logo
burger menu search Қазақша language menu
Өнер

Автор: ADMIN

Өнер 2026-06-11 21:00:26

Біз әлеуметтік желілерде:

ساتقىندىق جاساماعان ادام

news single

   ول — اتاق-داڭقتان كەندە ەمەس... ول — باسشىلىق قىزمەتتەر دە اتقاردى... ول — انشى دە... ول تۋرالى اقيقات پەن اڭىزدىڭ نەشە اتاسى ەل كەزىپ جۇر... الايدا حالىق ونى تۇڭعىشباي دەپ بىلەدى. سولاي دەپ اتايدى. دوستارى تۇڭعىشبايدى ادام دەپ تانيدى. ناعىز اكتەر رەتىندە مويىندايدى. قىرىن قاباق تانىتاتىن قاستاردىڭ دا بولۋى — ومىر زاڭى شىعار... «جاراتقان يەم! سەن بىزدى وز بەينەڭنىڭ بولمىسى مەن ۇلگىسىنەن جاراتىپ, ۇرىق شاشىپ, ۇرپاق كوبەيتۋىمىزگە باتاڭدى بەردىڭ. تاۋبەمىزدەن تانىپ كەتپەۋدى عانا ەسكەرتىپ, بىزگە جەرگە يەلىك ەتىپ, بۇكىل تىرى جان-جانۋارلارعا بيلىك جۇرگىزۋدى ناسىپ ەتكەن وزىڭسىڭ. قۇدىرەتىڭە قۇلدىق ۇردىق, جاساعان!.. بىزدەن كەيىنگى ۇرپاقتىڭ جۇرەگىنە ىزگىلىك نۇرىن توگە گور! ولاردىڭ جەر بەتىندە قىزعانىشسىز, كەكسىز عۇمىر كەشۋىنە سەبەپشى بولا گور! ولاردىڭ بىر-بىرىنە دەگەن باۋىرمالدىعى مەن بەرىك ماحاببات سەزىمىن جۇرەكتەرىنە تولتىرا گور!..» ادام اتا اللا تاعالاعا وسىلاي دەپ جالبارىنادى. وز كۇناسى ۇشىن عانا ەمەس, ۇرپاعىنىڭ كۇناسى ۇشىن دە!.. تۇڭعىشباي جامانقۇلوۆتىڭ بەنەفيسى «قابىل — ادام اتا پەرزەنتى» قويىلىمىنداعى وسىناۋ مونولوگپەن باستالدى. ونان سوڭ... ونان سوڭ شەكسىز كوك اسپان... شەتسىز كەڭ دالا... ەسكى اۋەن... قوبىز سارىنى... اكتەر بىردە پاتشالاردىڭ پاتشاسى — ۇلى كير بەينەسىندە «كەتپە مەنىڭ قاسىمنان...» دەپ تۇمار حانشايىمنىڭ اقىلى مەن كوركىنە تامسانسا, ەندى بىردە: «تالاۋعا تۇسەر مالىڭ بار, تالاسقا تۇسەر جەرىڭ بار, تالىقسىپ جاتقان ەلىڭ بار, ەسەسى كەتەر ۇلىڭ بار, ەتەگىن اشار قىزىڭ بار... كورەسىڭ بە, الەۋمەت?!» — دەپ, حان ابىلاي بولىپ ۇش جۇزدى سوڭىنان ەرتىپ, ۇلى جورىق باستايدى.

 

   قازاق كەگىن قۋادى... كەي جۇرت «ابىلاي حاننان» كەيىن تۇڭعىشبايعا «ايعايشىل اكتەر» دەپ كىنا ارتتى.   ور ابىلايدىڭ وكسىككە تولى وكتەم سوزدەرىنىڭ بوياۋىن اشۋ ۇشىن ور داۋىس كەرەك. تۇڭعىشبايدا ول داۋىس بار. ور مىنەزدى حان بولمىسىنىڭ قاتپارىن تۇسىنۋ ۇشىن ور مىنەز كەرەك. تۇڭعىشباي — ور مىنەزدى اكتەر. «ىش قازانداي قايناعاندا» حان تۇگىلى نازىك جاندى اقىن دا وكتەم سويلەيتىنى حاق. ال ابىلاي قالايشا سىزىلتىپ سويلەمەك? تۇڭعىشبايدىڭ كۇن كۇركىرەگەندەي داۋىسىن «قۇر ايعاي» دەپ ەمەس, ەلى ۇشىن اھ ۇرعان حاننىڭ ازاپتى ۇنى, جانايعايى دەپ قابىلداعان جون بولار. ابىلايدىڭ كۇيى مەن كۇيىگى اكتەر كوكىرەگىندە بۇرق-سارق قايناپ, سىرتقا لىقسي توگىلەدى. ابىلايدىڭ وكسىگى كورەرمەنگە جەتەدى. تاريحي تۇلعانىڭ بەينەسى بۇگىنگى ۇرپاققا بىر ادىم جاقىنداي تۇسەدى. كورەرمەن ابىلايدىڭ ارمان-مۇڭىن دا, زار زاماننىڭ زارىن دا جۇرەگىنەن وتكىزىپ, ابىلايمەن بىرگە ەگىلەدى. تارام-تارام كوز جاسى بەتىن جۋعان, «ەلىم» دەپ ەڭىرەگەن ابىلاي بەينەسىندەگى تۇڭعىشبايدى ساحنادان تالاي كوردىك. سوندا تۇڭعىشبايمەن بىرگە كورەرمەن دە كوز جاسىن سىعىپ الىپ وتىردى. كورەرمەننىڭ ساحناداعى وقيعاعا سەنىپ قانا قويماي, سول وقيعاعا جانىمەن ەنىپ, ونى جۇرەگىمەن قابىلداۋى — كۇندە بولا بەرمەيتىن قۇبىلىس.

 

   بۇل — وبراز قۇدىرەتى. كەيىپكەر مەن اكتەردىڭ بىرتۇتاس الەمگە اينالۋى... تۇڭعىشباي — قازاقى سوزدىڭ مايەگىن تەرەڭ تۇسىنىپ قانا قويماي, ونى وي قازانىندا قورىتىپ, جۇرەك ەلەگىنەن وتكىزىپ, كورەرمەن جۇرەگىنە جەتكىزە بىلەتىن اكتەر. سوز كيەسى تۋرالى ويىن ول بىلاي كەستەلەيدى: «قازاق ومىرىندە, قازاق ساحناسىندا قازاق سوزىنە تەڭ كەلەتىن ارەكەت جوق. قازاق — سوزگە توقتاعان حالىق. قازاق — سوزبەن «باۋىزداعان» حالىق. قازاق — ەردىڭ قۇنىن ەكى اۋىز سوزبەن شەشكەن حالىق... بۇگىنگى قازاق سوزىنىڭ ازىپ-توزىپ بارا جاتقانى — تەاتردىڭ عانا ەمەس, بۇكىل مەملەكەتتىڭ, ۇلتىمىزدىڭ تراگەديياسى!» — دەيدى. شەشەندىك ونەردىڭ تەاتردا الاتىن ورنى تۋرالى تۇڭعىشباي جامانقۇلوۆتىڭ عىلىمي جۇمىس جازىپ, كانديداتتىق ديسسەرتاتسييا قورعاۋى — ونىڭ سوز كيەسىن سەزىنىپ قانا قويماي, بۇل ماسەلەنى كوپتەن زەرتتەپ-زەردەلەپ جۇرگەندىگىن دالەلدەسە كەرەك. تۇڭعىشباي — تالاپتى شاكىرتتەر تاربيەلەپ, ولاردىڭ تالانتىن ۇشتاعان ۇستاز. تۇڭعىشباي اعانىڭ شەبەرحاناسىندا ەكى جىل دارىس العانىم بار. سوندا ول ۇنەمى: «ساحنا — قاسيەتتى قاعبا. ساحنانىڭ كيەسىنەن قورقۋ كەرەك. ساحناعا شىققاندا «بىسمىللا!» دەپ وڭ اياقتارىڭمەن اتتاڭدار. ساحنا بىر-اق ساتتە اۋەلەتىپ اسپانعا كوتەرەدى نەمەسە بىر-اق ساتتە قۇلديلاتىپ شىڭىراۋعا لاقتىرادى...» — دەگەندى ار ساباق سايىن قايتالايتىن. بار بىلگەنىن ۇيرەتۋدەن جالىقپايتىن.

 

  م. اۋەزوۆ اتىنداعى اكادەمييالىق دراما تەاترىندا قىرىق جىلعا جۋىق قىزمەت ەتكەن تۇڭعىشباي جامانقۇلوۆ كەشە عانا وسى قارا شاڭىراقتا وزىنىڭ 60 جىلدىق مەرەيتويىن اتاپ وتتى. حالىق الدىندا ەسەپ بەردى. ەل نازارىنا ۇسىنىلعان بىرنەشە قويىلىمنىڭ ۇزىندىلەرى مەن ەكران ارقىلى كورسەتىلگەن كينوۇزىكتەر — اكتەر گالەرەياسىنداعى «بايلىقتىڭ» جۇزدەن بىرى عانا شىعار. دەگەنمەن بۇل كەش — تۇڭعىشباي جامانقۇلوۆ شىعارماشىلىعىنىڭ تۇتاس كارتيناسىن كوز الدىمىزعا اكەلگەندەي بولدى. «قازاقفيلьم» ۇلتتىق كومپانيياسى ۇسىنعان «تۇڭعىشباي فەنومەنى» اتتى دەرەكتى فيلьمدى تاماشالاعاندا, اكتەر وز كورەرمەندەرىمەن سىرلاسقانداي اسەر الدىق. بۇگىنگى كەشتە كورەرمەندەر تۇڭعىشباي جامانقۇلوۆتىڭ ورىنداۋىنداعى «بارىپ قايت, بالام», «ونەر ادامى», «بىر كۇن وزىپ بارا جاتىر بىر كۇننەن» اندەرىن تىڭداعىسى كەلگەن بولار. الايدا ول كىسى حالىققا «بىز الى كەزدەسەمىز» اتتى جاڭا ان تارتۋ ەتتى. كەش سوڭىندا اكەمتەاتردىڭ كوركەمدىك جەتەكشىسى, قازاقستاننىڭ حالىق ارتىسى ە. وباەۆ مەرەيتوي يەسىنە قۇتتىقتاۋ تەلەگراممالارىن تابىس ەتتى. ەلباسى وز قۇتتىقتاۋىندا: «قۇرمەتتى تۇڭعىشباي قادىرۇلى! 60 جاسقا تولعان مەرەيتويىڭىز قۇتتى بولسىن! سىز — ەلىمىزدىڭ تەاتر جانە كينو ونەرىن دامىتۋدا وزىندىك ۇلكەن ورنى بار, جان-جاقتى دارىن يەسىسىز. سىزدىڭ بويىڭىزداعى تەاتر ساحناسى مەن كينو ەكرانىنداعى الۋان اسقارلى بەينەلەردى ايشىقتى ەتىپ كورسەتە الاتىن تابيعي تالانت پەن ىزدەنگىشتىك قاسيەتتى ونەرسۇيەر قاۋىم اردايىم جوعارى باعالايدى. م. اۋەزوۆ اتىنداعى قازاق اكادەمييالىق دراما تەاترىنىڭ ساحناسىندا جانە ۇلتتىق كينو ونەرىمىزدىڭ جاۋھار تۋىندىلارىندا سومداعان كەيىپكەرلەرىڭىز كورەرمەندەر جۇرەگىنەن وشپەس ورىن الدى دەپ ايتا الامىز...» — دەپ, اكتەر شىعارماشىلىعىنا جوعارى باعا بەرەدى. سونىمەن قاتار تەاتر باسشىسى سەنات توراعاسى ق. توقاەۆتىڭ, مەملەكەتتىك حاتشى ق. ساۋداباەۆتىڭ, قر پرەزيدەنتىنىڭ باسپاسوز حاتشىسى ب. يساباەۆتىڭ, باسقا دا ەل اعالارىنىڭ جىلى لەبىزدەرىن جەتكىزدى. مادەنيەت مينيسترى م. قۇل-مۇحاممەدتىڭ قۇتتىقتاۋ حاتىن ۆيتسە-مينيستر ا. بورىباەۆ تابىس ەتتى. ال الماتى قالاسىنىڭ اكىمى ا. ەسىموۆ, جامبىل وبلىسىنىڭ اكىمى ب. جەكسەمبين مىرزالار مەرەيتوي يەسىنە شاپان جاۋىپ, تەمىر تۇلپاردىڭ كىلتىن تابىس ەتتى. اكتەردىڭ جەرلەستەرى ونىڭ ەكى تومدىق كىتابىن شىعارىپتى.

 

   تارازداعى گيدرومەليوراتيۆتىك-قۇرىلىس ينستيتۋتىن تاستاپ, اسقار توقپانوۆتىڭ «توقپاعى» مەن حاديشا بوكەەۆانىڭ ايالى الاقانىنا توپ ەتە قالعان تۇڭعىشباي بىر سوزىندە: «ساحناعا ساتقىندىق جاساعانىم جوق», — دەپتى. ساحناعا عانا ەمەس, ول — ادام دەگەن ابىرويلى اتقا دا, قازاق دەگەن ۇلتقا دا ساتقىندىق جاساماعان ازامات.

 

   بيىك تۇلعا. قازاقستاننىڭ حالىق ارتىسى, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ يەگەرى, پروفەسسور تۇڭعىشباي جامانقۇلوۆ — اكتەر رەتىندە عانا ەمەس, بىلگىر ۇستاز, بىلىكتى باسشى رەتىندە دە قازاق ونەرىنە بەرەرى مول التىن قازىنا.

 

    تەك قادىرىنە جەتە الماي جۇرگەندەيمىز...

 

     ساۋلە ابەدينوۆا

Басқалармен бөлісе отырыңыз
Пікірлер

Басты жаңалықтар

img
Спорт 2026-09-06

Düniejüzilik köşpendiler oyındarı: Qazaqstan qwraması kök böriden kümis jülde ielendi
img
Спорт 2026-09-06

قازاقستان قۇراماسىنىڭ التىن مەدالь سانى 32-گە جەتتى
img
Спорт 2026-09-06

Дүниежүзілік көшпенділер ойындары: Қазақстан құрамасы көк бөріден күміс жүлде иеленді
news-img
overlay bottom
Спорт 2026-09-06
Дүниежүзілік көшпенділер ойындары: Қазақстан құрамасы көк бөріден күміс жүлде иеленді

Последние новости

img
Спорт 2026-09-06

Düniejüzilik köşpendiler oyındarı: Qazaqstan qwraması kök böriden kümis jülde ielendi
img
Спорт 2026-09-06

دۇنيەجۇزىلىك كوشپەندىلەر ويىندارى: قازاقستان قۇراماسى كوك بورىدەن كۇمىس جۇلدە يەلەندى
img
Спорт 2026-09-06

Vsemirnıe igrı koçevnikov: sbornaya Kazahstana zavoevala serebro v kok-boru

Все новости

news-img
overlay bottom
Спорт 2026-09-06
Düniejüzilik köşpendiler oyındarı: Qazaqstan qwraması kök böriden kümis jülde ielendi
news-img
overlay bottom
Спорт 2026-09-06
دۇنيەجۇزىلىك كوشپەندىلەر ويىندارى: قازاقستان قۇراماسى كوك بورىدەن كۇمىس جۇلدە يەلەندى
news-img
overlay bottom
Спорт 2026-09-06
Vsemirnıe igrı koçevnikov: sbornaya Kazahstana zavoevala serebro v kok-boru
news-img
overlay bottom
Спорт 2026-09-06
ۆسەميرنىە يگرى كوچەۆنيكوۆ: سبورنايا كازاحستانا زاۆوەۆالا سەرەبرو ۆ كوك-بورۋ
news-img
overlay bottom
Спорт 2026-09-06
Всемирные игры кочевников: сборная Казахстана завоевала серебро в кок-бору
news-img
overlay bottom
Спорт 2026-09-06
Дүниежүзілік көшпенділер ойындары: Қазақстан құрамасы көк бөріден күміс жүлде иеленді
news-img
overlay bottom
Спорт 2026-09-06
Qazaqstan qwramasınıñ altın medal' sanı 32-ge jetti
news-img
overlay bottom
Спорт 2026-09-06
قازاقستان قۇراماسىنىڭ التىن مەدالь سانى 32-گە جەتتى
news-img
overlay bottom
Спорт 2026-09-06
Çislo zolotıh medaley sbornoy Kazahstana dostiglo 32
Международное интернет-издание "Shalqar kz"
Подписка на важную информацию международного интернет-издания "Shalqar kz" Будьте в курсе последних новостей Ваша электронная почта подписаться