Ұлттық құндылықтар

Автор: ADMIN

Ұлттық құндылықтар 2026-04-14 19:16:54

Біз әлеуметтік желілерде:

جەتى قازىناعا نەلەر جاتادى? جەتى ىرىس دەگەنىمىز نە?

news single

  قازاق حالقى ۇلى دالا زاڭىنا ساي  ار ادامنىڭ ومىر سۇرۋدە وزىن باقىتتى سەزىنۋىنە قاجەتتى دۇنيەلەردى — جەتى قازىنا دەپ اتاعان. سول جەتى قازىناسى بار ادام ومىردىڭ بار راحاتى مەن قىزىعىن كوردى دەگەن سوز. ويتكەنى ول جەردە ەڭ قاجەتتى دۇنيەلەر ايتىلعان.

 

   ولاي بولسا KYN.KZ سايتى جەتى قازىنا, جەتى ىرىس دەگەنىمىز نە?

 

   سونداي-اق مۇنداي عاجايىپ  تىزىم الەمنىڭ تاعى قاي ەلىندە بولدى, ولاردىڭ تىزىمىندە  قازاقتىڭ تىزىمىنەن قانداي ايىرماشىلىق بار?  دەگەن سۇراقتارعا جاۋاپ بەرەدى. جەتى قازىنا. ول جونىندە پىكىر تالاسى كوپ.

 

  الايدا قازاقتار ەرتەدە جەتى قازىناعا مىنالاردى جاتقىزعان:

 1. ەر جىگىت.

2. سۇلۋ ايەل.

3. ىلىم — بىلىم.

 4. جۇيرىك ات.

5. قۇماي تازى.

6. قىران بۇركىت.

7. بەرەن مىلتىق.

 

  قازاقتار جەتى قازىنانى «جەتى ىرىس» دەپ تانىپ, وعان مىنالاردى جاتقىزعان:

  1. ادامنىڭ اقىل — ويى, ساناسى
  2.   دەنساۋلىق.
  3. 3. اق جاۋلىق (ەردىڭ جارى).
  4. 4. بالا (ومىر جالعاسى). 
  5. 5. كوڭىل (كوڭىل مەن پەيىل كەڭ بولسا, ىنتىماق, بەرەكە ورنايدى).
  6. 6. جەر («جەرسىز – ەل تۇل, ەرسىز – جەر تۇل»).
  7.  يت.  جىگىتتىڭ جەتى قازىناسى جۇردەك اتى – جىگىت قانى, قاناتى قىران بۇركىت – قارىم كۇشى, قۋاتى.   قۇماي تازى — باستان بەرىك سەنىمى, اق مىلتىعى – سونبەس وتى, سەرىگى الماس كەزدىك – جىگىت سۇسى, ھام مىسى اۋ جىلىمى – امال, ايلا, ادىسى قارا قاقپان سەرتى سەبى تىرلىكتىڭ وسى جەتى قازىناسى جىگىتتىڭ.

 

   ال, يسلام اڭىزى بويىنشا, جەتى قازىناعا مىنالار جاتادى:

قىدىر (قىزىر). قىدىر دارىعان ادام باي بولادى.

2. باق. ول ەرەكشە جاراتىلعان قۇدىرەت يەسى. باق دارىمايدى, قونادى.

3. اقىل (بايلىق پەن باقىتتىڭ تىرەگى).

4. دەنساۋلىق.

5. اق جاۋلىق.

6. تۇز (ول – اللانىڭ ادامدار مەن جان — جانۋارلارعا بەرگەن نەسىبەسى, تاۋسىلمايتىن كەنى).

7. يت. (ادام اتا مەن حاۋا انانىڭ العاشقى سەرىگى). قازاقتاردان باسقا حالىقتاردا دا جەتى قازىنا تۋرالى وزىندىك تانىم, تۇسىنىك بار.

 

    مىسالى, گرەك اڭىز — اڭگىمەلەرىندە جەتى قازىناعا مىنالار جاتادى: 1. كوك اسپان. 2. كۇن (بارلىق زات ونىڭ شۋاعىنان نار الادى). 3. اي (تۇنگى تىرشىلىك نارى). 4. وت (وت – كۇننىڭ جەردەگى سۇلدەسى. ونى پايدالانۋ ارقىلى ادامدار دۇنيەنىڭ تورت بۇرىشىنا تارادى). 5. سۋ. (سۋسىز تىرشىلىك جوق). 6. جەر (تىرشىلىك اناسى). 7. يت. جەتى قازىنا — قازاقتىڭ داستۇرلى دۇنيەتانىمىنداعى فيلوسوفييالىق تۇسىنىكتەردىڭ بىرى

 

  قازاق حالقى جەتى قازىنانى ەر جىگىتتىڭ ومىرىمەن بايلانىستىرىپ, ونىڭ ۇعىمىنا مىنالاردى جاتقىزادى: جۇيرىك ات; قىران بۇركىت; قۇماي تازى; بەرەن مىلتىق; قاندى اۋىز قاقپان; مايلانعىش اۋ; وتكىر كەزدىك.

 

  ەر جىگىتتىڭ جۇيرىك اتى — قاناتى. قىران بۇركىت — قۋاتى. قۇماي تازىسى — ابىرويىن اسىرار سەنىمدى سەرىگى. مىلتىعى — قاحارلى وتى. قاقپانى — سەرتى, اۋى — ادىس-ايلاسى, كەزدىگى — سۇسى. حالىق جەتى قازىنانى ومىر قاجەتىنە نەگىز ەتىپ تاراتقان. قازاق حالقىنىڭ جەتى قازىنانى — جەتى ىرىس دەپ اتاۋىنىڭ دا مانى وسىندا. “جەتى ىرىسقا” مىنالاردى جاتقىزادى: 1) ادامنىڭ اقىلى,وي-ساناسى.

 

   ويتكەنى, ادامزات اقىلى ارقىلى حايۋاناتتار دۇنيەسىنەن بولىنىپ ەرەكشەلەنەدى, ارى دۇنيەنىڭ قوجاسى بولدى; 2) دەنساۋلىق, ياعني دەنەنىڭ ساۋلىعى; 3) اق جاۋلىق, ياعني ۇيدەگى ايەل ادام — ەردىڭ جارى, بالالاردىڭ اناسى. حالقىمىز ەجەلدەن “باس ەكەۋ بولماي, مال ەكەۋ بولمايدى” دەپ, ايەلدى تىرشىلىك يەسى, ادام ومىرىن جالعاستىرۋشى دەپ قاستەرلەگەن; 4) بالا. بالا — ادام ومىرىنىڭ جالعاسى, قۋانىشى; 5) كوڭىل. كوڭىل مەن پەيىل كەڭ بولسا, ىنتىماق پەن بەرەكە ورنايدى; 6) جەر. “جەرسىز — ەل تۇل, ەرسىز — جەر تۇل”; 7) يت. ول اۋەل باستان-اق ادامعا سەنىمدى سەرىك بولعان.

 

   ال يسلام اڭىزى بويىنشا, جەتى قازىناعا مىنالار جاتقىزىلادى:

1) قىدىر (قىزىر). ول وزى ۇناتقان ادامدارىنا عانا داريدى. قىدىر دارىعان ادام بايلىققا كەنەلەدى دەگەن تۇسىنىك بار;

2) باق. ەرەكشە جاراتىلعان قۇدىرەت يەسى. باق دارىمايدى, قونادى. باق قونعان ادام ەل مەن جەرگە قوجالىق ەتەدى;

3) اقىل. اقىل — بايلىق پەن باقىتتىڭ تىرەگى;

4) دەنساۋلىق. دەنىڭىزدە ساۋلىق بولماسا, ومىرىڭىزدە سان دە, مان دە بولمايدى دەلىنەدى;

5) اق جاۋلىق. دىن اڭىزدارى بويىنشا, اللا ادامدى توپىراقتان جاراتىپ, جان بەرگەن سوڭ, ادام ۇرپاعىن تاراتۋ ۇشىن ونىڭ سول جاق قابىرعاسىنىڭ بىرەۋىنەن حاۋا انانى جاراتقان;

6) تۇز. تۇز — اللانىڭ ادامدار مەن جان-جانۋارلارعا بەرگەن نەسىبەسى, تاۋسىلمايتىن كەنى;

7) يت. ادام مەن حاۋا انانىڭ العاشقى سەرىگى, قورعاۋشىسى. وسى ايتىلعان يسلام اڭىزىنداعى جەتى قازىنا اللانىڭ كەرەمەتىمەن عانا بولىپ وتىرادى.

Басқалармен бөлісе отырыңыз
Пікірлер

Все новости


Международное интернет-издание "Shalqar kz"
Подписка на важную информацию международного интернет-издания "Shalqar kz" Будьте в курсе последних новостей Ваша электронная почта подписаться