logo
burger menu search Қазақша language menu
Тарих

Автор: ADMIN

Тарих 2026-04-15 13:32:30

Біз әлеуметтік желілерде:

قازاق ايەلدەرى نە ۇشىن ورامال تاققان?

news single

   قازاق سالتىندا ايەل ادامنىڭ ورامال تاعىپ, جاۋلىقپەن جۇرۋ ۇردىسى بۇرىننان بار ەكەنى بەلگىلى. ونى قازىرگە دەيىن ساقتالعان تاريحي قۇجاتتار, كارتينالار مەن ونداعى بەينەلەر دالەلدەيدى. قازاقستاندىق ەتنوگرافتاردىڭ سوزىنشە, ايەل بالاسى ەس توقتاتىپ, وتباسىلىق ومىرگە قادام باسقاندا, كەلىن بولىپ تۇسكەندە بەتاشاردان كەيىن ەنەلەرى باسىنان ساۋكەلەسىن شەشىپ, اق ورامال سالعان.

 

    «ورامالمەن ورانىپ تۇمشالانباعان» دەيدى ەتنوگراف عالييا قايداۋىلقىزى. بۇل پىكىرمەن ونىڭ ارىپتەسى دوسىمبەك قاترانۇلى دا كەلىسەدى. ەتنوگرافتار قازاق سالتىندا ورامال تاعۋدىڭ مانى قانداي بولعانىن تۇسىندىرىپ بەردى. «بىرىنشى بايلىق – دەنساۋلىق, ەكىنشى بايلىق – اق جاۋلىق» دەگەن قازاق حالقىنىڭ دانالىعى بار. مۇنداعى اق جاۋلىق سوزىن عالييا قايداۋىلقىزى ايەل-انا سوزىنىڭ بالاماسى دەپ تۇسىندىردى.

 

   «جالعىزدىق قۇدايعا عانا جاراسقان. باس ەكەۋ بولماي, مال تورتەۋ بولمايدى. ايەل زاتىنىڭ باستى جابۋى – ەڭ الدىمەن, شاشتى ساقتاۋى. قادىرى مەن قاسيەتىن باعالاي بىلۋى. ەتيكالىق, ەستەتيكالىق, گيگيەنالىق مانى زور», – دەيدى ەتنوگراف عالييا قايداۋىلقىزى. ونىڭ سوزىنشە, قازاق ايەلدەرىنىڭ جاۋلىق جابۋىنىڭ مانى مەن سانى ەرەكشە ۇيلەسىم تاپقان.

 

    «ورامالمەن ورانىپ تۇمشالانباعان. بەت-الپەتىنىڭ ارىن اشىپ, تالعامى مەن دەڭگەيىن سىپايى عانا كەستەلەنگەن ورنەكتەرمەن اشەكەيلەگەن. جاس ەرەكشەلىگى مەن دارەجە دەڭگەيىنە قاراي جاۋلىقتى دا, كيمەشەكتىڭ دە پىشىمى مەن سالتانات سانىن ۇيلەستىرە بىلگەن», – دەيدى ەتنوگراف.

 

    «قازاقتىڭ ەتنوگرافييالىق كاتەگورييالار, ۇعىمداردىڭ اتاۋلارىنىڭ داستۇرلى جۇيەسى» ەنتسيكلوپەديياسىندا «اق جاۋلىق» سوزىنە مىناداي انىقتاما بەرگەن: «ايەلدەردىڭ باسكيىمى, ورامالى. بۇل اتاۋ كەيبىر وڭىرلەردە ساۋكەلەگە, كيمەشەكتىڭ دەتالى, جامىلعىسى ورنىندا دا قولدانىلادى. باسقا باسكيىمدەرى تارىزدى اق جاۋلىققا قاتىستى قاسيەتتى كيىم رەتىندە قاستەرلەنەدى». ەتنوگراف دوسىمبەك قاترانۇلىنىڭ سوزىنشە, قازاقتا قىز بالا بولسىن, ۇل بالا بولسىن ورامال سالمايدى, شىت تاقپاي ەركىن وسەدى.

 

    ول كيىمنىڭ باستاپقى ماقساتىن ەسكە سالدى. ەتنوگراف قازىر كيىمگە دىني سالتتىق عۇرىپتىق مان بەرىلگەن دەپ ەسەپتەيدى.

 

   «تاقييا, بورىك كييۋ بار, بىراق ول باستى جىلى ۇستاۋ ماقساتىندا قولدانىلعان. جالپى, كيىمنىڭ ماقساتى نەدە?

 

   تابيعي اسەردەن قورعانۋ. ول كەيىن بارىپ الەۋمەتتىك مانگە يە بولعان دەپ ەسەپتەۋگە بولادى. كيىمنىڭ نەگىزگى قىزمەتىن ۇمىتپاۋىمىز كەرەك», – دەيدى ول. دوسىمبەك قاترانۇلى قىز بالا تۇرمىسقا شىققاندا ورامال تاققانىن ايتتى. «ورامال تاعۋ قىز بالاعا كەلە بەرمەيدى. ول ۇزاق جولعا شىققاندا, بورىگى ۇشىپ كەتپەس ۇشىن, شاشىن وراۋ ۇشىن تاعىپ قويادى. بۇل پراكتيكالىق قاجەتتىلىكتەن تۋادى.

 

    ال ۇل بالالار وڭ جاق شەكەسىنە شاعىن عانا ورامالدى تۇيىپ قويادى. ول ايەل زاتى سەكىلدى ارتىنا تۇيمەيدى. ال كوبىنە اتقا مىنگەندە قۇلاعىنا جەل كىرمەۋى ۇشىن بالالار, جىگىتتەر مەن قارت كىسىلەر دە تاققان», – دەيدى ول. ەتنوگراف باستى جاۋىپ جۇرۋ – حالىقتىڭ دۇنيەتانىمدىق كوزقاراستارىندا بار ەكەنىن دە جاسىرمادى. «ەركەك ادام وراي تۇسىن جاۋىپ جۇرۋى كەرەك دەيدى. باستى قادىرلەپ, ونى جاۋىپ تاقييا, تىماق, بورىك كيگەن. ايەل ادامدا دا سونداي. اشىق-شاشىق جۇرگەننەن جيناقى جۇرگەندى قۇپ كورگەن. بۇگىنگىدەي كيىمگە دىني سالتتىق عۇرىپتىق مان بەرۋگە بولمايدى. داستۇرلى ورتانىڭ تانىمىنا كەلمەيدى دەپ ايتامىز», – دەدى مامان.

 

دەرەككوز: ينتەرنەت جەلىسىنەن الىنعان! 

Басқалармен бөлісе отырыңыз
Пікірлер

Басты жаңалықтар

img
Тарих 2026-04-15

Qarın tüyreu turalı ne bilemiz?
img
Отбасы 2026-04-15

Qız wzatu
img
Ұлттық құндылықтар 2026-04-15

Қазақтың балаға айдар, тұлым қоюында не мән бар?
news-img
overlay bottom
Ұлттық құндылықтар 2026-04-15
Қазақтың балаға айдар, тұлым қоюында не мән бар?

Последние новости

img
Отбасы 2026-04-15

Qız wzatu
img
Отбасы 2026-04-15

قىز ۇزاتۋ
img
Отбасы 2026-04-15

Қыз ұзату

Все новости

news-img
overlay bottom
Отбасы 2026-04-15
Qız wzatu
news-img
overlay bottom
Отбасы 2026-04-15
قىز ۇزاتۋ
news-img
overlay bottom
Отбасы 2026-04-15
Қыз ұзату
news-img
overlay bottom
Тарих 2026-04-15
Qarın tüyreu turalı ne bilemiz?
news-img
overlay bottom
Тарих 2026-04-15
قارىن تۇيرەۋ تۋرالى نە بىلەمىز?
news-img
overlay bottom
Тарих 2026-04-15
Қарын түйреу туралы не білеміз?
news-img
overlay bottom
Ұлттық құндылықтар 2026-04-15
Qazaqtıñ balağa aydar, twlım qoyuında ne män bar?
news-img
overlay bottom
Ұлттық құндылықтар 2026-04-15
قازاقتىڭ بالاعا ايدار, تۇلىم قويۋىندا نە مان بار?
news-img
overlay bottom
Ұлттық құндылықтар 2026-04-15
Қазақтың балаға айдар, тұлым қоюында не мән бар?
Международное интернет-издание "Shalqar kz"
Подписка на важную информацию международного интернет-издания "Shalqar kz" Будьте в курсе последних новостей Ваша электронная почта подписаться