logo
burger menu search Қазақша language menu
Тарих

Автор: ADMIN

Тарих 2026-04-16 14:01:17

Біз әлеуметтік желілерде:

Şıñğıs han turalı siz bilmeytin 9 derek

news single

   1) Şıñğıs han wlı kösemniñ şınayı esimi emes

 

    Wlı qolbasşı tuılğan kezde onı Temüjin dep atağan. Ol "temirşi, temir" mağınasın bildiredi. Alayda 1206 jılı ol özin "Şıñğıs han" dep atağan.

 

   Han sözi "ämirşi" mağınasın beredi, al "Şıñğıs" söziniñ mağınasın ğalımdar äli talqılap, ortaq şeşimge kele almay jür. Biraq olardıñ basım böligi bwl qıtaydıñ "Çjen", yağni ädil sözinen şıqqan degenmen kelisedi.

 

 2) Tuılğanda jwdırığında bir uıs qan bolğan

 

  Şıñğısqan tuılğan kezde jwdırığında bir uıs qan bolğan degen añız bar. Bwl onıñ keleşekte wlı qolbasşı bolatının körsetetin belgi bolğan. Şıñğıs hannıñ tuğan jılı äli künge deyin naqtı belgisiz. Ğalımdar ol 1155, 1162 jäne 1167 jıldarı tuğan dep talasuda. 

 

 3) Bala kezinde ol bauırın öltirgen

 

  Küyeuiniñ öliminen keyin Şıñğıs hannıñ anasın jeti balasımen birge taypalarınan quıp jibergen.

 

   Ol balaların jalğız tärbielegen. Tuğan bauırı Bekterdi Şıñğısqan tamağımen böliskisi kelmegendikten öltirgen. 

 

  4) Şıñğıs hannıñ türi qanday bolğanın naqtı eşkim bilmeydi

 

  Wlı kösemniñ tür-älpetin ärtürli suretteydi. Keybir derekközderde ol europalıq näsil siyaqtı kök közdi, jiren şaştı, wzın boylı bolıp sipattalsa, keybir derekterde Şıñğıs han aziya wlttarına tän mığım deneli, at jaqtı, sığır közdi bolıp sipattaladı.

 

  5) Şıñğıs han swlulıq bayqauların ötkizgen

 

   Jaña jerlerdi jaulap alğan kezde Şıñğıs han er adamdardıñ bärin öltirip, eñ swlu äyeldi özine tañdau üşin swlulıq bayqauların ötkizgen. Qalğan äyelderdi jauıngerlerine taratıp berip otırıptı.

 

  6) Irandıqtardı qırıp tastağan

 

   Horezm imperiyası kezinde iri memleket bolğan, alayda Şıñğıs hannıñ äskeri halıqtıñ 3/4 qırıp tastağan. Irandıqtar halıq sanın 700 jıldan keyin äreñ degende qalpına keltirgen.

 

  7) Twñğışın qabıldamadı

 

  Wlı kösem alğaşqı äyeli Börtege üylengen kezde 16 jasta bolğan. Äyeli odan eki jas ülken edi. Qalıñdıqtı oğan äkesi tañdap bergen. Äkesinen kek qaytarudı qalağan merkit taypası dünieni dür silkindirgen qolbasşınıñ äyelin wrlap ketedi. Alayda, Şıñğıs han olardı oysırata jeñip, äyelin qaytarıp aladı. Köp wzamay twñğışı - Joşı düniege keledi. Degenmen, Şıñğıs han onı öz balam dep qabıldamağan.

 

   8) Monğoliyağa wyğız jazbasın äkelgen

 

  Naymandardı jeñgen kezde Şıñğıs han alğaşqı is-qağazdar isimen tanısqan. Naymandarğa qızmet etken wyğırlardıñ bir böligi Şıñğıs hanğa qızmet etip, monğol memleketiniñ alğaşqı şeneunikteri men wstazdarına aynalğan. Monğoliya äli künge deyin wyğır älippesin paydalanadı.

 

   9) Ölimi men jerlengen jeri

 

   Şıñğıshan 1227 jılı 65 jasında köz jwmğan. Onıñ ne sebepti qaytıs bolğanın ğalımdar äli zertteu üstinde. Bir nwsqa boyınşa onı twtqınğa alınğan qıtay hanşayım öltirdi dese, ekinşi bir nwsqada jaudıñ jebesi tiip ol attan qwlap ölgen desedi. Wlı qolbasşınıñ qayda jerlengeni de jwmbaq küyinde qalğan. Bir añız boyınşa ol Istıq köldiñ tübine kömilgen eken.

Басқалармен бөлісе отырыңыз
Пікірлер

Басты жаңалықтар

img
Әлем 2026-06-13

«Qaitadan» Бішкек халықаралық кинофестивалінде Орталық Азияның үздік фильмі атанды
img
Мир 2026-06-13

«Qaitadan» признан лучшим фильмом Центральной Азии на Бишкекском международном кинофестивале
img
Новости 2026-06-13

Новый тренд эпохи AI — Vibe Coding
news-img
overlay bottom
Новости 2026-06-13
Новый тренд эпохи AI — Vibe Coding

Последние новости

img
Новости 2026-06-13

Новый тренд эпохи AI — Vibe Coding
img
Жаңалықтар 2026-06-13

AI дәуіріндегі жаңа тренд: Vibe Coding
img
Мир 2026-06-13

«Qaitadan» признан лучшим фильмом Центральной Азии на Бишкекском международном кинофестивале

Все новости

news-img
overlay bottom
Новости 2026-06-13
Новый тренд эпохи AI — Vibe Coding
news-img
overlay bottom
Жаңалықтар 2026-06-13
AI дәуіріндегі жаңа тренд: Vibe Coding
news-img
overlay bottom
Мир 2026-06-13
«Qaitadan» признан лучшим фильмом Центральной Азии на Бишкекском международном кинофестивале
news-img
overlay bottom
Әлем 2026-06-13
«Qaitadan» Бішкек халықаралық кинофестивалінде Орталық Азияның үздік фильмі атанды
news-img
overlay bottom
Общество 2026-06-13
В столице обсудили укрепление сотрудничества между архивами Казахстана и Узбекистана
news-img
overlay bottom
Қоғам 2026-06-13
Қазақстан мен Өзбекстан архив ісіндегі әріптестікті дамыту мәселелерін қарастырды
news-img
overlay bottom
Молодежь 2026-06-13
Международный кемпинг молодежи стран ОТГ проходит в Алматы
news-img
overlay bottom
ЖАСТАР 2026-06-13
Алматыда Түркі мемлекеттері ұйымына мүше елдердің жастары бас қосты
news-img
overlay bottom
Общество 2026-06-13
В Астане состоялась встреча представителей Министерства культуры и информации Республики Казахстан с делегацией Национального архива Сингапура
Международное интернет-издание "Shalqar kz"
Подписка на важную информацию международного интернет-издания "Shalqar kz" Будьте в курсе последних новостей Ваша электронная почта подписаться