logo
burger menu search Қазақша language menu
Өнер

Автор: ADMIN

Өнер 2026-06-11 21:00:26

Біз әлеуметтік желілерде:

Satqındıq jasamağan adam

news single

   Ol — ataq-dañqtan kende emes... Ol — basşılıq qızmetter de atqardı... Ol — änşi de... Ol turalı aqiqat pen añızdıñ neşe atası el kezip jür... Alayda halıq onı TWÑĞIŞBAY dep biledi. Solay dep ataydı. Dostarı Twñğışbaydı Adam dep tanidı. Nağız akter retinde moyındaydı. Qırın qabaq tanıtatın qastardıñ da boluı — ömir zañı şığar... «Jaratqan iem! Sen bizdi öz beyneñniñ bolmısı men ülgisinen jaratıp, wrıq şaşıp, wrpaq köbeytuimizge batañdı berdiñ. Täubemizden tanıp ketpeudi ğana eskertip, bizge jerge ielik etip, bükil tiri jan-januarlarğa bilik jürgizudi näsip etken öziñsiñ. Qwdiretiñe qwldıq wrdıq, Jasağan!.. Bizden keyingi wrpaqtıñ jüregine izgilik nwrın töge gör! Olardıñ jer betinde qızğanışsız, keksiz ğwmır keşuine sebepşi bola gör! Olardıñ bir-birine degen bauırmaldığı men berik mahabbat sezimin jürekterine toltıra gör!..» Adam Ata Alla Tağalağa osılay dep jalbarınadı. Öz künäsi üşin ğana emes, wrpağınıñ künäsi üşin de!.. Twñğışbay Jamanqwlovtıñ benefisi «Qabıl — Adam Ata perzenti» qoyılımındağı osınau monologpen bastaldı. Onan soñ... Onan soñ şeksiz kök aspan... Şetsiz keñ dala... Eski äuen... Qobız sarını... Akter birde patşalardıñ patşası — wlı Kir beynesinde «Ketpe meniñ qasımnan...» dep Twmar hanşayımnıñ aqılı men körkine tamsansa, endi birde: «Talauğa tüser malıñ bar, talasqa tüser jeriñ bar, talıqsıp jatqan eliñ bar, esesi keter wlıñ bar, etegin aşar qızıñ bar... Köresiñ be, äleumet?!» — dep, han Abılay bolıp üş jüzdi soñınan ertip, wlı jorıq bastaydı.

 

   Qazaq kegin quadı... Key jwrt «Abılay hannan» keyin Twñğışbayğa «ayğayşıl akter» dep kinä arttı.   Ör Abılaydıñ öksikke tolı öktem sözderiniñ boyauın aşu üşin ör dauıs kerek. Twñğışbayda ol dauıs bar. Ör minezdi han bolmısınıñ qatparın tüsinu üşin ör minez kerek. Twñğışbay — ör minezdi akter. «İş qazanday qaynağanda» han tügili näzik jandı aqın da öktem söyleytini haq. Al Abılay qalayşa sızıltıp söylemek? Twñğışbaydıñ kün kürkiregendey dauısın «qwr ayğay» dep emes, eli üşin ah wrğan hannıñ azaptı üni, janayğayı dep qabıldağan jön bolar. Abılaydıñ küyi men küyigi akter kökireginde bwrq-sarq qaynap, sırtqa lıqsi tögiledi. Abılaydıñ öksigi körermenge jetedi. Tarihi twlğanıñ beynesi bügingi wrpaqqa bir adım jaqınday tüsedi. Körermen Abılaydıñ arman-mwñın da, zar zamannıñ zarın da jüreginen ötkizip, Abılaymen birge egiledi. Taram-taram köz jası betin juğan, «elim» dep eñiregen Abılay beynesindegi Twñğışbaydı sahnadan talay kördik. Sonda Twñğışbaymen birge körermen de köz jasın sığıp alıp otırdı. Körermenniñ sahnadağı oqiğağa senip qana qoymay, sol oqiğağa janımen enip, onı jüregimen qabıldauı — künde bola bermeytin qwbılıs.

 

   Bwl — obraz qwdireti. Keyipker men akterdiñ birtwtas älemge aynaluı... Twñğışbay — qazaqı sözdiñ mäyegin tereñ tüsinip qana qoymay, onı oy qazanında qorıtıp, jürek eleginen ötkizip, körermen jüregine jetkize biletin akter. Söz kiesi turalı oyın ol bılay kesteleydi: «Qazaq ömirinde, qazaq sahnasında qazaq sözine teñ keletin äreket joq. Qazaq — sözge toqtağan halıq. Qazaq — sözben «bauızdağan» halıq. Qazaq — erdiñ qwnın eki auız sözben şeşken halıq... Bügingi qazaq söziniñ azıp-tozıp bara jatqanı — teatrdıñ ğana emes, bükil memlekettiñ, wltımızdıñ tragediyası!» — deydi. Şeşendik önerdiñ teatrda alatın ornı turalı Twñğışbay Jamanqwlovtıñ ğılımi jwmıs jazıp, kandidattıq dissertaciya qorğauı — onıñ söz kiesin sezinip qana qoymay, bwl mäseleni köpten zerttep-zerdelep jürgendigin däleldese kerek. Twñğışbay — talaptı şäkirtter tärbielep, olardıñ talantın wştağan wstaz. Twñğışbay ağanıñ şeberhanasında eki jıl däris alğanım bar. Sonda ol ünemi: «Sahna — qasietti Qağba. Sahnanıñ kiesinen qorqu kerek. Sahnağa şıqqanda «Bismillä!» dep oñ ayaqtarıñmen attañdar. Sahna bir-aq sätte äueletip aspanğa köteredi nemese bir-aq sätte qwldilatıp şıñırauğa laqtıradı...» — degendi är sabaq sayın qaytalaytın. Bar bilgenin üyretuden jalıqpaytın.

 

  M. Äuezov atındağı akademiyalıq drama teatrında qırıq jılğa juıq qızmet etken Twñğışbay Jamanqwlov keşe ğana osı qara şañıraqta öziniñ 60 jıldıq mereytoyın atap ötti. Halıq aldında esep berdi. El nazarına wsınılğan birneşe qoyılımnıñ üzindileri men ekran arqılı körsetilgen kinoüzikter — akter galereyasındağı «baylıqtıñ» jüzden biri ğana şığar. Degenmen bwl keş — Twñğışbay Jamanqwlov şığarmaşılığınıñ twtas kartinasın köz aldımızğa äkelgendey boldı. «Qazaqfil'm» wlttıq kompaniyası wsınğan «Twñğışbay fenomeni» attı derekti fil'mdi tamaşalağanda, akter öz körermenderimen sırlasqanday äser aldıq. Bügingi keşte körermender Twñğışbay Jamanqwlovtıñ orındauındağı «Barıp qayt, balam», «Öner adamı», «Bir kün ozıp bara jatır bir künnen» änderin tıñdağısı kelgen bolar. Alayda ol kisi halıqqa «Biz äli kezdesemiz» attı jaña än tartu etti. Keş soñında Äkemteatrdıñ körkemdik jetekşisi, Qazaqstannıñ Halıq ärtisi E. Obaev mereytoy iesine qwttıqtau telegrammaların tabıs etti. Elbası öz qwttıqtauında: «Qwrmetti Twñğışbay Qadırwlı! 60 jasqa tolğan mereytoyıñız qwttı bolsın! Siz — elimizdiñ teatr jäne kino önerin damıtuda özindik ülken ornı bar, jan-jaqtı darın iesisiz. Sizdiñ boyıñızdağı teatr sahnası men kino ekranındağı aluan asqarlı beynelerdi ayşıqtı etip körsete alatın tabiği talant pen izdengiştik qasietti önersüyer qauım ärdayım joğarı bağalaydı. M. Äuezov atındağı Qazaq akademiyalıq drama teatrınıñ sahnasında jäne wlttıq kino önerimizdiñ jauhar tuındılarında somdağan keyipkerleriñiz körermender jüreginen öşpes orın aldı dep ayta alamız...» — dep, akter şığarmaşılığına joğarı bağa beredi. Sonımen qatar teatr basşısı Senat Törağası Q. Toqaevtıñ, Memlekettik hatşı Q. Saudabaevtıñ, QR Prezidentiniñ Baspasöz hatşısı B. Isabaevtıñ, basqa da el ağalarınıñ jılı lebizderin jetkizdi. Mädeniet ministri M. Qwl-Mwhammedtiñ qwttıqtau hatın vice-ministr A. Böribaev tabıs etti. Al Almatı qalasınıñ äkimi A. Esimov, Jambıl oblısınıñ äkimi B. Jeksembin mırzalar mereytoy iesine şapan jauıp, temir twlpardıñ kiltin tabıs etti. Akterdiñ jerlesteri onıñ eki tomdıq kitabın şığarıptı.

 

   Tarazdağı gidromeliorativtik-qwrılıs institutın tastap, Asqar Toqpanovtıñ «toqpağı» men Hadişa Bökeevanıñ ayalı alaqanına top ete qalğan Twñğışbay bir sözinde: «Sahnağa satqındıq jasağanım joq», — depti. Sahnağa ğana emes, ol — Adam degen abıroylı atqa da, Qazaq degen wltqa da satqındıq jasamağan azamat.

 

   Biik twlğa. Qazaqstannıñ Halıq ärtisi, Memlekettik sıylıqtıñ iegeri, professor Twñğışbay Jamanqwlov — akter retinde ğana emes, bilgir wstaz, bilikti basşı retinde de qazaq önerine bereri mol altın qazına.

 

    Tek qadirine jete almay jürgendeymiz...

 

     Säule Äbedinova

Басқалармен бөлісе отырыңыз
Пікірлер

Басты жаңалықтар

img
Спорт 2026-09-06

دۇنيەجۇزىلىك كوشپەندىلەر ويىندارى: قازاقستان قۇراماسى كوك بورىدەن كۇمىس جۇلدە يەلەندى
img
Спорт 2026-09-06

Всемирные игры кочевников: сборная Казахстана завоевала серебро в кок-бору
img
Спорт 2026-09-06

Vsemirnıe igrı koçevnikov: sbornaya Kazahstana zavoevala serebro v kok-boru
news-img
overlay bottom
Спорт 2026-09-06
Vsemirnıe igrı koçevnikov: sbornaya Kazahstana zavoevala serebro v kok-boru

Последние новости

img
Спорт 2026-09-06

Düniejüzilik köşpendiler oyındarı: Qazaqstan qwraması kök böriden kümis jülde ielendi
img
Спорт 2026-09-06

دۇنيەجۇزىلىك كوشپەندىلەر ويىندارى: قازاقستان قۇراماسى كوك بورىدەن كۇمىس جۇلدە يەلەندى
img
Спорт 2026-09-06

Vsemirnıe igrı koçevnikov: sbornaya Kazahstana zavoevala serebro v kok-boru

Все новости

news-img
overlay bottom
Спорт 2026-09-06
Düniejüzilik köşpendiler oyındarı: Qazaqstan qwraması kök böriden kümis jülde ielendi
news-img
overlay bottom
Спорт 2026-09-06
دۇنيەجۇزىلىك كوشپەندىلەر ويىندارى: قازاقستان قۇراماسى كوك بورىدەن كۇمىس جۇلدە يەلەندى
news-img
overlay bottom
Спорт 2026-09-06
Vsemirnıe igrı koçevnikov: sbornaya Kazahstana zavoevala serebro v kok-boru
news-img
overlay bottom
Спорт 2026-09-06
ۆسەميرنىە يگرى كوچەۆنيكوۆ: سبورنايا كازاحستانا زاۆوەۆالا سەرەبرو ۆ كوك-بورۋ
news-img
overlay bottom
Спорт 2026-09-06
Всемирные игры кочевников: сборная Казахстана завоевала серебро в кок-бору
news-img
overlay bottom
Спорт 2026-09-06
Дүниежүзілік көшпенділер ойындары: Қазақстан құрамасы көк бөріден күміс жүлде иеленді
news-img
overlay bottom
Спорт 2026-09-06
Qazaqstan qwramasınıñ altın medal' sanı 32-ge jetti
news-img
overlay bottom
Спорт 2026-09-06
قازاقستان قۇراماسىنىڭ التىن مەدالь سانى 32-گە جەتتى
news-img
overlay bottom
Спорт 2026-09-06
Çislo zolotıh medaley sbornoy Kazahstana dostiglo 32
Международное интернет-издание "Shalqar kz"
Подписка на важную информацию международного интернет-издания "Shalqar kz" Будьте в курсе последних новостей Ваша электронная почта подписаться