logo
burger menu search Қазақша language menu
"Шалқар" газетіне 50 жыл!

Автор: ADMIN

"Шалқар" газетіне 50 жыл! 2026-05-17 11:51:20

Біз әлеуметтік желілерде:

Esengül Käpqızı: “Şalqar” gazeti – meniñ şığarmaşılığımnıñ bağdarı ispetti (estelik-esse)

news single

    Osı estelikti jazu üşin talay oqtaldım. Tipti birneşe ret bastap qoydım da, alayda, faylımdı tappay qaldım. Söytip jürip biraz uaqıttı ötkizip alıppın. Jalpı, “Tolqınnan tolqın tuadı” demekşi, oydı oy qualap, bir estelik, bir estelikke türtki bolıp, sol zamandardıñ tolıq bir kartinası köz aldıña äkele qoyadı ğoy. 1990 jıldardıñ alasapıranı, qım-quıt, apalas-töpeles zamanı sol jıldarı balalıq şağı ötken, jalındağan jastığı tap kelgen buınnıñ esinde mıqtap qalıp qoyğanı beseneden belgili. Öytkeni bwl kezeñ ärbireuimizdiñ jüregimizge wmıtılmastay tañba salğanı ayqın.

 1993 jıldıñ 15 qaraşasında bizdiñ töl valyutamız teñge düniege keldi. Bügingi wrpaqqa bwl özinen özi bola salğanday äser etui mümkin. Alayda, sonıñ aldıñdağı qoğamdıq haostı jetkizuge til jetpes. Adamdar büginniñ ne bolıp jatqanın bağamday almay twrğanda, erteñinen ne kütsin. Köptegen jaqsı mamandar mınau degen jwmısın tastap, qara bazarda ala qap arqalap ketti. Eñ soraqısı, sol ala qap arqalağandardıñ arqa eti arpa, borbay eti borşa bolıp jürse de, olardıñ bağı men bäsi kabinetterde otırğan mınauskiy mamandardan äldeqayda joğarı edi. Paşki-paşki aqşa sanap, şırt-şırt tükirgen olar bay edi, bar edi, bardam edi. Bälkim sodan bolar, aylığı şaylığına jetpey otıratın bizderge ünemi joğarıdan köz tastaytın. Nege ekenin qaydam, jalpı bizdiñ äulet özgeler sekildi jwmısın tastap, bazar jağalamadı. Atpal ağalarım da, birdi eki etetin jeñgelerim de, sen twr men atayın deytin jezdelerim de, älekedey jalanğan äpkelerim de bar edi. Alısqa barmay-aq, özderiniñ köz aldarında, mwrındarınıñ üstinde qanşama twrğılastarı, bazar barıp, saudaları küset bolıp jattı. Biraq, bwnıñ birine de selt etpedik.

 

    Men osı uaqıtta QazWU-dıñ Filologiya fakul'tetinde törtinşi kursta oqitınmın. Rubl' teñgege auısqanımen, qazınada aqşa joq, bir zamandar edi ğoy. Biraz uaqıt boldı, stipendiyamızdan habar joq. Qattı torığıp, künköristiñ qamın oylap jürgen künder bolatın. Jwmıs izdeymin. Bir qızığı, özgeler sekildi kafe, restoran jağalamaymın. Bazar jaqtı aralamaymın, redakciyalardıñ esigin tozdıramın. Cöytip jürip, birde özim biraz uaqıttan beri etene bolıp qalğan “Şalqar” gazetine barsam, sekretar'şası jwmısqa kelmegeli biraz uaqıt bolıptı. Nedegen keñ zaman deseñizşi, qazir bolsa üş sağat jwmısta sebepsiz bolmasañız jetip jatır, jwmıstan şığarıp jiberuge jetkilikti sıltau bolar edi. Biraq, ol zamanda Perizattıñ qayda ketkeninen beyhabar otırsa da, keledi, dep arqaların keñge salıp otır eken. Men osı jwmıstı közdep jürmin. Kün sayın, jatsam, twrsam, onıñ jwmısqa qayta oralmauın tileymin. Söytip jürip, maşinka basıp üyrene bastadım. Ol zamanda auır, zildey elektr maşinkalar edi ğoy. Tokqa qosıp qoyıp, tarsıldatıp basa beretinbiz. QazWU-dıñ Filologiya fakul'tetiniñ 4-kursında oqitın meniñ sabağım tüske deyin bolatın.

   Tüsten keyin salıp wrıp, qazirgi Jibek jolı, bwrınğı Gor'kiy 50-de ornalasqan redakciyalar üyine baram. Jinalıp qalğan biraz qwjattı maşinkağa basamın. “Şalqar” gazetiniñ sol kezdegi bas redaktorı Uahap Qıdırhanwlı ağamız da joq eken. Europağa bir saparmen ketipti. Kire beriste hatşı qızben birge tağı eki apay otıradı. Bireui Jamal apay, ol kisi kirillicadağı jazulardı töte arab älipbiine audaradı. Jazuı marjanday edi. Töte arab älipbiimen teretin jazu maşinkası joq bolğandıqtan, Jamal apay barlıq jazbanı qolımen jazatın. Ekinşi apaydıñ atın wmıttım, ol kisi korrektorlıq qızmet atqaratın. Barlıq kirillica men töte arab jazuındağı materialdardıñ qatesine şwqşiyatın. “Şalqar” gazeti alıs pen juıqtıñ basın qosuğa arnalğan, şeteldegi qazaq diasporasına Qazaqstan turalı aqparat taratudı közdeytin basılım edi. Sol sebepti de segiz bettiñ ortasındağı ayqara eki beti ğana kirillicamen jarıq köretin. Qalğan materialdardı töte arab jazuımen jariyalaytın. Äzirge men osı gazettiñ bosauı mümkin sekretar'şasınıñ ornınan dämelimin.

   

    Odan ozıp, basqa jwmıstı istey qoyamın dep oylap ta jürgen joqpın. Bir küni tañerteñ ertemen kelip, maşinka basıp otır edim, Uaqap ağay keldi. Tüsi mağan suıq sekildi körindi. Qorıqqanım sonşa, ornımnan atıp twrdım.

 

   Ağay meniñ sälemime süle jauap berdi de, tazalıqşı äyeldiñ töñkerip üstel üstine qoyıp ketken orındıqtardı nwsqap: – Mınau neğıp twr, – dedi. Dauısı zildi edi. Söytsem sekretar'şanıñ mindetine kabinetti retteu, bastıqtıñ üsteliniñ şañın sürtu kiredi eken. Onı men qaydan bileyin. Abıroy bolğanda, sol küni bir aydan astam uaqıt iz-tüzsiz ketken Perizat ta kelip qalması bar ma? Qasında bir qız bar. Redakciyadağılardıñ barlığı, onı qorşap alğan, qayda ketkenin täptiştep swrap jatır eken. Mende bir ümit otı oyanğanday bolıp edi, köp wzamay öşti.

 

   Perizat qasındağı qızdı nwsqap: – Siñlim, meniñ ornıma jwmıstı osı qızğa tapsıramın, – deydi. Meniñ közim atızday bolıp ketti. Eşkim “bwl orınğa kimdi jwmısqa alatınımızdı sen şeşpeysiñ?” demedi. Meniñ barlıq ümitim ayaqastı boldı. Endi şe, bir ay boyı tegin jwmıs istesem, bwl orındı özime äbden ıñğaylap alsam, şeşimdi redakciya alqasınıñ jetekşileri emes, sekretar'şa qabıldap twrsa. Bir kezde meni Ğalım ağa (Tınıbaev) şaqırdı: – Töte arab älippesin qanşalıqtı bilesiñ? – Bilem, – dedim senimmen. Mektepte 9 sınıptı oqıp jürgen kezimde, Bayan-Ölgiy aymaqtıq Jazuşılar bölimşesiniñ jetekşisi Käkey Jañjwñwlı (marqwm) töte arab jazuınıñ üyirmesin wyımdastırğan edi. Bes tögrög tölep, sol kurstı ayaqtap alğanmın. “Töte jazu älippesine şeşildi” degen kuäligim äli künge saqtaulı. Universitettiñ birinşi kursınan “Türkologiya” pänin ötetinbiz. 

   Osı pän ayasında türki halıqtarınıñ jazularımen de tanısa bastadıq. Sol kezde Töte arab älippesin qaytalaudıñ säti tüsken. Endeşe bilem demegende, ne deymin? Onıñ üstine osı jazudı biletinim meniñ eñbek jolımdı bastauıma sebep bolayın dep twrğan sekildi.

 

   – Korrektor jwmıstan bosap jatır. Sonıñ ornına seni wsınayın dep edim,

 – Ğalım ağay qaşan da sabırlı, salmaqtı qalpımen. Söytsem tağdır mağan özgeşe sıyın dayındağan eken. Ğalım ağay meni tömenge gazet dayındalatın cehqa ertip keldi. Liftiniñ işinde mağan hwsni hatpen örnektelgen bir jazudı körsetti:

 

  – Oqi alasıñ ba? – dedi. Men jazudı şığara almadım.

 

  – “Şürşit şapqan” deydi. Qabdeş ağañnıñ (Jwmadilovtı aytadı) jaña romanı eken. Gazetke basıp jatırmız, – dedi. Jüzinde “bwl jwmıstı igere alasıñ ba?” degen saual twrğanday edi. “Däuir” baspasınıñ jertölesinde linotip atalatın qorğasınmen jwmıs isteytin baspa stanoktarı bar eken. Bäri bir uaqıtta qosılğanda, neşe türli dıbıs şığarıp, esiñdi aladı. Sonıñ bir ekeui “Şalqar” redakciyasına tiesili eken. Osı qorğasın stanoktar bizdiñ maşinkağa basıp äkelgen kirillicadağı mätinderimiz ben Jamal apaydıñ marjanday tizilgen qoljazbasın qorğasınmen terip, qağazğa şığarıp beredi. Onı “granka” dep ataydı eken. Korrektordıñ mindeti osı grankalardı birine-birin qosıp, jelimdep alıp, oqu, qatesin tabu.

 

   – Joğarıda kezekşi redaktor oqığan betterdi de osında tasımaldap äkelu seniñ mindetiñe kiredi, – dedi Ğalım ağay, – sol üşin seni osında ertip äkeldim. Keleside öziñ jol tabasıñ ğoy.

 

   – Tauıp qalarmın, – dedim kümiljip, äli de özime senimsiz edim. Bwl 1994 jıldıñ Säuir ayınıñ soñğı künderi bolatın, wmıtpasam 26-sı edi. Mağan mamırdan bastap eki aylıq sınaq merzimine bwyrıq şıqtı.

 

    Sekretar' emes, korrektor qızmetine ornalastım. Töte jazudı bilemin degenim ötirik eken. Onı şığarıp oqu, jıldamdıqtı üyrenu, qatesin tabu – äjeptäuir uaqıtımdı aldı. Qadalıp otırıp, üyrenemin dep eki közime salmaq tüsipti, közderim qızarıp ketti. Söytsem tamırları jarılğan eken. Biraq äzirge men oğan alañdap jürgen joqpın, jwmısqa äbden berilip, eki ay sınaq merziminen aman-esen ötudi ğana armandap jürmin.

 

   Bir küni gazet şıqqannan keyin ädettegidey univerdegi kafedranıñ telefonınan “Şalqar” gazetiniñ redakciyasına habarlastım. Telefonnıñ arjağınan Jamal apaydıñ qoñır üni estildi:

 

 – Allo? – Allo, apay, men ğoy Esengül. – Balam, – apaydıñ üni jwmsaq bolğanımen, dauısında bir alañnıñ barın bayqadım, – tezirek jet. Gazette öreskel qate ketipti. Redaktor (Uaqap ağaydı aytadı) qattı aşulı, tüsten keyin jinalıs jasamaq. Sabaq öz jayına qaldı. QazMU qalaşığınan Kökbazarğa deyin N9, N11 trolleybustar qatınaytın. Salıp wrıp Jibek jolı eluinşi üyge ketip baramın. Jol boyı ne oylamadı deysiz? Kökbazarğa jetkenşe bir sağattay uaqıt ötti. Trolleybustan tüsisimen alqınıp, “Şalqar” gazetiniñ redakciyası ornalasqan jetinşi qabatqa köterildim. Törtinşi kurstı oqıp jürmin desem de, balamın ğoy. Esikti imene aştım. Qorqınıştan jüregim atqaqtap twr.

 

  Gazettiñ qabıldau böliminde otırğan Jamal apay: – Kel, aynalayın, – dedi qoñır ünmen. Asa bir tolğanıspen ornıma kelip otırdım. Bayız tabar emespin. Qabıldau bölmesiniñ bir qanatında otırğan Ğalım Tınıbaev ağanıñ bölmesine kirdim. Ğalım ağay qazir wrsıp beretin şığar dep oyladım: – Kel, balam. Gazette öreskel qate ketipti. Uaqañ qattı aşulı. Küt, tüsten keyin jinalıs jasamaq. Bärimiz Uaqap ağaydıñ bölmesine jinaldıq. Ağay şınında qattı aşulı edi. Jamal apaydı jinalıstıñ hatşısına tağayındadı. Bärimizge qırğiday şüyligip otır. Öz isine nemqwraylı qarağan gazettiñ bas redaktorınıñ birinşi orınbasarı Qwrmanbay Tolıbaev, jauaptı hatşı Ğalım Tınıbaev, sol küni gazettiñ kezekşi redaktorı bolğan Qaztay Äbişev bäri-bäri jwmıstan şığarılsın dedi. Kezek mağan keldi.

 

  – Eki aylıq sınaq merziminen ötpedi, oquın oqısın, sosın jwmısın jalğastırar, – dedi. Öñim bwzılıp ketse kerek, – qarsı aldımda otırğan Jamal apay bir japıraq qağazdı aldıma tastay saldı.

 

   Aşıp oqısam: – Qorıqpa, ol aldap otır, – dep jazıptı. Dese de, köñilimdegi alañ basılmadı. Jamal apay ras aytıptı. Eşkimdi jwmıstan şığarmadı, gazetti jabamın degeni de qorqıtqanı eken. Esesine bärine sögis jariyalap, sıyaqısın kesip tastadı. Biraq men odan aman qalıppın. Mağan tek eskertu, Ğalım ağalardıñ (Ğalım Tınıbaev pen Ğalım Qalibekwlı) aytuınşa, meni barlıq qızmetker qorğağan eken.

 

  – Ol äli jas qoy, talaptanıp jür, üyrenip ketedi. Eşkim oğan korrektorlıqtı üyretken joq. Sondıqtan, täjiribesizdigin, jastığın eskerip, eskertu ğana jasayıq, – dedik. Redaktor da ilandı, – desti. Söytip meniñ redakciyadağı alğaşqı qadamım bastalğan edi.

Басқалармен бөлісе отырыңыз
Пікірлер

Басты жаңалықтар

img
Жаңалықтар 2026-06-25

پسيحولوگتارعا قويىلاتىن تالاپ كۇشەيەدى — ايماعامبەتوۆ
img
Новости 2026-06-25

ۆ پوەزدە استانا – سەمەي – دوستىك زاپۋستيلي سپۋتنيكوۆىي ينتەرنەت
img
Новости 2026-06-25

Epoha «psihologov» posle dvuhnedel'nıh kursov podoşla k koncu — Aymagambetov
news-img
overlay bottom
Новости 2026-06-25
Epoha «psihologov» posle dvuhnedel'nıh kursov podoşla k koncu — Aymagambetov

Последние новости

img
Жаңалықтар 2026-06-25

Astana – Semey – Dostıq poyızında sputniktik internet iske qosıldı
img
Жаңалықтар 2026-06-25

استانا – سەمەي – دوستىق پويىزىندا سپۋتنيكتىك ينتەرنەت ىسكە قوسىلدى
img
Новости 2026-06-25

V poezde Astana – Semey – Dostık zapustili sputnikovıy internet

Все новости

news-img
overlay bottom
Жаңалықтар 2026-06-25
Astana – Semey – Dostıq poyızında sputniktik internet iske qosıldı
news-img
overlay bottom
Жаңалықтар 2026-06-25
استانا – سەمەي – دوستىق پويىزىندا سپۋتنيكتىك ينتەرنەت ىسكە قوسىلدى
news-img
overlay bottom
Новости 2026-06-25
V poezde Astana – Semey – Dostık zapustili sputnikovıy internet
news-img
overlay bottom
Новости 2026-06-25
ۆ پوەزدە استانا – سەمەي – دوستىك زاپۋستيلي سپۋتنيكوۆىي ينتەرنەت
news-img
overlay bottom
Новости 2026-06-25
В поезде Астана – Семей – Достык запустили спутниковый интернет
news-img
overlay bottom
Жаңалықтар 2026-06-25
Астана – Семей – Достық пойызында спутниктік интернет іске қосылды
news-img
overlay bottom
Жаңалықтар 2026-06-25
Psihologtarğa qoyılatın talap küşeyedi — Aymağambetov
news-img
overlay bottom
Жаңалықтар 2026-06-25
پسيحولوگتارعا قويىلاتىن تالاپ كۇشەيەدى — ايماعامبەتوۆ
news-img
overlay bottom
Новости 2026-06-25
Epoha «psihologov» posle dvuhnedel'nıh kursov podoşla k koncu — Aymagambetov
Международное интернет-издание "Shalqar kz"
Подписка на важную информацию международного интернет-издания "Shalqar kz" Будьте в курсе последних новостей Ваша электронная почта подписаться