logo
burger menu search Қазақша language menu
Тарих

Автор: ADMIN

Тарих 2026-04-16 14:01:17

Біз әлеуметтік желілерде:

Şıñğıs han turalı siz bilmeytin 9 derek

news single

   1) Şıñğıs han wlı kösemniñ şınayı esimi emes

 

    Wlı qolbasşı tuılğan kezde onı Temüjin dep atağan. Ol "temirşi, temir" mağınasın bildiredi. Alayda 1206 jılı ol özin "Şıñğıs han" dep atağan.

 

   Han sözi "ämirşi" mağınasın beredi, al "Şıñğıs" söziniñ mağınasın ğalımdar äli talqılap, ortaq şeşimge kele almay jür. Biraq olardıñ basım böligi bwl qıtaydıñ "Çjen", yağni ädil sözinen şıqqan degenmen kelisedi.

 

 2) Tuılğanda jwdırığında bir uıs qan bolğan

 

  Şıñğısqan tuılğan kezde jwdırığında bir uıs qan bolğan degen añız bar. Bwl onıñ keleşekte wlı qolbasşı bolatının körsetetin belgi bolğan. Şıñğıs hannıñ tuğan jılı äli künge deyin naqtı belgisiz. Ğalımdar ol 1155, 1162 jäne 1167 jıldarı tuğan dep talasuda. 

 

 3) Bala kezinde ol bauırın öltirgen

 

  Küyeuiniñ öliminen keyin Şıñğıs hannıñ anasın jeti balasımen birge taypalarınan quıp jibergen.

 

   Ol balaların jalğız tärbielegen. Tuğan bauırı Bekterdi Şıñğısqan tamağımen böliskisi kelmegendikten öltirgen. 

 

  4) Şıñğıs hannıñ türi qanday bolğanın naqtı eşkim bilmeydi

 

  Wlı kösemniñ tür-älpetin ärtürli suretteydi. Keybir derekközderde ol europalıq näsil siyaqtı kök közdi, jiren şaştı, wzın boylı bolıp sipattalsa, keybir derekterde Şıñğıs han aziya wlttarına tän mığım deneli, at jaqtı, sığır közdi bolıp sipattaladı.

 

  5) Şıñğıs han swlulıq bayqauların ötkizgen

 

   Jaña jerlerdi jaulap alğan kezde Şıñğıs han er adamdardıñ bärin öltirip, eñ swlu äyeldi özine tañdau üşin swlulıq bayqauların ötkizgen. Qalğan äyelderdi jauıngerlerine taratıp berip otırıptı.

 

  6) Irandıqtardı qırıp tastağan

 

   Horezm imperiyası kezinde iri memleket bolğan, alayda Şıñğıs hannıñ äskeri halıqtıñ 3/4 qırıp tastağan. Irandıqtar halıq sanın 700 jıldan keyin äreñ degende qalpına keltirgen.

 

  7) Twñğışın qabıldamadı

 

  Wlı kösem alğaşqı äyeli Börtege üylengen kezde 16 jasta bolğan. Äyeli odan eki jas ülken edi. Qalıñdıqtı oğan äkesi tañdap bergen. Äkesinen kek qaytarudı qalağan merkit taypası dünieni dür silkindirgen qolbasşınıñ äyelin wrlap ketedi. Alayda, Şıñğıs han olardı oysırata jeñip, äyelin qaytarıp aladı. Köp wzamay twñğışı - Joşı düniege keledi. Degenmen, Şıñğıs han onı öz balam dep qabıldamağan.

 

   8) Monğoliyağa wyğız jazbasın äkelgen

 

  Naymandardı jeñgen kezde Şıñğıs han alğaşqı is-qağazdar isimen tanısqan. Naymandarğa qızmet etken wyğırlardıñ bir böligi Şıñğıs hanğa qızmet etip, monğol memleketiniñ alğaşqı şeneunikteri men wstazdarına aynalğan. Monğoliya äli künge deyin wyğır älippesin paydalanadı.

 

   9) Ölimi men jerlengen jeri

 

   Şıñğıshan 1227 jılı 65 jasında köz jwmğan. Onıñ ne sebepti qaytıs bolğanın ğalımdar äli zertteu üstinde. Bir nwsqa boyınşa onı twtqınğa alınğan qıtay hanşayım öltirdi dese, ekinşi bir nwsqada jaudıñ jebesi tiip ol attan qwlap ölgen desedi. Wlı qolbasşınıñ qayda jerlengeni de jwmbaq küyinde qalğan. Bir añız boyınşa ol Istıq köldiñ tübine kömilgen eken.

Басқалармен бөлісе отырыңыз
Пікірлер

Басты жаңалықтар

img
Мир 2026-07-28

Apple vnov' stala samoy dorogoy kompaniey v mire
img
Қоғам 2026-07-28

TJM: Biıl suğa ketkenderdiñ köbi tıyım salınğan jerde köz jwmğan
img
Мир 2026-07-28

Apple ۆنوۆь ستالا ساموي دوروگوي كومپانيەي ۆ ميرە
news-img
overlay bottom
Мир 2026-07-28
Apple ۆنوۆь ستالا ساموي دوروگوي كومپانيەي ۆ ميرە

Последние новости

img
Әлем 2026-07-28

Apple qaytadan älemdegi eñ qımbat kompaniya atandı
img
Әлем 2026-07-28

Apple قايتادان الەمدەگى ەڭ قىمبات كومپانييا اتاندى
img
Мир 2026-07-28

Apple vnov' stala samoy dorogoy kompaniey v mire

Все новости

news-img
overlay bottom
Әлем 2026-07-28
Apple qaytadan älemdegi eñ qımbat kompaniya atandı
news-img
overlay bottom
Әлем 2026-07-28
Apple قايتادان الەمدەگى ەڭ قىمبات كومپانييا اتاندى
news-img
overlay bottom
Мир 2026-07-28
Apple vnov' stala samoy dorogoy kompaniey v mire
news-img
overlay bottom
Мир 2026-07-28
Apple ۆنوۆь ستالا ساموي دوروگوي كومپانيەي ۆ ميرە
news-img
overlay bottom
Мир 2026-07-28
Apple вновь стала самой дорогой компанией в мире
news-img
overlay bottom
Әлем 2026-07-28
Apple қайтадан әлемдегі ең қымбат компания атанды
news-img
overlay bottom
Қоғам 2026-07-28
TJM: Biıl suğa ketkenderdiñ köbi tıyım salınğan jerde köz jwmğan
news-img
overlay bottom
Қоғам 2026-07-28
تجم: بيىل سۋعا كەتكەندەردىڭ كوبى تىيىم سالىنعان جەردە كوز جۇمعان
news-img
overlay bottom
Общество 2026-07-28
MÇS: Bol'şinstvo utonuvşih v etom godu pogibli v zapreşennıh dlya kupaniya mestah
Международное интернет-издание "Shalqar kz"
Подписка на важную информацию международного интернет-издания "Shalqar kz" Будьте в курсе последних новостей Ваша электронная почта подписаться