banner-top12

Zamansöz 1399317888

Qosqan waqıtı Nawrız 10, 2017 | 7  395 ret oqıldı | saýtqa qosqan shalqar

1

Ulttıq qundılıq – ulttıñ tiregi

Är ulttıñ öziniñ ulttıq qundılıqtarı boladı. Bir ulttı ekinşilerinen erekşelendirip turatını onıñ: tili, ertegileri, maqal-mätelderi, lïro-épostıq  jäne batırlar jırları, ädet-ğurpı, salt-sanası, mentalïteti, mädenïeti, öneri, tağamdarı, ulttıq qolöneri, turmıstıq buýımdarı, ulttıq oýındarı, t.b. özgelerge uqsamaýtın qasïetteri. Osılardıñ bäri – ulttıq qundılıqtarğa jatadı.

 Biz özimizdiñ ulttıq qundılıqtarımızdı qalaý saqtap jürmiz deýtin bolsaq, ökinişke qaraý, öte naşar saqtap jürmiz. Keñes kezinde köptegen ulttıq qundılığımızdı «eskiniñ qaldığı» degen sıltawmen  közin qurtpaq boldı. Söýtip ulttıñ özin joyuğa tırıstı. Egemendi el bolğannan beri ultjandı azamattar ulttıq qundılığımızdı qalpına keltirwge nïettenwde. Biraq, bïliktiñ ulttıq qundılıqtarğa degen nemquraýlılığı köp jağdaýda kedergi keltirwde. «Narıqtıq qatınas, älemdik qawımdastıqqa kirigw» degen sıltawmen ulttıq qundılıqqa köñil naşar bölinwde. Qazir jalpı ulttıq müddege qarağanda, ärkim öziniñ jeke qara basın köbirek oýlaýdı. Materïyaldıq qundılıqtar aldığa şığıp turğan zamanda ulttıq qundılıqtar köp eskerilmeý qalıp jatır.

 Ulttıq qundılıqtardı är ulttıñ ata-babaları özderiniñ ömir sürw saltına baýlanıstı şığarıp, paýdalanıp, damıtıp urpaqtarına mura etip qaldırıp otırğan. Sondıqtan ulttıq qundılıqtar sol ulttıñ menşigi bolıp esepteledi. Onı är ulttıñ urpaqtarı saqtap, zamanına qaraý damıtıp otırwları kerek. Eger xalıq özderiniñ ulttıq qundılıqtarın joğaltıp alsa, ol xalıq – «ult» dep sanalmaýdı. Sondıqtan är ult özderiniñ ulttıq qundılıqtarın saqtawğa tırısadı, äri qorğaýdı.

Qazaq xalqı da öziniñ ulttıq qundılıqtarın saqtawı kerek. Ïtalïyanıñ  jïhankez käsipkeri Renalyu Gaspïrïn: «Men älemniñ 141 elin aralağan adammın. Solardıñ işinde öz memleketinde, öz tilinde ömir süre almaý otırğan beýşara xalıqtı kördim. Ol – Qazaqstan xalqı eken», – depti. Eger özimizdiñ ulttıq qundılıqtarımızdı joğaltıp alsaq, XXİİ ğasırda birewler, «Qazaq  degen özderiniñ ulttıq qundılığı joq, beýşara xalıq eken» dewi mümkin. Söýtip ult retinde  bizdi älem moýındamaýtın boladı.

Ulttıq qundılıqtar ğasırdan ğasırğa jalğasqan, ömirdiñ sınınan ötken, paýdalı ekeni däleldengen. Mısalı, qazaq xalqınıñ ulttıq oýındarınıñ birewi – asıq oýını. Asıq oýnaw: balanıñ oýlaw qabiletin damıtadı, adamdarmen tez til tabısa bilwge üýretedi, deneni şınıqtıradı, qan aýnalımı men tınıs alw müşeleriniñ jumısın jaqsartadı, balanıñ közi qaşıqtıqtan körwge dağdılanadı, mergendikke bawlïdı, boýdıñ jıldam öswine kömektesedi, taza awada teri  jaswşaları aşılıp, ağza tınığadı.

Al, qazaqtıñ ulttıq buýımı besiktiñ paýdasın ömirdiñ özi däleldep, osı waqıtqa deýin jetip otır.  Balanıñ taza bolwı, uýqısınıñ  tınış bolwı öz aldına, balanıñ ana qursağınan jarıq dünïege kelgen soñ tabïğï öswine äser etedi. Japonnıñ äýgili medïcïna  ğalımı Gaw Şïyaw Ïde Ïlañ qazirgi zamanğı ozıq aspaptardı qoldana otırıp zerttew jürgizgen. Onıñ zerttewi boýınşa «säbï ömir esigin aşpas burın, ana qursağında jürip terbeliske tüsedi. Alaýda ömir esigin aşqan soñ jarıq dünïege birden üýlese almaýdı. Sondıqtan onı ana qursağındağıdaý äldïlep, terbetip otırw kerek» degen qorıtındı jasaýdı. Mine, qazaq xalqınıñ ulılığı, osı procesterdi öziniñ ömirine paýdalanıp, bala jarıq dünïege beýimdelgenşe, besikke bölep, terbetip otırğan. Ökinişke qaraý, äsirese, qalalı jerde turatın jas kelinşekter balanı besikke bölewge erinip, pampersti küni-tüni qoldanatın bolıp jür. AQŞ pen Ewropa elderinde ozıq oýlı därigerler pampersti qoldanwğa qarsı «Keliniñizge küýew izdeñiz!» degen akcïyalar uýımdastırıp, jasandı jayalıqtan bas tartwğa ündewde. Bunıñ mağınası: «Sizdiñ pampers kïgizip ösirgen ulıñız belsiz, urpaq äkeldire almaýdı» degendi bildiredi. Sebebi pamperstiñ balağa zïyanı uşan-teñiz. Pamperstiñ keselinen näjisti özine siñirip, xïmïyalıq jolmen bwlandırıp jiberetin qospalar adamdı belsizdik pen bedewlik awrwına dwşar etedi eken. Soñğı jïırma bes jılda Ewropa elderinde bala twwdıñ azayuınıñ bir sebebi bedewlik pen belsizdiktiñ äseri dep jür. Sebebi, pampers kïip ösken balanıñ qwatı qırıqqa jeter-jetpeste toqırap qaladı eken. Allanıñ jaratwı boýınşa, ul balanıñ müşesiniñ uşı men en qaltasınıñ qalıptı temperatwrası boladı. Jas bala pamperske kişi däretti jibergen kezde dene temperatwrası birden joğarılaýdı. Azdan keýin pamperske siñgen zär qaýtadan swïdı. Söýtip, qısqa aralıqta bir küýden ekinşi küýge almasqan temperatwra atalıq bezdiñ damwın tejeýdi. Demek, tabïğï qwatın joýıp jiberedi. Bundaý jağdaý qız balağa da keri äser etedi. Osıdan barıp belsizdik pen bedewlik awrwına uşıraýdı. (Keýingi kezderi pamperstiñ zïyandığı twralı «Aq bosağa» gazeti jaqsı jazıp jür).

Soñğı kezderi, Almatıdağı «Akademïk B.W.Jarbosınov atındağı wrologïya ğılımï ortalığınıñ» dïrektorı Mırzakärim Kärimulı  Alşınbaev mırza bastağan ğılımï top Qazaqstandağı erlerdiñ belsizdigi twralı zerttew jürgizgen. Nätïjesinde, urpaq berw jasındağı 15 paýız erlerdiñ belsizdikke uşırağanı anıqtalğan. Oğan sebep: qazirgi ékologïya, azıq-tüliktegi xïmïyalıq qospalardıñ köptigi, dene qozğalısınıñ azdığı, t.b. jağdaýlar. Bul pampers kïmegen urpaqtıñ jağdaýı. Endi pampers kïip ösken urpaq otbasın qurar jasqa jetkende , bul paýız arta tüseri sözsiz. Bul – ultqa töngen ülken qawip. Xalıqtı ösiretin de, öşiretin de – äýel! Qazirgi jas kelinşekterdiñ öz janın ayalap, jalqawlanıp, balasın besikke bölemeý, pampers kïgizwi qazaq xalqın «öşirip» jiberwi mümkin. Sondıqtan eri bar, äýeli bar «urpağım bolsa eken» degen ärbir qazaq qattı oýlanwları kerek.

Ulttıq qundılıqtar awıl men qalada birdeý damımaýdı.  Negizinen, ulttıq qundılıqtar awıldı jerde jaqsı damïdı. Qazaq xalqında da ulttıq qundılıqtar awıldı jerde qoldanıladı. Qalada az nemese tipti qoldanılmaýdı da. Qalada basqa ulttardıñ salt-dästürleri  aralasıp ketken. Mısalı, qazir qalalı jerde balasınıñ twğan küninde torttıñ üstine şırağdan jağıp äkelip, onı balağa öşirtedi. «Otıñ öşpesin», «şırağıñ sönbesin» deýtin qazaq xalqı üşin bul jaman ırım. Biraq onı oýlap jatqan ata-ana joq. Sebebi qazaqtıñ salt-dästürin qalada ösken ata-ananıñ özi bilmeýdi.

Al qazir qazaq xalqınıñ işinde wrbanïzacïya jürip jatır. Xalıq awıldan qalağa şoğırlanw üstinde. Qazirşe awıldı jerdiñ qazağı köp bolğanımen, 30-40 jıldan keýin qazaqtardıñ basım köpşiligi qalalıq boladı. Osı jıldar işinde Almatınıñ xalqı 2 mïllïonnan, Astana, Şımkent, Aqtöbeniñ xalqı bir mïllïonnan asadı dep kütilwde. Bulardan basqa da oblıs ortalıqtarı bar. 30-40 jıldıñ işinde Qazaqstan xalqı 20 mïllïon bolğannıñ özinde 50 paýızdan köbi qalalıq boladı. Demek ulttıq qundılıqtıñ qoldanılwı kemïdi. Keýbiri qoldanılmaýdı da. Söýtip ulttıq qundılıqtar umıtıla beredi. Bul da ultqa töngen qawip. Sondıqtan ulttıq qundılıqtardı zamanğa qaraý damıtıp, qalağa «köşire» bastaw kerek.

Qazir ultjandı azamattardıñ arqasında toğızqumalaq, qazaqşa küres, bäýge, kökpar jaqsı damıp keledi. Endi qazaqşa küresti olïmpïada oýındarına kirgizwge küş salw kerek. Qız qww, bäýge, awdarıspaq, kökpar, t.b. atpen oýnalatın oýındardı qalanıñ ïppadromdarında jïi-jïi ötkizip, onı tïisti deñgeýde jarnamalap, nasïxattap otırğan abzal. Soñğı kezde jigitter asıq oýının qolğa ala bastadı. Bul quptarlıq jağdaý. Onşa köp jerdi kerek etpeýtin, qımbatqa da tüspeýtin asıq oýının mektep balalarınıñ işinde damıtqan tïimdi. Asıq oýınınan sınıp aralıq, mektep aralıq olïmpïadalar ötkizgen balalardıñ qızığwşılığın arttıradı. Odan joğarılap är awdan, oblıs aralıq olïmpïadalar ötkizip, soñında respwblïkalıq jarıs ötkizse qalalıq balalardıñ da qızığwşılığı artar edi. Asıq oýının osı retpen joğarğı oqw orındarı arasında da jarıs ötkizwge boladı. Basqa da ulttıq qundılıqtardı qalanıñ ıñğaýına qaraý ïkemdep «qalalıq» jasağan abzal. Ulttıq qundılıqtı damıtqan azamattardı memleket te qoldap otırsa nur üstine nur bolar edi. Mısalı Serikbol Şäýmardan degen azamat «Smart Besik» oýlap taptı. Batareyanıñ qwatımen terbetiletin bul besik jas analarğa ülken kömek. Tek osını memleket qoldap, qarjı bölip besikti öndiristik şığarwğa kömektesse jaqsı bolar edi. Buğan sonşalıqtı köp qarjı da kerek emes. Şet elden şaqırtqan änşilerdiñ birewine ketetin qarjıdan köp qarjı ketpeýdi. Ulttıq qundılıqtarımızdı qalağa köşirip kündelikti qoldanısqa engizbesek, köbi köp uzamaý öşedi. Jılına bir bolatın Nawrız merekesi kezinde ğana körsetip otırsaq ulttıq qundılıqtar damımaýdı.

Ulttıq qundılıqtar şet eldegi, äsirese qıtaý, monğolïya qazaqtarınıñ işinde jaqsı saqtalıp, jaqsı damığan. Osılardı joğalıp ketpeý turğanda jïnastırıp, bir izge tüsirw kerek.

Ulttıq qundılıqtardı damıtıp qana qoýmaý qorlawdan da qorğawımız kerek. Keýingi kezde ulttıq qundılıqtarımızdı qorlaw baýqalıp jür. Qazaqta «beş» degen söz joq. Qazaqtar «bes» deýdi. Adamda barlığı tört qana barmaq bar, ekewi ayaqta ekewi   qolda,   qalğandarı   sawsaq    dep    ataladı. Qazaqtar: «Bes sawsaq birdeý emes». «Sawsaq birikpeý ïne ilikpeýdi» dep maqaldaýdı. «Bes barmaq birdeý emes». «Barmaq birikpeý ïne ilikpeýdi» dep aýtpaýdı. Ekinşiden    qazaqta «Beşbarmaq» degen as joq. Qazaqtar «et tağamı» deýdi. Keñestik kezdiñ özinde asxanalarda «Qazaqşa et» dep jazatın. Al «besbarmaq» dep patşalı Reseý kezinde «qazaqtar tamaqtı qolmen jeýtin jabaýılar» dep mazaqtap, qorlap aýtqan. Sol kezdegi mazaqtap, qorlap aýtqan atawdı endi özimiz telearna arqılı bükil elge jarnamalap jürmiz. M.Äwezov, S.Muqanov, Ğ.Müsirepov, t.b, dünïeden ötip ketken klassïk jazwşılarımızdıñ, qazirgi közi tiri Ä.Kekilbaev, Q.Jumadilov, M.Şaxanov, t.b. aqın-jazwşılarımızdıñ şığarmalarınan et twralı «beşbarmaq» sözin kezdestirmeýsiz. Öýtkeni olar bul sözdiñ şığw törkinin jaqsı biledi. Sondıqtan aýtwğa namıstanadı.  Bul, ulttıq qundılıqtar twralı jastarımızğa durıs mälimet bere almaý jürgen ülkenderdiñ kemşiligi. Qazirgi jastar telearnadan ne körse sonı şındıq dep qabıldaýdı. Jastardı telearnalar tärbïelewde.  Al körşi ulttardıñ özi ulttıq qundılıqtarın eşkimge qorlatpaýdı. Özbekter palawın, qırğızdar da etti qolmen jeýdi. Biraq olar ulttıq astarın «beşbarmaq» dep qorlatpaýdı. Özbekter öýtip atağan adamdardıñ tilin kesip alar edi. Qazaqta «Toýbastar» degen dästür bar. Sondaý-aq «KTK» telearnası qazaqtıñ «Toýbastar» sözin de qorlap, «Toý BestStar» dep atap saýqımazaqqa aýnaldırıp jür. Bul telearna özderiniñ şowlarına at tawıp qoyuğa öreleri jetpese, qazaqtıñ ulttıq qundılıqtarınan awlaq jürgenderi durıs bolar edi. Al bundaý qorlawdı der kezinde tıýmasa, qorlawların jalğastırıp, keleşekte jastardı şatastıratın boladı. Onıñ üstine, qazirgi şeteldikterdiñ erkin kelip-ketip jürgeninde, şeteldikter jäne jastarımız «qazaqtıñ ası men ädet-ğurpı osılaý ataladı eken» dep adasatın boladı. Bundaý qorlawğa jol berwge bolmaýdı! Bundaý oqïğalardı QR Ğılım akademïyasınıñ Axmet Baýtursınov atındağı Til bilimi ïnstïtwtı men Aqparat mïnïstrligi birigip jolın kesip otırwları kerek. Qazir ösek taratqandardı  jazalaýtın zañ qabıldadıq. Sol sïyaqtı qazaqtıñ ulttıq qundılıqtarın jäne onıñ atawın qorlağandardı da jazalaýtın zañ qabıldaw kerek.

Qazir bağamdap qarasaq, talaý ulttıq qundılıqtarımız qoldı bolıp ketipti. Basqalar bizdiñ ulttıq qundılıqtarımızğa xalıqaralıq patent alıp alğan. Mısalı, şeteldik sän ülgilerinen qazaqtıñ oyu-örneginiñ, qızdarımızdıñ qosetek köýleginiñ nışandarı baýqalıp qaladı.      Sondaý-aq     özbekter – qazı-qartanı,     nemister – qımızdı, japondar – aýran men şalaptı özderiniñ ulttıq ası dep xalıqaralıq patent alıp alğan. «Jaqsığa ärkimniñ de bar talası» degen ğoý. Üýir-üýir jılqı üýirgen qazaqtıñ «Qız Jibek» jırında: «Jağalbaýlı, jılqısın köptiginen bağa almaýdı», degen öleñ joldarı bar. Al, üýir-üýir jılqı üýirip, kertip qazı-qarta jep, saba-saba qımız sapırğan, jılqısın köptiginen bağa almağan özbekti de, nemisti de, estigen de, körgen de joq edik. Qazı-qarta men qımızğa bular ulttıq tağamdarı retinde qalaý patent alğandarın kim bilsin?

Ulttıq qundılıqtardı «bizdiki» dew üşin xalıqaralıq patent alw kerek. Ol üşin jandı, jansız ne närsege de sol elde standartı jasalwı tïis. Bizdegi tazı ïtimen aýnalıswşılar oğan xalıqaralıq patent alaýın dese tïisti mekemeler tazığa standart jasap bermeý otır. Bul mekeme oýlanıp-tolğanğanşa tağı birewler onı ïemdenip ketwi ğajap emes. Qazaq tazısınıñ janaşırı, «Aýmaqaralıq kïnologïyalıq ortalığı» respwblïkalıq qoğamdıq birlestiginiñ prezïdenti, Xalıqaralıq jäne ulttıq därejedegi sarapşı Nïna Makerova xanımnıñ tazı twralı oýın «Egemen Qazaqstan» aýta kelip: «Sondaý-aq, ol bul turğıda Awıl şarwaşılığı mïnïstrliginiñ sırğıtpa jawaptarına da köñili tolmaýtındığın aýtıp ötti. Onıñ sözine qarağanda, atalğan mïnïstrlik bul mäselemen özderiniñ aýnalıspaýtındarın jetkizgen. «Sonda kim aýnalısıdı bul ispen jäne bul turğıda memlekettik qoldaw kezek küttirmeýtin mäsele», deýdi N.Makerova», deý kele, «Osındaý asıl qazınamızdı qunttamaý jürgenimiz meniñ janıma qattı batadı. Aşınğannan keýde aşı dawısım da şığıp ketedi…

Türikmender täwelsizdik alğan alğaşqı jıldarı-aq tazısı men alabaýın zañdastırıp alıptı. Biz äli künge deýin qalıñ uýqı quşağında jür ekenbiz. Bulaý jata berwge bolmaýtını anıq. Qazirden qïmıldamasaq, joğarıda aýtqanımızdaý, ökinişke urınıp qalwımız äbden mümkin. Osılaý dep äñgimesin äri qaraý jalğadı qazaq tazısınıñ janaşırı» dep jazdı. («Egemen Qazaqstan, №120, 20.06.2014 j.).

Mine, qazaqtıñ ulttıq qundılıqtarına basqa ult ökili janaşır bolıp jür. Al, özimiz miz baqpaýmız. Osılaý jaýbasarlıqqa salınıp jürsek, 40-50 jıldan keýin ulttıq qundılıqtarımızdıñ   bäri   basqaniki   bolıp   ketwi    mümkin.    Mısalı, urpaqtarımız 40-50 jıldan soñ qımızdı «qazaqtardıñ ulttıq swsını» dese, basqalar «onda qujatıñdı, patentiñdi körset» deýdi. Sonda bizdiñ urpaqtar   körsete   almağan   patentti  nemister   körsetedi.   «Kim  qujat körsetse, ol sonıñ mülki. Qımız – patenti bar nemistiki», dep xalıqaralıq sot bir-aq qaýırıp, urpağımızdıñ awzına qum quyatın boladı. Xalıqaralıq jağdaýda söz jürmeýdi, qujat jüredi.  Tipti,  40-50  jıldan keýin  nemister:  «Qazaqtar, bizdiñ patenttegen qımızımızdı işip jürsiñder. Bizge aqşa töleñder», dewi de mümkin. Sol kezde urpağımız: «Ata, äkelerimiz XXİ ğasırdıñ basında kompyuterdi bağındırıp, ğarıştı ïgere bastadıq dep küpingenşe, ulttıq qundılıqtarımızğa nege xalıqaralıq patent almadı eken»,  dep  äri  ökinip,  äri  ökpeleýtin   boladı.   Ulttıq   qundılıqtarğa xalıqaralıq patent alw üşin, onıñ bäri özimizde standarttalwı kerek. Bul – kölemdi jumıs. Mısalı, qazaq üýdiñ jeke patentin alw kerek bolsa, onıñ ärbir quramdas böligine: kerege, wıq, şañıraq, basqur, twırlıq, t.b. bölşekterine jeke-jeke patent alw kerek. Sebebi osı bölşekterge basqalar patent alıp alsa «biz oýlap tapqan zattı qazaqtar qurastırıp üý tikti» dep dawlaswı mümkin. Sol sïyaqtı besiktiñ özine jäne ärbir quramdas bölşegine jeke-jeke patent alw qajet. Basqa qundılıqtarğa da solaý. Patentiñ bolsa ol – seniki. Bolmasa ol – basqaniki. Patentiñ bolmasa seniki – urlıq bolıp esepteledi.

Mundaý kölemdi jumıstı bir mïnïstrlik atqara almaýdı. Sebebi, ulttıq qundılıqtarımız san salalı. Birewi tamaq önerkäsibine baýlanıstı bolsa, endi biri Mädenïet mïnïstrligine, üşinşisi mal şarwaşılığına, t.b. baýlanıstı. Sondıqtan ulttıq qundılıqtarımızdı standarttawda  mïnïstrlikterge tapsırma  beretin, onı xalıqaralıq patentke daýındaýtın Komïtet qurılwı kerek. Bul komïtet tikeleý Premer – Mïnïstrge bağınğanı jön. Komïtettiñ basqalarğa sözin dawsız ötkize alatın quzırı bolwı kerek. Äýtpese keýbir mïnïstrlikter bizdiñ tikeleý mindetimiz emes dep tapsırmanı waqıtında orındamaý sozıp jüretin boladı. Al komïtet, kelip tüsken qujattardı der kezinde ağılşın tiline awdartıp, basqa da xalıqaralıq räsmïyatın orındap, patent alw üşin tïisti xalıqaralıq uýımğa jiberip, onıñ orındalwın qadağalap, kelgen qujattardı qattap, murağattarğa  jiberip otırwı kerek. Komïtet müşelerin tarïxşılardan, étnograftardan tañdağan durıs bolar edi.

Ulttıq qundılıqtarımızdıñ urlanıp jatqandığı twralı, onı qorğaw üşin xalıqaralıq patentke daýındaýtın komïtet qurılwı kerek ekendigi twralı 2008 jılı «Egemen Qazaqstanda» maqala jarïyalanğan edi. («Egemen Qazaqstan», №263-266, 27.08.2008 j.). Biraq osı maqaladan keýin biraz jıl ötse de eşqandaý qozğalıs joq. Budan keýin de biraz ulttıq qundılığımızdı basqalardıñ patenttep alğandığı aýtılwda. 2011 jıldıñ 6-nawrızında «Qazaqstan» telearnasınıñ «Apta kz» xabarında şubatqa – evreýlerdiñ, qazaq üýge – amerïkandıqtardıñ xalıqaralıq patent alğandığı aýtıldı. Qazaqta sonda ne qaldı? Eger biz äli de namquraýlılıqpen, jaýbasarlıqpen jüre bersek barlıq ulttıq qundılıqtarımızdan aýrılamız. Sondıqtan tezdetip komïtet qurıp, ulttıq qundılıqtarımızdı qorğaw kerek.

Är urpaqtıñ ömir sürgen waqıtına qaraý olarğa jükteletin tarïxï mïssïyası boladı. Älïxan Bökeýxanov: «Är urpaq özine artılğan jükti jeter jerine aparıp tastağanı durıs, äýtpese bolaşaq urpağımızğa asa köp jük qaldırıp ketemiz. Keýingi urpaq ne alğıs, ne qarğıs beretin aldımızda zor şarttar bar»,  degen. Abılaý xan däwirinde qazaq el bolıp qalw üşin joñğarlarmen aýqastı. Aq naýzanıñ uşımen, aq bilektiñ küşimen eldigimizdi saqtap qaldı. XX ğasırdıñ basında Ä.Bökeýxanov bastağan arıstarımız joq degende avtonomïyalı respwblïka bolw üşin küresip, qanın tögip, janın berdi. Qudaýğa şükir, qazir egemendi el boldıq.

Qazirgi urpaqtıñ, XXİ ğasırdağı qazaq urpağınıñ mindeti – ékonomïkamızdı damıta otırıp, ulttıq qundılığımızdı qorğap, damıtıp, saqtaý otırıp älemdik qawımdastıqqa kirigw. Eger ulttıq qundılığımızdı saqtaý almasaq jahandanwğa jutılıp ketemiz. Jahandanwğa jutılıp ketpeý, prezïdentimizdiñ aldığa qoýğan maqsatı «Mäñgilik El» bolıp qalw üşin ulttıq qundılıqtarımızdı saqtap, qorğaý bilwimiz kerek. Sebebi, ulttıq qundılıq – ulttıñ tiregi!

 

Nazraxmet  QALÏ

zeýnetker. Almatı qalası,




One Response to Ulttıq qundılıq – ulttıñ tiregi

  1. Manür says:

    Öte awqımdı, öte sawattı maqala! Mınaw Ükimet basındağılarğa ult qundılıqtarın saqtaw jolına arnalğan twra daýın Joba ğoý! Avtorğa köp raxmet! Aýtılğandarınıñ bäri aqïqat, bäri kökeýkesi mäseleler! Apırmaý, mına maqalanı oqımaý bar qazaq qaýda jür!? 8 aýda maqala 666 ret qana oqılğan, al tükke turmaýtın reklamalar teledïdardan bas kötertpeýdi…Mına maqalanı basqa saýttarğa ötkizip, teledïdardan qaýta-qaýta aýtqızıp, qazaqtardıñ mïına quyu kerek. “Beşbarmak Şaw”, älgi “Star..”-larıñdı derew jabw kerek! Avtorğa tağı da köp ALĞIS!!!

Pikir üstew

É-poşta mekenjaýıñız jarïyalanbaýdı. Mindetti örister * tañbalanğan

Back to Top ↑