logo
burger menu search Қазақша language menu
Тарих

Автор: ADMIN

Тарих 2026-04-15 16:28:00

Біз әлеуметтік желілерде:

Қазақ әйелдері не үшін орамал таққан?

news single

   Қазақ салтында әйел адамның орамал тағып, жаулықпен жүру үрдісі бұрыннан бар екені белгілі. Оны қазірге дейін сақталған тарихи құжаттар, картиналар мен ондағы бейнелер дәлелдейді. Қазақстандық этнографтардың сөзінше, әйел баласы ес тоқтатып, отбасылық өмірге қадам басқанда, келін болып түскенде беташардан кейін енелері басынан сәукелесін шешіп, ақ орамал салған.

 

    «Орамалмен оранып тұмшаланбаған» дейді этнограф Ғалия Қайдауылқызы. Бұл пікірмен оның әріптесі Досымбек Қатранұлы да келіседі. Этнографтар қазақ салтында орамал тағудың мәні қандай болғанын түсіндіріп берді. «Бірінші байлық – денсаулық, екінші байлық – ақ жаулық» деген қазақ халқының даналығы бар. Мұндағы ақ жаулық сөзін Ғалия Қайдауылқызы әйел-ана сөзінің баламасы деп түсіндірді.

 

   «Жалғыздық Құдайға ғана жарасқан. Бас екеу болмай, мал төртеу болмайды. Әйел затының басты жабуы – ең алдымен, шашты сақтауы. Қадірі мен қасиетін бағалай білуі. Этикалық, эстетикалық, гигиеналық мәні зор», – дейді этнограф Ғалия Қайдауылқызы. Оның сөзінше, қазақ әйелдерінің жаулық жабуының мәні мен сәні ерекше үйлесім тапқан.

 

    «Орамалмен оранып тұмшаланбаған. Бет-әлпетінің әрін ашып, талғамы мен деңгейін сыпайы ғана кестеленген өрнектермен әшекейлеген. Жас ерекшелігі мен дәреже деңгейіне қарай жаулықты да, кимешектің де пішімі мен салтанат сәнін үйлестіре білген», – дейді этнограф.

 

    «Қазақтың этнографиялық категориялар, ұғымдардың атауларының дәстүрлі жүйесі» энциклопедиясында «Ақ жаулық» сөзіне мынадай анықтама берген: «Әйелдердің баскиімі, орамалы. Бұл атау кейбір өңірлерде сәукелеге, кимешектің деталі, жамылғысы орнында да қолданылады. Басқа баскиімдері тәрізді ақ жаулыққа қатысты қасиетті киім ретінде қастерленеді». Этнограф Досымбек Қатранұлының сөзінше, қазақта қыз бала болсын, ұл бала болсын орамал салмайды, шыт тақпай еркін өседі.

 

    Ол киімнің бастапқы мақсатын еске салды. Этнограф қазір киімге діни салттық ғұрыптық мән берілген деп есептейді.

 

   «Тақия, бөрік кию бар, бірақ ол басты жылы ұстау мақсатында қолданылған. Жалпы, киімнің мақсаты неде?

 

   Табиғи әсерден қорғану. Ол кейін барып әлеуметтік мәнге ие болған деп есептеуге болады. Киімнің негізгі қызметін ұмытпауымыз керек», – дейді ол. Досымбек Қатранұлы қыз бала тұрмысқа шыққанда орамал таққанын айтты. «Орамал тағу қыз балаға келе бермейді. Ол ұзақ жолға шыққанда, бөрігі ұшып кетпес үшін, шашын орау үшін тағып қояды. Бұл практикалық қажеттіліктен туады.

 

    Ал ұл балалар оң жақ шекесіне шағын ғана орамалды түйіп қояды. Ол әйел заты секілді артына түймейді. Ал көбіне атқа мінгенде құлағына жел кірмеуі үшін балалар, жігіттер мен қарт кісілер де таққан», – дейді ол. Этнограф басты жауып жүру – халықтың дүниетанымдық көзқарастарында бар екенін де жасырмады. «Еркек адам орай тұсын жауып жүруі керек дейді. Басты қадірлеп, оны жауып тақия, тымақ, бөрік киген. Әйел адамда да сондай. Ашық-шашық жүргеннен жинақы жүргенді құп көрген. Бүгінгідей киімге діни салттық ғұрыптық мән беруге болмайды. Дәстүрлі ортаның танымына келмейді деп айтамыз», – деді маман.

 

Дереккөз: Интернет желісінен алынған! 

Басқалармен бөлісе отырыңыз
Пікірлер

Басты жаңалықтар

img
Отбасы 2026-04-15

Qız wzatu
img
Отбасы 2026-04-15

قىز ۇزاتۋ
img
Тарих 2026-04-15

Qarın tüyreu turalı ne bilemiz?
news-img
overlay bottom
Тарих 2026-04-15
Qarın tüyreu turalı ne bilemiz?

Последние новости

img
Отбасы 2026-04-15

Qız wzatu
img
Отбасы 2026-04-15

قىز ۇزاتۋ
img
Отбасы 2026-04-15

Қыз ұзату

Все новости

news-img
overlay bottom
Отбасы 2026-04-15
Qız wzatu
news-img
overlay bottom
Отбасы 2026-04-15
قىز ۇزاتۋ
news-img
overlay bottom
Отбасы 2026-04-15
Қыз ұзату
news-img
overlay bottom
Тарих 2026-04-15
Qarın tüyreu turalı ne bilemiz?
news-img
overlay bottom
Тарих 2026-04-15
قارىن تۇيرەۋ تۋرالى نە بىلەمىز?
news-img
overlay bottom
Тарих 2026-04-15
Қарын түйреу туралы не білеміз?
news-img
overlay bottom
Ұлттық құндылықтар 2026-04-15
Qazaqtıñ balağa aydar, twlım qoyuında ne män bar?
news-img
overlay bottom
Ұлттық құндылықтар 2026-04-15
قازاقتىڭ بالاعا ايدار, تۇلىم قويۋىندا نە مان بار?
news-img
overlay bottom
Ұлттық құндылықтар 2026-04-15
Қазақтың балаға айдар, тұлым қоюында не мән бар?
Международное интернет-издание "Shalqar kz"
Подписка на важную информацию международного интернет-издания "Shalqar kz" Будьте в курсе последних новостей Ваша электронная почта подписаться