anıq uğınwımız qajet.

Adamdar eldiñ ömiri qalaý özgerip jatqanın özderiniñ turmıs-tirşiliginen baýqaýdı.

Narıq ebi joqtıñ ğana enşisin alıp, qutın qaşıradı, al alğırdıñ, amalşıl adamnıñ nesibesin asıradı.

Jerden öter baýlıq joq. Jer bolsa – el boladı, el bolsa – er boladı.

Dünïe-baýlıq pen jan baýlığı säýkes kelgende ğana bükil adamzat murat etken sanalı qoğam qurwğa boladı.

Qazaqstanda turatın ärbir adam özin osı eldiñ perzenti sezinbeýinşe, bolaşağına senbeýinşe, bizdiñ jumısımız ilgeri baspaýdı.

Ğasırlap kütip, äzer qol jetken azattıqtan aýırılıp qalmaw üşin işki tatwlıqtı da, sırtqı tatwlıqtı da közdiñ qaraşığındaý saqtaý bilw kerek.

Ordabası bïiginde bar qazaqtıñ basın qosıp, tiri qalw üşin iri bolw kerektigin, iri bolw üşin bir bolw kerektigin urpaqtan urpaqqa uqtırıp ketken üş ulı bïimiz – Töle bï, Qaz dawıstı Qazıbek bï, Äýteke bï de aldımen qazaqtıñ bar balasınıñ azattıqtı murat tutwın qamdağan.

Xalıqtar arasındağı kelisim men dostıqtıñ altın tamırı qazaqtarğa tän asıl qasïetterde jatır.

Biz özimizdiñ arğı, bergi ata-babalarımızdıñ jüzdegen bwınınıñ qaldırğan ösïetin aqtap, muraların saqtap, molaýta berw jolında toptaswğa tïispiz.

Qaşanda, qaý iste bolsın xanı men xalqı bir bolıp, tutastıq qurğanda memleket nığaýıp, el ırısı tasadı; al xalqı qoldamaý, xanı xalqın qorğamaý, özimşildiñ öktemdik alıp, özara talas-tartısqa tüskende memleket älsirep, el ırısı qaşadı.

Üdewdiñ sırı – birlikte,
Jüdewdiñ sırı – alawızdıqta.

Köp ulttı el bolwımız – bizdiñ baýlığımız, maqtanışımız.

Özgeniñ törine şığw üşin öziñ de meýmanıña töriñnen orın ber.

Bizdi biriktiretin jeke bastıñ qamı emes, bizdi el twralı bïik uğımdar, ortaq müddeler ğana biriktire aladı.

Adam men adamdı, xalıq pen xalıqtı, el men eldi jaqındastırar eñ berik däneker – müdde birligi.

Birligi jaqsınıñ tirligi tapşı bolmaýdı.

Qazaq xalqınıñ öz ıntımaqtığı men birligi mıqtı bolmaýınşa memleketimizdiñ tutastıq kelbetin saqtaw mümkin emes.

Qazaqtıñ bäri de bir-birine ağaýın.

El birligi – eñ asıl qasïet.
Birlik, ıntımaq, sabırlılıq pen parasattılıq, eñ aldımen özimizge – qazaqtarğa kerek.

Awızbirşilik joq jerde eşqaşan da ulttıq ïdeyalar jüzege asqan emes.

Qazaqtı eş waqıtta sırttan jaw alğan emes, ala alğan emes, qazaq älsirese – alawızdıqtan älsiregen, küşeýse – birlikten küşeýgen.

Eldik tutastıqqa jik tüsiretin, ağaýın arasın swıtatın qadamdardan awlaq bolaýıq.

Qazaq özimen özi tatw bolmaý, özgemen eşqaşan da tatw bola almaýdı.

Biz Ordabasını babalarımızdıñ bastamasımen bayan tapqan berekeli birliktiñ qut uyası dep bilemiz.

Jaña üýdiñ berekesi qabırğasınıñ qïyuımen emes, sol üýdegi teñniñ jïyuımen, demek otbasındağı sıýlastıqpen, tatwlıqpen kiredi.

Qazirgi rw-taýpalıq ïdeologïya – bul işki ulttıq ıdıraw men bağdardan aýırılwdıñ öte qawipti türi.

Endigi jerde biz bärimiz bir atanıñ – qazaq xalqınıñ ulımız. Endigi jerde bärimizdiñ de twğan jerimiz birew – ol jalpaq Qazaq dalası.

Öz xalqın süýetin adam, öz jurtına jaqsılıq tilegen kisi özge xalıqtardı aşındırmaýdı, öz ultın eşkimge qarsı qoýmaýdı.

Qazaqstandağı ultaralıq jarastıqtıñ negizgi uýıtqısı bolw mindetin aldımen osı Atamekenniñ ïesi – qazaq xalqı öz moýnına alw kerek.

Otbasında adam boýındağı asıl qasïetter jarqıraý körinip, qalıptasadı. Otanğa degen ıstıq sezim jaqındarına, twğan-twısqandarına degen süýispenşilikten bastaladı.

Atıraw men Altaýdıñ arasındağı alıp dalanı jaýlap jatqanda, memlekettik rettewşi tetikteri iske qosılmaý turğan kezdiñ özinde eşqaşan da, eş jerde qazaqta taýpa men taýpa turmaq, rw men rw soğısıp körmegen!

Bügingi qazaq qawımına asa qajet närse – özimizdiñ namısşıldıq dästürlerimizdi damıtw.

Tarïxtıñ sonşama baý, san qırlı bolıp keletini sïyaqtı, tanımnıñ jolı da san taraw.

Kez kelgen xalıqqa bärinen burın asqaq rwx kerek.

Bul dünïede bizdiñ bir ğana Otanımız bar, ol – täwelsiz Qazaqstan.

Zïyalılar birligi – el birligi.

Ulılar qaşan da xalıqtı rwxanï asıldandırıp otırğan.

Tarïxtıñ tağılımı bizden el qamın oýlar estilikti tileýdi.

Aqınnıñ, şeşenniñ danagöý sözi xalıq üşin qaşanda qasterli, qaşanda qasïetti.

Ulılardıñ ulağatın umıtpaw – el bolamız degen xalıqtıñ tarïx aldındağı parızı.

Zïyalılar – qaý zamanda da ömir sırı men sının jan-jüregimen bağamdap, tolğaý bilgen, xalqınıñ keleşektegi tağdırın zerek köñilimen boljaý bilgen jandar.

Ultımızdıñ zïyalıları – xalqımızdıñ qïyadağını şalatın qırağı janarı, qoğamımızdıñ ädil qazısı.

Nağız otanşıldıqtıñ bastı ölşemi de bizdiñ zïyalılarımızdıñ adaldığı men ädildiginde, eli men xalqınıñ aldındağı parızın tereñ tüsinwinde.

Qazaqstannıñ täwelsizdigi beýbit jolmen keldi. Bul – azattıq üşin alısqan mıñ-mıñdağan azamattardıñ qasïetti qanınıñ ötewi. Bul – bükil tarïxında özgelerge qïyanat jasaw degendi bilmegen xalıqtıñ peýiliniñ qaýtarımı.

Ulttıq ïdeya ïdeologïya jädigöýleriniñ aşqan jañalığı emes, mïllïondağan adamdardıñ özderiniñ ulttıq mindetterin tüsinwiniñ jemisi bolıp tabıladı.

Sın sağatta eldigimiz de, erligimiz de boýımızdan tabılwğa tïis.

Kez kelgen. Tipti eñ keremet degen ïdeyalardıñ özi, eger olardı jüzege asırw üşin adam qanın, köz jası men taqsıretin talap etse, kök tïındıq qunı bolmaýdı.

Adam erkin bolmaýınşa qoğam erkin bolmaýdı.

Öz memleketimiz üşin maqtanış sezimine bölenip, birtutas otbası sezimin sezinwge, qazir bükil dünïe jüzi biletin respwblïka Twın, Eltañbasın, Gïmnin ardaqtap, qurmettewge tïispiz.

Märtebeli bolaşaq twralı armandaý otırıp, mereýli ötkenimizdi de jadımızda saqtağanımız abzal.

Ulttıq müddege qızmet etw üşin ärkim özgeni emes, özin qamşılawğa tïisti.

Basıñdağı baqıttı bağalaý alw üşin onıñ qadir-qasïetin tolıq tanıp-bilwiñ qajet.

El bolw üşin ulttıq rwx, ulttıq qasïet jäne ultqa degen senim bolwı kerek.

Äskerï qaqtığıstardıñ josıqsız ekenin älemniñ uğınğanına zor senim artsaq ta, parasattı memleket basqa ükimetterdiñ wädesine senip qana qoýmaý, öz eliniñ qwatına da süýenetinin umıtpağanımız jön.

Aýqaýşıl küşiñmen emes, ïgilikti isiñmen tanıl.

Minezimizdiñ jaqsı jağın jalğastıqpen sezine almağanımız da, jaman jağınan birjolata bezine almağanımız da ras.

Ulttıq namıs – ulı uğım.

Keşegi babamızben ğana emes, bügingi bağamızben, erteñgi şamamızben de maqtana alatın ult bolwdı oýlawımız kerek.

Biz – babaları basınıñ qadirin arttırwdı bastı murat sanağan eldiñ balasımız.

Boýında qanı bar, namısı bar ärbir azamat endi täwelsizdikti qalaý kemeldendiremiz, eldiñ kösegesin qaýtsek kögertemiz dep oý-sanasın qamşılawı kerek.

Ärbir adam bala kezinen: Qazaqstan – meniñ Otanım, onıñ men üşin jawaptı ekeni sïyaqtı, men de ol üşin jawaptımın degen qarapaýım oýdı boýına siñirip ösetindeý istegen jön.

Jaña Astana – ejelgi qazaq jeriniñ töri.

Elimizge boýına ata-babamızdıñ el men jerge degen süýispenşilik qasïeti darığan, egemendi elimizge ayanbaý qızmet etetin, oý örisi keñ, alğır da, jürekti, sawattı da salawattı azamattar qajet.

Astanasına qarap elin tanïdı.

Özine özi sın közimen qaramaýtın xalıq bolaşağına köp ümit arta almaýdı. Biz boýımızdağı ozığımızdan üýrenip, tozığımızdan jïrene bilsek qana örkenïetti memleket, eñseli el bolamız.

Astana kelbeti – ult kelbeti.

Jaña astananıñ qalası da, adamdarınıñ sanası da jaña bolsın.

Astana – Otanımızdıñ jüregi, täwelsizdigimizdiñ tiregi.

Biz – alıs saparğa bel bwıp, kememizdi täwekel darïyasına tüsirgen elmiz, eles ümitti emes, erlik pen eldik muratın kememizdiñ tuğırına tw etip baýlağan elmiz.

Jaña astana – täwelsiz Qazaqstan üşin jarqın keleşektiñ nışanı.

Tarïxımızdıñ jalğası, ömirşeñ isterimizdiñ arnası budan bılaý da jaña astanada jalğasın taba berwi tïis.

Qazir boý jarıstıratın zaman emes, oý jarıstıratın zaman.

Täwelsizdik twın tigwge qanşalıqtı qajır-qaýrat kerek bolsa, onı qulatpaý saqtap qalwğa sonşalıqtı qajır-qaýrat kerek.

Eger sıpaýılıq adam körki desek, ol darındı jastardı odan äri köriktendire tüsedi.

Arpalıspen kelmese – şınaýı azattıq bola ma? Oñaýlıqpen kelse onıñ qadiri bola ma? Qadiri joq närse qolda uzaq tura ma?!

Öser eldiñ balası armanşıl bolsa, öşer eldiñ balası janjalşıl boladı.

Talant – Jaratqannıñ sıýı ğana emes, sonımen birge öziñniñ aldıñdağı, qoğam men Otan aldındağı joğarı jawapkerşilik te.

Özgelerdiñ tek qatesinen ğana emes, jetistikterinen de üýrengen jön.

Kez kelgen el öziniñ keleşegin öskeleñ urpağımen baýlanıstıradı.

Dünïede täwelsiz qazaq eli bar;
Älemde egemen Qazaqstan bar;
Onıñ köp ulttı, tatw, ıntımaqşıl xalqı bar;
Qwattı ékonomïkası, senimdi sayasï jüýesi bar;
Eñ bastısı – büginnen nurlı, büginnen kemel bolaşağı bar,
Sol künge berik senimi bar!

Eñsesin endi köterip kele jatqan bizdiñ elimiz üşin darındı urpaqtıñ ornı mülde bölek.

Endi bizdiñ el atqa qonadı: düýim dünïeniñ qandaý dübirli dodasına da taýsalmaý tüsip, kim-kimmen de jaltaqsız jarısatın boladı.

Basqağa jaltaqtaýtın künnen kettik. Bar baýlığımız özimizge buýıratın ettik.
Qoğamnıñ sayasï turaqtılığı men birligine jettik.
Qısqası, egemen el bolwdıñ eñ awır belesinen öttik.

Bizdiñ jastarımızğa maqsatkerlik, bolaşaqqa degen şübäsız senim, moýımas jiger, kez kelgen isti qolğa alwğa degen qulşınıs tän.

Jastarımız salt-dästürimizdi közdiñ qaraşığındaý bağıp jüretin, köptiñ kökeýine ümit otın jağıp jüretin adamzattıñ ozıq oý köginde ağıp jüretindeý bolwı tïis.

Qolımızdan qaýrat, sanamızdan aqıl ketpese, jaqsılıqqa jeterimiz de xaq.

Ulılardıñ murası da, muratı da ataq-dañqı da, mereýtoýı da – keýingige ülgi. Al ülgige qarap urpaq ösedi.

Täwelsizdiktiñ tar jol taýğaq keşwinen, betten qağar jeliniñ eswinen taýsalmawğa tïispiz.

 




Pikir üstew

É-poşta mekenjaýıñız jarïyalanbaýdı. Mindetti örister * tañbalanğan

Back to Top ↑