logo
burger menu search Қазақша language menu
"Шалқар" газетіне 50 жыл!

Автор: ADMIN

"Шалқар" газетіне 50 жыл! 2026-05-17 11:51:20

Біз әлеуметтік желілерде:

ەسەنگۇل كاپقىزى: “شالقار” گازەتى – مەنىڭ شىعارماشىلىعىمنىڭ باعدارى ىسپەتتى (ەستەلىك-ەسسە)

news single

    وسى ەستەلىكتى جازۋ ۇشىن تالاي وقتالدىم. تىپتى بىرنەشە رەت باستاپ قويدىم دا, الايدا, فايلىمدى تاپپاي قالدىم. سويتىپ جۇرىپ بىراز ۋاقىتتى وتكىزىپ الىپپىن. جالپى, “تولقىننان تولقىن تۋادى” دەمەكشى, ويدى وي قۋالاپ, بىر ەستەلىك, بىر ەستەلىككە تۇرتكى بولىپ, سول زامانداردىڭ تولىق بىر كارتيناسى كوز الدىڭا اكەلە قويادى عوي. 1990 جىلداردىڭ الاساپىرانى, قىم-قۋىت, اپالاس-توپەلەس زامانى سول جىلدارى بالالىق شاعى وتكەن, جالىنداعان جاستىعى تاپ كەلگەن بۋىننىڭ ەسىندە مىقتاپ قالىپ قويعانى بەسەنەدەن بەلگىلى. ويتكەنى بۇل كەزەڭ اربىرەۋىمىزدىڭ جۇرەگىمىزگە ۇمىتىلماستاي تاڭبا سالعانى ايقىن.

 1993 جىلدىڭ 15 قاراشاسىندا بىزدىڭ تول ۆاليۋتامىز تەڭگە دۇنيەگە كەلدى. بۇگىنگى ۇرپاققا بۇل وزىنەن وزى بولا سالعانداي اسەر ەتۋى مۇمكىن. الايدا, سونىڭ الدىڭداعى قوعامدىق حاوستى جەتكىزۋگە تىل جەتپەس. ادامدار بۇگىننىڭ نە بولىپ جاتقانىن باعامداي الماي تۇرعاندا, ەرتەڭىنەن نە كۇتسىن. كوپتەگەن جاقسى ماماندار مىناۋ دەگەن جۇمىسىن تاستاپ, قارا بازاردا الا قاپ ارقالاپ كەتتى. ەڭ سوراقىسى, سول الا قاپ ارقالاعانداردىڭ ارقا ەتى ارپا, بورباي ەتى بورشا بولىپ جۇرسە دە, ولاردىڭ باعى مەن باسى كابينەتتەردە وتىرعان مىناۋسكيي مامانداردان الدەقايدا جوعارى ەدى. پاشكى-پاشكى اقشا ساناپ, شىرت-شىرت تۇكىرگەن ولار باي ەدى, بار ەدى, باردام ەدى. بالكىم سودان بولار, ايلىعى شايلىعىنا جەتپەي وتىراتىن بىزدەرگە ۇنەمى جوعارىدان كوز تاستايتىن. نەگە ەكەنىن قايدام, جالپى بىزدىڭ اۋلەت وزگەلەر سەكىلدى جۇمىسىن تاستاپ, بازار جاعالامادى. اتپال اعالارىم دا, بىردى ەكى ەتەتىن جەڭگەلەرىم دە, سەن تۇر مەن اتايىن دەيتىن جەزدەلەرىم دە, الەكەدەي جالانعان اپكەلەرىم دە بار ەدى. الىسقا بارماي-اق, وزدەرىنىڭ كوز الدارىندا, مۇرىندارىنىڭ ۇستىندە قانشاما تۇرعىلاستارى, بازار بارىپ, ساۋدالارى كۇسەت بولىپ جاتتى. بىراق, بۇنىڭ بىرىنە دە سەلت ەتپەدىك.

 

    مەن وسى ۋاقىتتا قازۇۋ-دىڭ فيلولوگييا فاكۋلьتەتىندە تورتىنشى كۋرستا وقيتىنمىن. رۋبلь تەڭگەگە اۋىسقانىمەن, قازىنادا اقشا جوق, بىر زاماندار ەدى عوي. بىراز ۋاقىت بولدى, ستيپەندييامىزدان حابار جوق. قاتتى تورىعىپ, كۇنكورىستىڭ قامىن ويلاپ جۇرگەن كۇندەر بولاتىن. جۇمىس ىزدەيمىن. بىر قىزىعى, وزگەلەر سەكىلدى كافە, رەستوران جاعالامايمىن. بازار جاقتى ارالامايمىن, رەداكتسييالاردىڭ ەسىگىن توزدىرامىن. Cويتىپ جۇرىپ, بىردە وزىم بىراز ۋاقىتتان بەرى ەتەنە بولىپ قالعان “شالقار” گازەتىنە بارسام, سەكرەتارьشاسى جۇمىسقا كەلمەگەلى بىراز ۋاقىت بولىپتى. نەدەگەن كەڭ زامان دەسەڭىزشى, قازىر بولسا ۇش ساعات جۇمىستا سەبەپسىز بولماساڭىز جەتىپ جاتىر, جۇمىستان شىعارىپ جىبەرۋگە جەتكىلىكتى سىلتاۋ بولار ەدى. بىراق, ول زاماندا پەريزاتتىڭ قايدا كەتكەنىنەن بەيحابار وتىرسا دا, كەلەدى, دەپ ارقالارىن كەڭگە سالىپ وتىر ەكەن. مەن وسى جۇمىستى كوزدەپ جۇرمىن. كۇن سايىن, جاتسام, تۇرسام, ونىڭ جۇمىسقا قايتا ورالماۋىن تىلەيمىن. سويتىپ جۇرىپ, ماشينكا باسىپ ۇيرەنە باستادىم. ول زاماندا اۋىر, زىلدەي ەلەكتر ماشينكالار ەدى عوي. توكقا قوسىپ قويىپ, تارسىلداتىپ باسا بەرەتىنبىز. قازۇۋ-دىڭ فيلولوگييا فاكۋلьتەتىنىڭ 4-كۋرسىندا وقيتىن مەنىڭ ساباعىم تۇسكە دەيىن بولاتىن.

   تۇستەن كەيىن سالىپ ۇرىپ, قازىرگى جىبەك جولى, بۇرىنعى گورьكيي 50-دە ورنالاسقان رەداكتسييالار ۇيىنە بارام. جينالىپ قالعان بىراز قۇجاتتى ماشينكاعا باسامىن. “شالقار” گازەتىنىڭ سول كەزدەگى باس رەداكتورى ۋاحاپ قىدىرحانۇلى اعامىز دا جوق ەكەن. ەۋروپاعا بىر ساپارمەن كەتىپتى. كىرە بەرىستە حاتشى قىزبەن بىرگە تاعى ەكى اپاي وتىرادى. بىرەۋى جامال اپاي, ول كىسى كيريلليتساداعى جازۋلاردى توتە اراب الىپبيىنە اۋدارادى. جازۋى مارجانداي ەدى. توتە اراب الىپبيىمەن تەرەتىن جازۋ ماشينكاسى جوق بولعاندىقتان, جامال اپاي بارلىق جازبانى قولىمەن جازاتىن. ەكىنشى اپايدىڭ اتىن ۇمىتتىم, ول كىسى كوررەكتورلىق قىزمەت اتقاراتىن. بارلىق كيريلليتسا مەن توتە اراب جازۋىنداعى ماتەريالداردىڭ قاتەسىنە شۇقشيياتىن. “شالقار” گازەتى الىس پەن جۋىقتىڭ باسىن قوسۋعا ارنالعان, شەتەلدەگى قازاق دياسپوراسىنا قازاقستان تۋرالى اقپارات تاراتۋدى كوزدەيتىن باسىلىم ەدى. سول سەبەپتى دە سەگىز بەتتىڭ ورتاسىنداعى ايقارا ەكى بەتى عانا كيريلليتسامەن جارىق كورەتىن. قالعان ماتەريالداردى توتە اراب جازۋىمەن جارييالايتىن. ازىرگە مەن وسى گازەتتىڭ بوساۋى مۇمكىن سەكرەتارьشاسىنىڭ ورنىنان دامەلىمىن.

   

    ودان وزىپ, باسقا جۇمىستى ىستەي قويامىن دەپ ويلاپ تا جۇرگەن جوقپىن. بىر كۇنى تاڭەرتەڭ ەرتەمەن كەلىپ, ماشينكا باسىپ وتىر ەدىم, ۋاقاپ اعاي كەلدى. تۇسى ماعان سۋىق سەكىلدى كورىندى. قورىققانىم سونشا, ورنىمنان اتىپ تۇردىم.

 

   اعاي مەنىڭ سالەمىمە سۇلە جاۋاپ بەردى دە, تازالىقشى ايەلدىڭ توڭكەرىپ ۇستەل ۇستىنە قويىپ كەتكەن ورىندىقتاردى نۇسقاپ: – مىناۋ نەعىپ تۇر, – دەدى. داۋىسى زىلدى ەدى. سويتسەم سەكرەتارьشانىڭ مىندەتىنە كابينەتتى رەتتەۋ, باستىقتىڭ ۇستەلىنىڭ شاڭىن سۇرتۋ كىرەدى ەكەن. ونى مەن قايدان بىلەيىن. ابىروي بولعاندا, سول كۇنى بىر ايدان استام ۋاقىت ىز-تۇزسىز كەتكەن پەريزات تا كەلىپ قالماسى بار ما? قاسىندا بىر قىز بار. رەداكتسيياداعىلاردىڭ بارلىعى, ونى قورشاپ العان, قايدا كەتكەنىن تاپتىشتەپ سۇراپ جاتىر ەكەن. مەندە بىر ۇمىت وتى ويانعانداي بولىپ ەدى, كوپ ۇزاماي وشتى.

 

   پەريزات قاسىنداعى قىزدى نۇسقاپ: – سىڭلىم, مەنىڭ ورنىما جۇمىستى وسى قىزعا تاپسىرامىن, – دەيدى. مەنىڭ كوزىم اتىزداي بولىپ كەتتى. ەشكىم “بۇل ورىنعا كىمدى جۇمىسقا الاتىنىمىزدى سەن شەشپەيسىڭ?” دەمەدى. مەنىڭ بارلىق ۇمىتىم اياقاستى بولدى. ەندى شە, بىر اي بويى تەگىن جۇمىس ىستەسەم, بۇل ورىندى وزىمە ابدەن ىڭعايلاپ السام, شەشىمدى رەداكتسييا القاسىنىڭ جەتەكشىلەرى ەمەس, سەكرەتارьشا قابىلداپ تۇرسا. بىر كەزدە مەنى عالىم اعا (تىنىباەۆ) شاقىردى: – توتە اراب الىپپەسىن قانشالىقتى بىلەسىڭ? – بىلەم, – دەدىم سەنىممەن. مەكتەپتە 9 سىنىپتى وقىپ جۇرگەن كەزىمدە, بايان-ولگيي ايماقتىق جازۋشىلار بولىمشەسىنىڭ جەتەكشىسى كاكەي جاڭجۇڭۇلى (مارقۇم) توتە اراب جازۋىنىڭ ۇيىرمەسىن ۇيىمداستىرعان ەدى. بەس توگروگ تولەپ, سول كۋرستى اياقتاپ العانمىن. “توتە جازۋ الىپپەسىنە شەشىلدى” دەگەن كۋالىگىم الى كۇنگە ساقتاۋلى. ۋنيۆەرسيتەتتىڭ بىرىنشى كۋرسىنان “تۇركولوگييا” پانىن وتەتىنبىز. 

   وسى پان اياسىندا تۇركى حالىقتارىنىڭ جازۋلارىمەن دە تانىسا باستادىق. سول كەزدە توتە اراب الىپپەسىن قايتالاۋدىڭ ساتى تۇسكەن. ەندەشە بىلەم دەمەگەندە, نە دەيمىن? ونىڭ ۇستىنە وسى جازۋدى بىلەتىنىم مەنىڭ ەڭبەك جولىمدى باستاۋىما سەبەپ بولايىن دەپ تۇرعان سەكىلدى.

 

   – كوررەكتور جۇمىستان بوساپ جاتىر. سونىڭ ورنىنا سەنى ۇسىنايىن دەپ ەدىم,

 – عالىم اعاي قاشان دا سابىرلى, سالماقتى قالپىمەن. سويتسەم تاعدىر ماعان وزگەشە سىيىن دايىنداعان ەكەن. عالىم اعاي مەنى تومەنگە گازەت دايىندالاتىن تسەحقا ەرتىپ كەلدى. ليفتىنىڭ ىشىندە ماعان حۇسني حاتپەن ورنەكتەلگەن بىر جازۋدى كورسەتتى:

 

  – وقي الاسىڭ با? – دەدى. مەن جازۋدى شىعارا المادىم.

 

  – “شۇرشىت شاپقان” دەيدى. قابدەش اعاڭنىڭ (جۇمادىلوۆتى ايتادى) جاڭا رومانى ەكەن. گازەتكە باسىپ جاتىرمىز, – دەدى. جۇزىندە “بۇل جۇمىستى يگەرە الاسىڭ با?” دەگەن ساۋال تۇرعانداي ەدى. “داۋىر” باسپاسىنىڭ جەرتولەسىندە لينوتيپ اتالاتىن قورعاسىنمەن جۇمىس ىستەيتىن باسپا ستانوكتارى بار ەكەن. بارى بىر ۋاقىتتا قوسىلعاندا, نەشە تۇرلى دىبىس شىعارىپ, ەسىڭدى الادى. سونىڭ بىر ەكەۋى “شالقار” رەداكتسيياسىنا تيەسىلى ەكەن. وسى قورعاسىن ستانوكتار بىزدىڭ ماشينكاعا باسىپ اكەلگەن كيريلليتساداعى ماتىندەرىمىز بەن جامال اپايدىڭ مارجانداي تىزىلگەن قولجازباسىن قورعاسىنمەن تەرىپ, قاعازعا شىعارىپ بەرەدى. ونى “گرانكا” دەپ اتايدى ەكەن. كوررەكتوردىڭ مىندەتى وسى گرانكالاردى بىرىنە-بىرىن قوسىپ, جەلىمدەپ الىپ, وقۋ, قاتەسىن تابۋ.

 

   – جوعارىدا كەزەكشى رەداكتور وقىعان بەتتەردى دە وسىندا تاسىمالداپ اكەلۋ سەنىڭ مىندەتىڭە كىرەدى, – دەدى عالىم اعاي, – سول ۇشىن سەنى وسىندا ەرتىپ اكەلدىم. كەلەسىدە وزىڭ جول تاباسىڭ عوي.

 

   – تاۋىپ قالارمىن, – دەدىم كۇمىلجىپ, الى دە وزىمە سەنىمسىز ەدىم. بۇل 1994 جىلدىڭ ساۋىر ايىنىڭ سوڭعى كۇندەرى بولاتىن, ۇمىتپاسام 26-سى ەدى. ماعان مامىردان باستاپ ەكى ايلىق سىناق مەرزىمىنە بۇيرىق شىقتى.

 

    سەكرەتارь ەمەس, كوررەكتور قىزمەتىنە ورنالاستىم. توتە جازۋدى بىلەمىن دەگەنىم وتىرىك ەكەن. ونى شىعارىپ وقۋ, جىلدامدىقتى ۇيرەنۋ, قاتەسىن تابۋ – اجەپتاۋىر ۋاقىتىمدى الدى. قادالىپ وتىرىپ, ۇيرەنەمىن دەپ ەكى كوزىمە سالماق تۇسىپتى, كوزدەرىم قىزارىپ كەتتى. سويتسەم تامىرلارى جارىلعان ەكەن. بىراق ازىرگە مەن وعان الاڭداپ جۇرگەن جوقپىن, جۇمىسقا ابدەن بەرىلىپ, ەكى اي سىناق مەرزىمىنەن امان-ەسەن وتۋدى عانا ارمانداپ جۇرمىن.

 

   بىر كۇنى گازەت شىققاننان كەيىن ادەتتەگىدەي ۋنيۆەردەگى كافەدرانىڭ تەلەفونىنان “شالقار” گازەتىنىڭ رەداكتسيياسىنا حابارلاستىم. تەلەفوننىڭ ارجاعىنان جامال اپايدىڭ قوڭىر ۇنى ەستىلدى:

 

 – اللو? – اللو, اپاي, مەن عوي ەسەنگۇل. – بالام, – اپايدىڭ ۇنى جۇمساق بولعانىمەن, داۋىسىندا بىر الاڭنىڭ بارىن بايقادىم, – تەزىرەك جەت. گازەتتە ورەسكەل قاتە كەتىپتى. رەداكتور (ۋاقاپ اعايدى ايتادى) قاتتى اشۋلى, تۇستەن كەيىن جينالىس جاساماق. ساباق وز جايىنا قالدى. قازمۋ قالاشىعىنان كوكبازارعا دەيىن N9, N11 تروللەيبۋستار قاتىنايتىن. سالىپ ۇرىپ جىبەك جولى ەلۋىنشى ۇيگە كەتىپ بارامىن. جول بويى نە ويلامادى دەيسىز? كوكبازارعا جەتكەنشە بىر ساعاتتاي ۋاقىت وتتى. تروللەيبۋستان تۇسىسىمەن القىنىپ, “شالقار” گازەتىنىڭ رەداكتسيياسى ورنالاسقان جەتىنشى قاباتقا كوتەرىلدىم. تورتىنشى كۋرستى وقىپ جۇرمىن دەسەم دە, بالامىن عوي. ەسىكتى يمەنە اشتىم. قورقىنىشتان جۇرەگىم اتقاقتاپ تۇر.

 

  گازەتتىڭ قابىلداۋ بولىمىندە وتىرعان جامال اپاي: – كەل, اينالايىن, – دەدى قوڭىر ۇنمەن. اسا بىر تولعانىسپەن ورنىما كەلىپ وتىردىم. بايىز تابار ەمەسپىن. قابىلداۋ بولمەسىنىڭ بىر قاناتىندا وتىرعان عالىم تىنىباەۆ اعانىڭ بولمەسىنە كىردىم. عالىم اعاي قازىر ۇرسىپ بەرەتىن شىعار دەپ ويلادىم: – كەل, بالام. گازەتتە ورەسكەل قاتە كەتىپتى. ۋاقاڭ قاتتى اشۋلى. كۇت, تۇستەن كەيىن جينالىس جاساماق. بارىمىز ۋاقاپ اعايدىڭ بولمەسىنە جينالدىق. اعاي شىنىندا قاتتى اشۋلى ەدى. جامال اپايدى جينالىستىڭ حاتشىسىنا تاعايىندادى. بارىمىزگە قىرعيداي شۇيلىگىپ وتىر. وز ىسىنە نەمقۇرايلى قاراعان گازەتتىڭ باس رەداكتورىنىڭ بىرىنشى ورىنباسارى قۇرمانباي تولىباەۆ, جاۋاپتى حاتشى عالىم تىنىباەۆ, سول كۇنى گازەتتىڭ كەزەكشى رەداكتورى بولعان قازتاي ابىشەۆ بارى-بارى جۇمىستان شىعارىلسىن دەدى. كەزەك ماعان كەلدى.

 

  – ەكى ايلىق سىناق مەرزىمىنەن وتپەدى, وقۋىن وقىسىن, سوسىن جۇمىسىن جالعاستىرار, – دەدى. وڭىم بۇزىلىپ كەتسە كەرەك, – قارسى الدىمدا وتىرعان جامال اپاي بىر جاپىراق قاعازدى الدىما تاستاي سالدى.

 

   اشىپ وقىسام: – قورىقپا, ول الداپ وتىر, – دەپ جازىپتى. دەسە دە, كوڭىلىمدەگى الاڭ باسىلمادى. جامال اپاي راس ايتىپتى. ەشكىمدى جۇمىستان شىعارمادى, گازەتتى جابامىن دەگەنى دە قورقىتقانى ەكەن. ەسەسىنە بارىنە سوگىس جارييالاپ, سىياقىسىن كەسىپ تاستادى. بىراق مەن ودان امان قالىپپىن. ماعان تەك ەسكەرتۋ, عالىم اعالاردىڭ (عالىم تىنىباەۆ پەن عالىم قاليبەكۇلى) ايتۋىنشا, مەنى بارلىق قىزمەتكەر قورعاعان ەكەن.

 

  – ول الى جاس قوي, تالاپتانىپ جۇر, ۇيرەنىپ كەتەدى. ەشكىم وعان كوررەكتورلىقتى ۇيرەتكەن جوق. سوندىقتان, تاجىريبەسىزدىگىن, جاستىعىن ەسكەرىپ, ەسكەرتۋ عانا جاسايىق, – دەدىك. رەداكتور دا يلاندى, – دەستى. سويتىپ مەنىڭ رەداكتسيياداعى العاشقى قادامىم باستالعان ەدى.

Басқалармен бөлісе отырыңыз
Пікірлер

Басты жаңалықтар

img
Новости 2026-08-13

سشا پولنوستьيۋ ۆىۆەدۋت ۆويسكا يز يراكا دو 30 سەنتيابريا
img
Жаңалықтар 2026-08-13

اقش 30 قىركۇيەككە دەيىن اسكەرىن يراكتان تولىق شىعارادى
img
Жаңалықтар 2026-08-13

AQŞ 30 qırküyekke deyin äskerin Iraktan tolıq şığaradı
news-img
overlay bottom
Жаңалықтар 2026-08-13
AQŞ 30 qırküyekke deyin äskerin Iraktan tolıq şığaradı

Последние новости

img
Жаңалықтар 2026-08-13

AQŞ 30 qırküyekke deyin äskerin Iraktan tolıq şığaradı
img
Жаңалықтар 2026-08-13

اقش 30 قىركۇيەككە دەيىن اسكەرىن يراكتان تولىق شىعارادى
img
Новости 2026-08-13

SŞA polnost'yu vıvedut voyska iz Iraka do 30 sentyabrya

Все новости

news-img
overlay bottom
Жаңалықтар 2026-08-13
AQŞ 30 qırküyekke deyin äskerin Iraktan tolıq şığaradı
news-img
overlay bottom
Жаңалықтар 2026-08-13
اقش 30 قىركۇيەككە دەيىن اسكەرىن يراكتان تولىق شىعارادى
news-img
overlay bottom
Новости 2026-08-13
SŞA polnost'yu vıvedut voyska iz Iraka do 30 sentyabrya
news-img
overlay bottom
Новости 2026-08-13
سشا پولنوستьيۋ ۆىۆەدۋت ۆويسكا يز يراكا دو 30 سەنتيابريا
news-img
overlay bottom
Новости 2026-08-13
США полностью выведут войска из Ирака до 30 сентября
news-img
overlay bottom
Жаңалықтар 2026-08-13
АҚШ 30 қыркүйекке дейін әскерін Ирактан толық шығарады
news-img
overlay bottom
Әлем 2026-08-13
Qazaqstan men Finlyandiya strategiyalıq şikizat salasında jaña tehnologiyalardı sınaqtan ötkizedi
news-img
overlay bottom
Әлем 2026-08-13
قازاقستان مەن فينلياندييا ستراتەگييالىق شيكىزات سالاسىندا جاڭا تەحنولوگييالاردى سىناقتان وتكىزەدى
news-img
overlay bottom
Мир 2026-08-13
Kazahstan i Finlyandiya ispıtayut novıe tehnologii v sfere strategiçeskogo sır'ya
Международное интернет-издание "Shalqar kz"
Подписка на важную информацию международного интернет-издания "Shalqar kz" Будьте в курсе последних новостей Ваша электронная почта подписаться