logo
burger menu search Қазақша language menu
Тарих

Автор: ADMIN

Тарих 2026-03-07 21:11:17

Біз әлеуметтік желілерде:

نوبەلЬ لاۋرەاتتارىنىڭ مەكەنى

news single

     كىتاپحانادان شىعا سالا, وعان قاراما-قارسى ورنالاسقان ليۋدۆيگ-ماكسيميليان ۋنيۆەرسيتەتى تۋرالى بايانداپ بەردى. نەمىس تىلىنەن ەمتيحاندى سول ۋنيۆەرسيتەتتە تاپسىرعانىن, وسى كوشە بويىندا جاستىق شاعىنىڭ كەيبىر ساتتەرى وتكەنىن ەسكە الدى. ومىرىندە وشپەس ىز قالدىرعان قارالى كۇندى دە قايعىرا ەسىنە الدى. ابدىلقايىم كەسيجي ۇشىن ميۋنحەن ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قابىرعاسىنداعى العاشقى تىل ۇيرەنۋ كۋرستارى تەك بىلىمنىڭ باسى ەمەس, ومىرىن ەكىگە بولگەن ۇلكەن سىناقتىڭ كۋاگەرى ەدى. جاڭا ەل, بەيتانىس ورتا جانە بولاشاققا دەگەن ۇلكەن ۇمىتپەن كەلگەن جاس جىگىتتىڭ كوڭىلى اسقاق بولاتىن. الايدا, تاعدىردىڭ جازعانى باسقاشا بولىپ شىقتى. ميۋنحەننىڭ سۋىق تا قاتال كوشەلەرىمەن العاشقى نەمىس تىلىندەگى سوزدەردى جاتتاپ جۇرگەن كۇندەردىڭ بىرىندە وعان سۋىق حابار جەتتى. جات جەردە جۇرگەن جان ۇشىن ەڭ قورقىنىشتىسى - الىستان كەلەتىن قارالى حابار.

 

   اناسىنىڭ جول اپاتىنان كەنەتتەن قايتىس بولعانىن ەستىگەندە, اينالاسىنداعى دۇنيەنىڭ بارى استان-كەستەن بولىپ, ميۋنحەننىڭ زاۋلىم عيماراتتارى ۇستىنە قۇلاعانداي اسەر قالدىردى. بۇل حابار ابدىلقايىمنىڭ جۇرەگىنە وشپەس جارا سالدى. جانىنا ەڭ جاقىن ادامنىڭ - اناسىنىڭ سوڭعى دەمىن سەزىنە الماي, جانىندا بولا الماۋ ازابى ونىڭ ساناسىن تورلادى. ۋنيۆەرسيتەت اۋديتورييالارىنداعى شۋ مەن نەمىس تىلىنىڭ بەيتانىس دىبىستارى سول ساتتە قۇلاعىنا تەك قارالى اۋەندەي ەستىلىپ, كوز الدىندا تەك تۋعان اناسىنىڭ مەيىرىمدى بەينەسى مەن سول سوڭعى ساپاردىڭ سۇمدىق سۋرەتى تۇرىپ الدى. ميۋنحەن وعان تەك بىلىم بەرگەن قالا ەمەس, ەڭ العاشقى ۇلكەن قايعىنى ارقالاتقان, ساعىنىش پەن وكىنىشتىڭ دامىن تاتىرعان قالا بولىپ جادىندا ماڭگىگە قالدى. سول بىر قارالى كۇن ونىڭ ومىرىندەگى ەڭ اۋىر بەلەس رەتىندە تاريحقا ەندى... «ليۋدۆيگ-ماكسيميليان ۋنيۆەرسيتەتى (LMU) - بۇل تەك بىلىم ورداسى ەمەس, گەرمانييانىڭ رۋحى مەن ەركىندىگىنىڭ سيمۆولى» - دەپ جالعادى اعا اڭگىمەسىن. ونداعى «اق راۋشان» (White Rose) قارسىلىق قوزعالىسىنىڭ تاريحى تۋرالى باياندادى. «اق راۋشان» - ەركىندىك سيمۆولى. بۇل - ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ەڭ درامالىق ارى ماقتانىشتى پاراعى.

 

    ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس كەزىندە ستۋدەنتتەر گانس پەن سوفي شوللь باستاعان توپ ناتسيستىك رەجيمگە قارسى پاراقشالار تاراتقان. توپتىڭ وزەگى - ميۋنحەن ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ستۋدەنتتەرى مەن بىر پروفەسسورى بولدى: گانس شوللь جانە ونىڭ قارىنداسى سوفي شوللь (قوزعالىستىڭ سيمۆولىنا اينالعان تۇلعا), كريستوف پروبست, الەكساندر شمورەلь (شىعۋ تەگى ورىس, پراۆوسلاۆيە دىنىن ۇستانعان), ۆيللي گراف, پروفەسسور كۋرت حۋبەر. «اق راۋشان» مۇشەلەرى قارۋ الىپ سوعىسقان جوق. ولاردىڭ باستى قارۋى - سوز بەن شىندىق بولدى. ولار 1942 جىلدىڭ ماۋسىمى مەن 1943 جىلدىڭ اقپانى ارالىعىندا 6 تۇرلى ۇنپاراق (ليستوۆكا) دايىنداپ, تاراتتى. بۇل ۇنپاراقتاردا ولار گيتلەردىڭ قىلمىستارىن اشكەرەلەپ, نەمىس حالقىن «پاسسيۆتى قارسىلىققا» جانە ناتسيزمدى قۇلاتۋعا شاقىردى. ولار وز ماتىندەرىندە گەتە, شيللەر, اريستوتەلь سيياقتى ۇلى ويشىلداردان دايەكسوز كەلتىرىپ, جوعارى ينتەللەكتۋالدى دەڭگەيدە جازعان.

 

   1943 جىلعى 18 اقپاندا سوفي مەن گانس شوللь ليۋدۆيگ-ماكسيميليان ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ باس عيماراتىنىڭ (دال ليۋدۆيگشتراسسە بويىنداعى) جوعارعى قاباتىنان ۇنپاراقتاردى ىشكى اۋلاعا شاشىپ جاتقان جەرىندە ۋنيۆەرسيتەت كۇزەتشىسىنىڭ قولىنا تۇسەدى. ولاردى گەستاپو تۇتقىنداپ, نەبارى 4 كۇننەن كەيىن «حالىق سوتى» ولىم جازاسىنا كەسەدى. سوفي شوللьدىڭ سوڭعى سوزى: «كۇن شۋاقتى ادەمى كۇن ەدى, ال ماعان كەتۋ كەرەك... بىراق بىزدىڭ ىسىمىز ارقىلى مىڭداعان ادام ويانسا, مەنىڭ ولىمىمنىڭ نە ماڭىزى بار?» دەگەن بولدى. ولار گيلьوتينا ارقىلى ولىم جازاسىنا كەسىلدى. ۋنيۆەرسيتەتتىڭ باس عيماراتىنىڭ الدىنداعى تاس توسەمگە (برۋسچاتكا) شاشىلىپ جاتقان پاراقشالار بەينەسىندەگى ەرەكشە ەسكەرتكىش - سول ەرجۇرەك جاستاردىڭ تاراتقان قاعازدارىن ماڭگىلىككە ەستە قالدىرۋ نىشانى.

 

   ۋنيۆەرسيتەت باس عيماراتىنىڭ الدىنداعى الاڭ - شوللь اعايىندىلارى الاڭى دەپ اتالادى.» ليۋدۆيگشتراسسە بويىنداعى ۋنيۆەرسيتەت الدىندا شاشىلىپ جاتقان ۇنپاراقتار ەسكەرتكىشىنە قاراپ تۇرىپ, قايىم اعانىڭ اڭگىمەسىن تىڭداۋ - ەكى تۇرلى داۋىردەگى, بىراق ماقساتى بىر «ەركىندىك جولىنداعى كۇرەستى» سەزىنۋ ەدى. بىر كەزدەرى شوللь اعايىندىلارى شىندىق ۇشىن جانىن بەرسە, كەيىن قايىم كەسيجيلەر سول شىندىقتى ەفير تولقىنىندا تىرى ساقتادى.

Басқалармен бөлісе отырыңыз
Пікірлер

Басты жаңалықтар

img
Әлем 2026-03-07

بىلىمنىڭ اسقاق سارايى
img
Тарих 2026-03-08

НОБЕЛЬ ЛАУРЕАТТАРЫНЫҢ МЕКЕНІ
img
Әлем 2026-03-07

JASTIQ ŞAQ KUÄSİ. LYUDVIGŞTRASSE - ESTELİKTER KÖŞESİ
news-img
overlay bottom
Әлем 2026-03-07
JASTIQ ŞAQ KUÄSİ. LYUDVIGŞTRASSE - ESTELİKTER KÖŞESİ

Последние новости

img
Тарих 2026-03-07

NOBEL' LAUREATTARINIÑ MEKENİ
img
Тарих 2026-03-07

نوبەلЬ لاۋرەاتتارىنىڭ مەكەنى
img
Тарих 2026-03-08

НОБЕЛЬ ЛАУРЕАТТАРЫНЫҢ МЕКЕНІ

Все новости

news-img
overlay bottom
Тарих 2026-03-07
NOBEL' LAUREATTARINIÑ MEKENİ
news-img
overlay bottom
Тарих 2026-03-07
نوبەلЬ لاۋرەاتتارىنىڭ مەكەنى
news-img
overlay bottom
Тарих 2026-03-08
НОБЕЛЬ ЛАУРЕАТТАРЫНЫҢ МЕКЕНІ
news-img
overlay bottom
Әлем 2026-03-07
BİLİMNİÑ ASQAQ SARAYI
news-img
overlay bottom
Әлем 2026-03-07
بىلىمنىڭ اسقاق سارايى
news-img
overlay bottom
Әлем 2026-03-08
БІЛІМНІҢ АСҚАҚ САРАЙЫ
news-img
overlay bottom
Тарих 2026-03-07
QAZİRGİ QAZAQ DIASPORASI
news-img
overlay bottom
Тарих 2026-03-07
قازىرگى قازاق دياسپوراسى
news-img
overlay bottom
Әлем 2026-03-07
JASTIQ ŞAQ KUÄSİ. LYUDVIGŞTRASSE - ESTELİKTER KÖŞESİ
Международное интернет-издание "Shalqar kz"
Подписка на важную информацию международного интернет-издания "Shalqar kz" Будьте в курсе последних новостей Ваша электронная почта подписаться