logo
burger menu search Қазақша language menu
Жолсапар

Автор: ADMIN

Жолсапар 2026-06-11 21:23:48

Біз әлеуметтік желілерде:

قيىر مەكەن, كەندى تۇبەكتە وتكەن داستۇرلى مادەنيەت كوشى

news single

   قاراشانىڭ 24–30 جۇلدىزىندا اقتاۋ قالاسىندا قازاق ونەرىنىڭ جارىق جۇلدىزى, عالامات دارىن يەسى, اكتەر نۇرمۇحان جانتوريننىڭ 80 جىلدىعىنا ارنالعان قازاقستان تەاترلارىنىڭ XVI رەسپۋبليكالىق تەاتر فەستيۆالى بولىپ وتتى. ەرەكشە سان-سالتاناتپەن ۇيىمداستىرىلعان ونەر مەرەكەسى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگى مەن ماڭعىستاۋ وبلىستىق اكىمدىگىنىڭ تىكەلەي قولداۋىمەن وتكىزىلىپ, وعان قازاقستان تەاترلارىنىڭ 12 ۇجىمى قاتىستى. كيەلى مەكەن, كەڭ تۇبەك — ماڭعىستاۋ توپىراعىنا كىندىك قانى تامىپ, ونەر قۋىپ قييانعا كەتكەن بيىك تۇلعانىڭ 80 جىلدىعىنا ارنايى ۇيىمداستىرىلعان مەرەيتوي بىر اپتاعا ۇلاستى. مادەنيەت وشاقتارىنىڭ ورىسى كەڭەيىپ, گۇلدەنۋى سول ەلدى باسقارىپ وتىرعان ەل اعالارىنىڭ قولداۋىنا تىكەلەي بايلانىستى ەكەندىگى بەلگىلى.

 

   فەستيۆالьدىڭ العاشقى كۇنى ساڭلاق تالانتتىڭ ەسىمىن العان نۇرمۇحان جانتورين اتىنداعى ماڭعىستاۋ وبلىستىق مۋزىكالىق دراما تەاترىنىڭ ەڭسەلى عيماراتى الدىندا وبلىس اكىمى قىرىمبەك كوشەرباەۆتىڭ وزى اكتەردىڭ كەۋدەمۇسىنىن رەسمي اشىپ, سالتاناتتى تۇردە مەرەكەنى باستاپ بەردى. تەاتر ۇجىمدارىنىڭ شىعارماشىلىق ىزدەنىستەرىن ىنتالاندىرىپ, وسى زامانعى ساحنالىق ۇدەرىستەردىڭ باسىم باعىتتارىن انىقتاۋ, تەاتر رەپەرتۋارلارىن جوعارى دەڭگەيدەگى قويىلىمدارمەن تولىقتىرۋ ماقساتىن كوزدەگەن فەستيۆالьدىڭ وتكىزىلۋ بارىسىندا مادەنيەت مينيسترلىگى تاراپىنان وبلىستىق تەاتر قويىلىمدارىنا ارنايى ىرىكتەۋ جۇرگىزىلىپ, بايقاۋعا قاتىستىرىلاتىن تەاترلار قۇرامى كۇنى بۇرىن انىقتالىپتى. ارنايى ىرىكتەۋدەن وتكەن تەاترلار وسى فەستيۆالь اياسىندا سوڭعى جىلدارى قويىلعان تۇرلى جانردان قۇرالعان ۇزدىك كلاسسيكالىق قويىلىمدارىن كورەرمەن نازارىنا ۇسىندى. ونەر باسەكەسىندە باق سىناي كەلگەن تەاتر ۇجىمدارىنىڭ ىشىندە العاشقى بولىپ وسكەمەن قالاسىنىڭ جامبىل اتىنداعى شىعىس قازاقستان وبلىستىق دراما تەاترى جۇسىپبەك ايماۋىتوۆتىڭ «اقبىلەك» دراماسى بويىنشا ونەر كورسەتتى. اكتەر, رەجيسسەر ۇشىن ەڭبەكتىڭ لايىقتى باعالانعانىنان ارتىعى جوق.

 

    كسرو حالىق ارتىسى اسانالى اشىموۆ, تەاتر قايراتكەرى, قر مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگى مادەنيەت كوميتەتى ونەر باسقارماسىنىڭ باستىعى باقىت بوكەباەۆ, تەاتر سىنشىسى, ونەرتانۋ عىلىمدارىنىڭ كانديداتى جاننا جانتورينا, تەاتر سىنشىسى, ونەرتانۋ عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, پروفەسسور سانييا قابديەۆا, جۋرناليست, «كازاحستانسكايا پراۆدا» رەسپۋبليكالىق گازەتىنىڭ مادەنيەت بولىمىنىڭ شولۋشىسى بەكەن قادىروۆ, قازاقستان سۋرەتشىلەر وداعىنىڭ مۇشەسى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ونەر قايراتكەرى ەسەنگەلدى تۇياقوۆ جانە قازاقستاننىڭ حالىق ارتىسى, رەجيسسەر, پروفەسسور ەسمۇحان وباەۆ سىندى ونەر قايراتكەرلەرىنەن تۇزىلگەن قازىلار القاسى اربىر قويىلىمعا تالداۋ جاساپ, تۇجىرىمداپ وتىردى. كۇنىنە ەكى مەزگىل سپەكتاكلь كورسەتىپ, اقتاۋلىق كورەرمەننىڭ ىقىلاسىنا بولەنگەن تەاتر ۇجىمدارىنىڭ دەنى جاستاردان قۇرالادى ەكەن. ماسەلەن, سابيت مۇقانوۆ اتىنداعى سولتۇستىك قازاقستان دراما تەاترى, تۇركىستان جانە وسكەمەن تەاترلارىنداعى اعا ۇرپاقتىڭ ونەگە ۇلگىسىمەن ونەرگە كەلىپ جاتقان جاس تولقىن وزدەرىنىڭ سونى ىزدەنىستەرىمەن كوڭىلگە الدەبىر جىلىلىق ۇيالاتتى. وندىردەي جاس اكتەرلەر ترۋپپاسىنىڭ ساحنالىق شەبەرلىگى كەلىسىپ, رەجيسسۋرا دا ۇتىمدى شەشىمىن تاپقان قويىلىمداردىڭ ىشىندە سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى پەتروپاۆل قالاسىنىڭ س. مۇقانوۆ اتىنداعى مەملەكەتتىك قازاق سازدى-دراما تەاترىن ەرەكشە اتاۋعا بولار ەدى. ا. ۆولودين شىعارماسى بويىنشا ساحنالانعان, كوركەمدىك-يدەيالىق مازمۇنى تەرەڭ, كۇردەلى اۋدارما «قوس جەبە» دراماسى رەجيسسەرلىك تىڭ كوزقاراسپەن, اكتەرلىك شەبەرلىكپەن ونەرسۇيەر قاۋىمدى ەلەڭ ەتكىزدى.

 

   قويىلىمدى جاس تەاتر ۇجىمى

 

  س. سەيفۋللين اتىنداعى قاراعاندى وبلىستىق دراما تەاترىنىڭ باس رەجيسسەرى ك. قاسىموۆتى ارنايى شاقىرتىپ, تۇڭعىش رەت 2007 جىلى ساحنالاعان ەكەن. العاشقى قاۋىمداعى ادامدار بەينەسىنە ەنىپ, ومىردىڭ اق پەن قاراسىن اجىراتىپ, تەك قانا ادىلدىككە قىزمەت ەتۋ جولىن مەڭزەگەن كەيىپكەرلەردىڭ قيلى مىنەزدەردەگى ساحنالىق كەسكىندەرى ساتتى قويىلعان. بۇگىندە رەسپۋبليكانىڭ ۇزدىك تەاترلارى قاتارىنان كورىنە بىلگەن ج. ايماۋىتوۆ اتىنداعى پاۆلودار وبلىستىق قازاق مۋزىكالىق دراما تەاترى قويعان ە. دە فيليپپو شىعارماسىنىڭ اۋدارماسى — «فيلۋمەنو مارتۋرانو» كومەديياسىندا ورتا بۋىن تاجىريبەلى اكتەرلەرمەن قاتار ساحناعا ەندى عانا قادام باسقان جاستار توبى ونەر كورسەتتى. ال قىزىلوردا وبلىستىق ن. بەكەجانوۆ اتىنداعى قازاق مۋزىكالىق دراما تەاترى ساحنالاعان تاۋفيك ال-حاكيمنىڭ «سۇلتاننىڭ ساسقانى-اي» كومەدييالىق سپەكتاكلى اعا بۋىن, ورتا جانە كىشى بۋىننان, ياعني 60 جاستان باستاپ 9-10 جاسار بالاعا دەيىنگى اكتەرلەردى قۇرايتىن ترۋپپانىڭ باي قۇرامىمەن ەرەكشەلەندى. سونداي-اق بىرتۋار اكتەردىڭ ەسىمىن العان ن. جانتورين اتىنداعى ماڭعىستاۋ وبلىستىق مۋزىكالىق دراما تەاترىنىڭ جاس تولقىن ونەرپازدارى ورىنداعان ف. ەرۆە شىعارماسىنىڭ اۋدارماسى — «مادەمۋازەلь نيتۋش» كومەديياسى كورەرمەننىڭ بيىك تالعامىنا جاۋاپ بەرە الاتىنداي تۋىندىلار قاتارىندا بولدى دەسەك قاتەلەسپەيمىز. قويىلىمنىڭ ساپالى بولۋى رەجيسسەرلىك تاپقىرلىقتىڭ جان-جاقتىلىعى مەن تەرەڭ ىزدەنىسىنە كوپ بايلانىستى دەيتىن بولساق, پاۆلودار تەاترىنىڭ رەجيسسەرى ەرسايىن تاپەنوۆ, قىزىلوردا تەاترىنىڭ رەجيسسەرى امىر-تەمىر حۇسەيىن جۇسىپۇلى, رەجيسسەر گۇلسينا مەرعاليەۆا مەن نۇرنيياز مۇقانۇلى باسشىلىق ەتەتىن ن. جانتورين اتىنداعى ماڭعىستاۋلىق تەاتر سىندى اتالمىش ۇش ۇجىمدا دا رەجيسسەر مەن اكتەرلەر ويىنى توعىسىپ, بىر-بىرىنىڭ ەڭبەگىن تولىقتىرىپ, ساحنالىق شىعارمانىڭ ساتتى شىققاندىعىنا كۋا بولدىق.

 

    سپەكتاكلьدەگى انسامبلьدىك بىرلەستىك ساقتالىپ, شاعىن ميزانستسەنالار جاساۋدا ارتۇرلى قيمىل-ارەكەتتەردىڭ قۇيىپ قويعانداي ۇيلەسۋىنىڭ وزى تەاتر ۇجىمى مەن رەجيسسەرلىك ۇتقىر شەشىمنىڭ تاجىريبەدەگى جوعارى دەڭگەيىنەن حابار بەرىپ تۇردى. اتالعان تەاترلار ساحنالاعان قويىلىمداردىڭ جانرى ۇقساس بولعانىمەن, كوركەمدىك كورىك, تىڭ مازمۇن تاۋىپ, ارقايسىسى وز دارمەنىنشە بۇگىنگى كۇننىڭ وزەكتى ماسەلەسىن كورسەتۋدە ساۋاتتى دا مادەنيەتتى تۇردە ارقيلى ىزدەنگەنى كوڭىل قۋانتتى. رەجيسسەر, مارقۇم رايىمبەك سەيتمەتوۆ قاسيەتتى تۇركىستان توپىراعىندا قابىرعاسىن قالاپ, ىرگەسىن كوتەرگەن تۇركىستان قالالىق سازدى-دراما تەاترىنىڭ بۇگىنگى تىزگىنىن وز قولىنا العان كوركەمدىك جەتەكشىسى ەرعالي ورازىمبەتۇلى شوت-امان ۋاليحانوۆتىڭ «كادەت شوقان» تاريحي دراماسىن الىپ, ۇش كۇن, ۇش تۇندىك شالعاي مەكەننەن ات تەرلەتىپ, وسى ونەر دوداسى ۇشىن ارنايى جەتىپتى. قويىلىمنىڭ ساحنالانۋىنان كەيىن جاس اكتەرلەردىڭ شەبەرلىگىنە ريزالىق بىلدىرىپ, تالداۋ جاساعان قازىلار القاسىنىڭ مۇشەسى ەسمۇحان وباەۆ ساحنادا ويناۋ شەبەرلىگىندە اكتەرلەرگە تۇساۋ بولارلىقتاي ۇيرەنشىكتى قاعيدانىڭ توڭىن جىبىتىپ, ۇجىمنىڭ داۋىر تىنىسىنا ساي جاڭا تالاپتارمەن ەڭبەك ەتۋىن تىلگە تيەك ەتتى.

 

   مامان سىنشىلاردىڭ تالقىسىنا تۇسكەن از-كەم كەمشىلىكتەرىنە قاراماستان, «كادەت شوقان» قويىلىمىندا شىعارماشىلىق جاس ۇجىمنىڭ از جىلدار ىشىندە كۇردەلى ساحنا شەبەرلىگىن مەڭگەرگەندىگى بايقالىپ تۇردى. فەستيۆالьگە قاتىسقان قويىلىمداردىڭ جاقسى قاسيەتتەرىمەن بىرگە, ايتارلىقتاي كەمشىلىكتەرى دە كەزدەسىپ جاتتى. ماسەلەن, ماحامبەت وتەمىسۇلى اتىنداعى اتىراۋ وبلىستىق قازاق دراما تەاترى ساحنالاعان م. اۋەزوۆتىڭ «قاراگوز» تراگەديياسى كورەرمەندى ونشالىقتى باۋراپ الا قويعان جوق. ى. وماروۆ اتىنداعى قوستاناي وبلىستىق قازاق دراما تەاترى قويعان «ەڭلىك-كەبەك» تراگەديياسىنان دا بىراز كەمشىلىكتەر بايقالدى. ساحناداعى وقيعا پەردەسى مۇحتار اۋەزوۆتەي بىرتۋار تۇلعانىڭ كوركەم ويىمەن ورنەكتەلىپ, پارمەندى باستالعانىمەن, قويىلىمنىڭ ماڭىزىن اشاتىن دەكوراتسييا, كەيىپكەرلەردىڭ كيىم ۇلگىسى قونىمسىز بولدى. وعان قوسا قويىلىمداعى ەڭ كۇردەلى مىندەت باستى كەيىپكەرلەردىڭ ۇلەسىندە ەكەندىگىن ەسكەرسەك, سپەكتاكلьدەگى باستى دەگەن سوقتالى رولدەردە سىنعا تۇسكەن جاس اكتەرلەردىڭ ساحنا ونەرىندە الى دە بولسا بالاڭدىعى بايقالىپ قالدى. ۇلتتىق دراماتۋرگييامىزدا تىڭنان تۇرەن سالعان مۇحتار اۋەزوۆتەي دارىن يەسىنىڭ ەڭبەگىن وز بيىگىندە جەتكىزە الماعان وبلىستىق قوس تەاتردىڭ اتىنا ايتىلعان سىن دا اۋىر بولدى. قويىلىمعا ساراپتاما جاساي كەلە قازىلار القاسىنىڭ مۇشەسى باقىت بوكەباەۆ: «رەجيسسەر, اكتەر, سۋرەتكەر بولىپ ىنتىماقتاسا قىزمەت ەتۋدى تالاپ ەتەتىن بۇل قويىلىم الى دە بولسا شوقتىعى بيىك شەبەرلىكتى قاجەت ەتەدى. ەگەر م. اۋەزوۆتى بىلمەيتىن كىسى مىنا قويىلىمدى كورسە, بىزدىڭ تەگەۋرىندى جازۋشىمىزدى ەڭ ناشار جازۋشى ەكەن دەپ ويلاعان بولار ەدى. سوندىقتان بۇل قويىلىمدى ەلگە كورسەتۋ ۇيات, بىز بۇل سپەكتاكلьدى «جوق» دەپ باعالايمىز», — دەپ «ەڭلىك-كەبەك» تراگەديياسىنا سالماقتى سىن ايتتى.

 

   ەلوردامىز استانادان ۆ. دەلьمار شىعارماشىلىعىنان اۋدارىلعان «بايانسىز باق» پسيحولوگييالىق دراماسىمەن كەلگەن ق. قۋانىشباەۆ اتىنداعى قازاق مۋزىكالىق دراما تەاترى ۇجىمىنىڭ ساحنالاعان قويىلىمىنا دا, تاحاۋي احتانوۆ اتىنداعى اقتوبە وبلىستىق دراما تەاترىنىڭ ورىس ترۋپپاسى ساحنالاعان ن. گوگولьدىڭ اتاقتى «ۇيلەنۋ» كومەديياسىنا دا ساراپشىلار تاراپىنان ۇقساس پىكىر ايتىلدى. ەكى سپەكتاكلьدە دە اكتەرلەر توبى لايىقتى ونەر كورسەتكەنىمەن, ساحنانىڭ ستسەنوگرافييالىق تۇرعىدان دەكوراتسيياسىنىڭ تىم كۇڭگىرت تارتقان سۇرەڭسىزدىگى ايتىلدى. سونىمەن قوسا رەجيسسەردىڭ كاسىبي دايىندىعىنىڭ تايازدىعى دا سوز بولدى. دال وسى تۇستا ساراپشىلار ساحنادان كورەرمەنگە كەرى اسەر تۋدىراتىن ميزانستسەنالىق كورىنىستەردى, ماسەلەن, تەمەكى شەگۋ, انايى سويلەۋ, ارتۇرلى ۇسقىنسىز جەستتەردى ساحنادا جاساپ كورسەتۋدىڭ قاجەتتىلىگى شامالى ەكەندىگىن باسا ەسكەرتتى. ەكسپەريمەنتتىك قويىلىم رەتىندە ۋ. شەكسپيردىڭ «گاملەت» تراگەديياسىن كوپشىلىك نازارىنا ۇسىنعان استانا قالاسى قازاق ۇلتتىق مۋزىكا اكادەميياسىنىڭ «اكتەرلىك شەبەرلىك پەن رەجيسسۋرا» كافەدراسى ستۋدەنتتەرىنىڭ مودەرن ۇلگىسىندەگى قويىلىمىنىڭ كەسكىنى وزگەشە بولدى. ورىس تىلىندە باستالعان قويىلىمدا نەبارى ۇش اكتەر باستان-اياق وينايدى. قازاق, ورىس, اعىلشىن — ۇش تىلدى قامتىعان سپەكتاكلь از اكتەرمەن ساز وينالىپ شىققان تۋىندى بولدى. بۇگىنگى «گاملەتتى» قىز بەينەسىندە سومداعان اكتريسانىڭ ويناۋ شەبەرلىگى تالعامى بيىك كورەرمەننىڭ كوڭىلىنەن شىققان سىڭايلى. تەاتر فەستيۆالىنىڭ سوڭعى كۇندەرى ورال قالاسىنىڭ باتىس قازاقستان وبلىستىق قازاق دراما تەاترى ساحنالاعان ا. كاميۋدىڭ «كاليگۋلا» تراگەديياسى دا كورەرمەن قاۋىمنىڭ ەستەتيكالىق-كوركەمدىك تالعامىن قاناعاتتاندىرعان قويىلىمداردىڭ بىرى بولدى.

 

   شىرعالاڭعا تولى, بىر-بىرىمەن ساباقتاسىپ جاتقان ۇردىس بويىنشا سان قيلى زامان اعىمىندا 27 جاسىندا ەل بيلەپ, وزبىر زۇلىمدىعىمەن بۇقارا جۇرتتىڭ جادىندا ماڭگى قالعان «كاليگۋلانى» تاريحي دالدىكتى دوپ باسىپ, شەبەر سومداعان تاستۇلەك ونەرپاز قۋانىش اماندىقوۆتىڭ ونەرىنە قالىڭ كورەرمەن قاتتى سۇيسىندى. قويىلىم رەجيسسەر, سۋرەتشى تاراپىنان دا ساتتى باعاسىن العان سپەكتاكلьدەردىڭ بىرى بولدى. ار قويىلىمنىڭ سوڭىنان ونەر كورسەتكەن ۇجىمدارعا ارنايى سىيلىقتار مەن نۇرمۇحان جانتوريننىڭ كەۋدەمۇسىنىنىڭ سۋۆەنيرلىك نۇسقاسى ەسكەرتكىشكە تابىستالدى. حالىقتىق مەرەكەگە اينالىپ, ۇلكەن دۇبىرمەن وتكەن بۇل تەاتر فەستيۆالىنە اقتاۋلىق كورەرمەن ەرەكشە ىقىلاس بىلدىردى. كۇن سايىنعى قويىلىمدارعا كورەرمەننىڭ كوپتەپ كەلگەنى سونشالىق, تىپتى زالعا سىيماي, بىر توپ كورەرمەن سىرتتا دا قالىپ جاتتى. مۇنىمەن ماڭعىستاۋ تەك كەن قازىنانىڭ مەكەنى عانا ەمەس, رۋحاني مادەنيەتى وسكەن كورەرمەنى بار وڭىر ەكەنىن دە كورسەتتى. بىر اپتاعا سوزىلعان XVI رەسپۋبليكالىق تەاتر فەستيۆالى دە وز مارە سىزىعىنا كەلىپ جەتتى. جابىلۋ سالتاناتىندا 7 ادامنان تۇزىلگەن قازىلار القاسى اتىنان سوز العان قازاقستاننىڭ حالىق ارتىسى, رەجيسسەر ەسمۇحان وباەۆ بىرتۋار تۇلعا نۇرمۇحان جانتوريننىڭ 80 جىلدىعىنا ارنالعان فەستيۆالьدىڭ تابىستى وتكەندىگىن, ونەر دوداسىنىڭ كۇتكەن ۇدەدەن شىعىپ, رەجيسسەردىڭ شەشىمىنىڭ ۇقىپتى تاڭدالعاندىعىن, بارى-بارىن, بىر سوزبەن ايتقاندا, فەستيۆالьدىڭ ساتتى وتكەندىگىن سوز ەتە وتىرىپ, قاتىسقان بارلىق 12 تەاتر ۇجىمىنا دا سالتاناتتى تۇردە ارنايى ديپلومدار تابىس ەتتى.

 

    نۇرمۇحان جانتوريننىڭ شاڭىراعى اتىنان تاعايىندالعان ارنايى سىيلىقتى اكتەردىڭ جارى جانتورينا مارگاريتا ۆيكتوروۆنا استانا قالاسىنداعى ۇلتتىق قازاق مۋزىكا اكادەميياسىنىڭ «اكتەرلىك شەبەرلىك جانە رەجيسسۋرا» كافەدراسىنىڭ 5-كۋرس ستۋدەنتى, جاس رەجيسسەر يۋريي تولوچكوعا تابىس ەتتى. تەك بۇل عانا ەمەس, جاس رەجيسسەر قازىلار القاسىنىڭ شەشىمىمەن 200 مىڭ تەڭگە سىياقىمەن «ۇمىت» سىيلىعىمەن دە قوسا ماراپاتتالدى. سونداي-اق «ەڭ ۇزدىك ەكىنشى پلانداعى ەر ادام بەينەسى» سىيلىعىمەن ماراپاتتالىپ, 250 مىڭ تەڭگە سىياقى ماحامبەت وتەمىسۇلى اتىنداعى اتىراۋ وبلىستىق دراما تەاترىنىڭ اكتەرى سوۆەت قوجابەكوۆكە بەرىلدى. «ەكىنشى پلانداعى ەڭ ۇزدىك ايەل بەينەسى ۇشىن» سىيلىعىمەن جانە 250 مىڭ تەڭگە سىياقىمەن ن. جانتورين اتىنداعى ماڭعىستاۋ وبلىستىق مۋزىكالىق دراما تەاترىنىڭ اكتريساسى مايرا باقىتنۇروۆا ماراپاتتالدى. «دەبيۋت» سىيلىعى ۇشىن ماراپاتتالىپ, 200 مىڭ تەڭگە سىياقى كولەمىندەگى پرەمييا باتىس قازاقستان وبلىستىق قازاق دراما تەاترىنىڭ رەجيسسەرى مۇحانعالي تومانوۆقا تاعايىندالسا, تالانتتى رەجيسسەر قويعان سپەكتاكلьدىڭ باستى كەيىپكەرى — «كاليگۋلانى» سومداعان قۋانىش اماندىقوۆ 300 مىڭ تەڭگە سىياقىمەن «ەڭ ۇزدىك ەر ادام بەينەسى» سىيلىعىمەن ماراپاتتالدى. قۋانىشتىڭ سىيلىعىن تابىس ەتە وتىرىپ سوز العان كسرو حالىق ارتىسى اسانالى اشىموۆ: — وسى فەستيۆالьدەگى كورەرمەننىڭ جانىن جادىراتىپ, جانارىن جارق ەتكىزگەن بەينە وسى «كاليگۋلانىڭ» بەينەسى بولدى. بۇل جىگىت مەنىڭ جاستىق شاعىمدى ەسىمە تۇسىردى. باق قۇسىنداي باسىنا ەرتە قونعان دارەجەگە, ماقتاۋ-ماداققا داندايسىمايدى عوي دەپ ويلايمىن. كەلەشەگى زور. بولاشاقتا بۇل اكتەر تۋرالى الى تالاي ەستيتىن بولاسىزدار, سوندىقتان قۇتتىقتايمىن, بالام! — دەپ سوزىن تۇيىندەدى. ال «ەڭ ۇزدىك ايەل بەينەسى» سىيلىعىمەن ماراپاتتالىپ, 300 مىڭ تەڭگە سىياقىمەن قاليبەك قۋانىشباەۆ اتىنداعى قازاق مۋزىكالىق دراما تەاترىنىڭ اكتريساسى گۇلجان اسپەتوۆا ماراپاتتالدى. ۆ. دەلьمار شىعارماسىنىڭ اۋدارماسى بويىنشا رەجيسسەر ازىربايجان مامبەتوۆ قويعان «بايانسىز باق» سپەكتاكلىندە گۇلجان اسپەتوۆا ميسسيس كۋپەر بەينەسىن شەبەر سومداعان بولاتىن. قوماقتى سىياقىدان شەبەر رەجيسسەرلار دا قۇرالاقان قالمادى. «ەڭ ۇزدىك رەجيسسەرلىق شەشىمى ۇشىن» سىيلىعىمەن 350 مىڭ تەڭگە سىياقى تۇركىستان سازدى-مۋزىكالىق دراما تەاترىنىڭ رەجيسسەرى ەرعالي ورازىمبەتوۆكە تاعايىندالدى.

 

   ال تەاتر ۇجىمدارىن ماراپاتتاۋ راسىمىنە كەلەتىن بولساق, 250 مىڭ تەڭگە سىياقى مەن ارنايى ديپلوممەن وسكەمەن قالاسىنىڭ جامبىل اتىنداعى شىعىس قازاقستان وبلىستىق دراما تەاترى «اقبىلەك» دراماسى ۇشىن جانە ى. وماروۆ اتىنداعى قوستاناي وبلىستىق دراما تەاترى «ەڭلىك-كەبەك» تراگەديياسى قويىلىمىمەن ماراپاتتالدى. فەستيۆالьدىڭ «شىعارماشىلىق تابىسى ۇشىن» ارنايى ديپلومىمەن قوسا 250 مىڭ تەڭگە سىياقىمەن ت. احتانوۆ اتىنداعى اقتوبە وبلىستىق دراما تەاترى «ۇيلەنۋ» كومەديياسىن قويعانى ۇشىن ماراپاتتالدى. دۇبىرلى فەستيۆالьدىڭ ۇشىنشى ورىن جۇلدەسىمەن ماراپاتتالىپ, 500 مىڭ تەڭگە سىياقى نارتاي بەكەجانوۆ اتىنداعى قىزىلوردا وبلىستىق مۋزىكالىق سازدى-دراما تەاترى ۇجىمىنا «سۇلتاننىڭ ساسقانى-اي» كومەدييالىق قويىلىمى ۇشىن بەرىلدى. ەكىنشى ورىن جۇلدەسى جانە 600 مىڭ تەڭگە سىياقىمەن سابيت مۇقانوۆ اتىنداعى سولتۇستىك قازاقستان وبلىستىق مۋزىكالىق سازدى-دراما تەاترى «قوس جەبە» درامالىق قويىلىمى ۇشىن ماراپاتتالدى. فەستيۆالьدىڭ بىرىنشى ورىن نوميناتسيياسى وبلىستىق تەاترلاردىڭ ىشىندە جۇلدىزى جانعان ەكى تەاتر ۇجىمىنا بەرىلدى. جۇسىپبەك ايماۋىتوۆ اتىنداعى پاۆلودار وبلىستىق دراما تەاترى «فيلۋمەنو مارتۋرانو» كومەدييالىق قويىلىمىمەن جانە نۇرمۇحان جانتورين اتىنداعى ماڭعىستاۋ وبلىستىق سازدى-دراما تەاترى «مادەمۋازەلь نيتۋش» (كوپ كورەرمەنگە «تۇلكى بيكەش» اتاۋىمەن تانىمال) كومەدييالىق قويىلىمى ۇشىن جۇلدەلى بىرىنشى ورىندى يەمدەندى. سونىمەن, ۇلى اكتەردىڭ جولىن قۋعان, بۇگىندە ەسىمىن الىپ, تۋىن جەلبىرەتكەن تالانتتى ۇرپاقتارى ۇلى شەبەردىڭ داڭقىن ەلگە بۇرىنعىدان دا گورى ماشھۇر ەتە تۇسەتىندىگىن تاعى بىر دالەلدەدى. ار وبلىستان كەلگەن تەاتر ۇجىمدارىن قارسى الۋدان باستاپ, ولاردى قوناقۇيلەرگە جايعاستىرۋ, اس-سۋلارىن ۋاقتىلى دايىنداپ بەرۋ, قالانىڭ كورىكتى جەرلەرىمەن تانىستىرۋ, ارالاتۋ دەگەن سيياقتى جۇمىستاردىڭ بارلىعىندا دا جەرگىلىكتى ماڭعىستاۋ وبلىستىق نۇرمۇحان جانتورين اتىنداعى تەاتردىڭ تۇتاستاي ۇجىمى تىك تۇرىپ قىزمەت ەتتى. وسى ىستەرگە باسشىلىق جاساعان تەاتر ديرەكتورى نۇرنيياز مۇقانۇلى مۇقانوۆ مىرزاعا كوپشىلىكتىڭ ايتقان العىسى شەكسىز. وبلىس اكىمى قىرىمبەك ەلەۋۇلى كوشەرباەۆ مىرزا بولاشاقتا وبلىس تاراپىنان جەرگىلىكتى مادەني وشاقتارعا بۇدان دا جاقسىراق كوڭىل بولىنەتىندىگىن جانە كاسپيي جاعالاۋىندا تەاترعا ارنالعان اقشاڭقان زاۋلىم سارايدىڭ جوباسى سىزىلىپ, تەاتر قۇرىلىسىنىڭ جاقىن جىلداردا ەرەكشە قارقىنمەن باستالاتىندىعىن قۋانىشپەن جەتكىزدى. تول تەاترلارىمىز بەن دراماتۋرگتەرىمىزدىڭ, رەجيسسەرلار مەن اكتەرلارىمىزدىڭ باعىتىن انىقتاپ, شابىسىن بايىپتاۋدا مۇنداي اۋقىمدى مادەني شارانى جيى وتكىزۋدىڭ ورنى وراسان. ماسەلەن, رەجيسسۋرا ونەرىنىڭ تاپشىلىعىنان جۇدەگەن كەيبىر جاس تەاتر ۇجىمدارى وز ورتالارىنان رەجيسسەر كادرىن دايىنداۋدى قولعا الىپتى. قازىر كەيبىر وبلىستاردىڭ تەاتر ساحناسىندا اكتەرلار اراسىنان شىققان رەجيسسەرلاردىڭ تۋىندىلارى كوپشىلىك كورەرمەنگە ۇسىنىلىپ كەلەدى. سونداي-اق بۇگىنگى رۋحاني جان ازىعى, تىل ۇستارتۋدىڭ بيىك ۇلگىسى سانالاتىن ساحنا تىلىنىڭ سالماقسىز, سىلدىر سوزگە اينالىپ بارا جاتقاندىعى, اكتەردىڭ ساحنادا سوز ساپتاۋ ونەرىنەن گورى ەموتسييالىق ايعايعا, كوبىنەسە تەك قيمىل-ارەكەتكە باسا دەن قوياتىندىعى دا باسا ايتىلدى. مۇنى سىنشىلار ۋنيۆەرسيتەت قابىرعاسىندا بىلىم الىپ جۇرگەن ستۋدەنتتەرگە ارنالعان «سويلەۋ ونەرى» پانىنەن دارىس بەرەتىن ارنايى مامان-ۇستازداردىڭ جەتىسپەۋشىلىگى مەن تاجىريبەسىزدىگى سالدارىنان بولعان كەمىستىك ەكەندىگىن دە ايتىپ وتتى. وسى سەكىلدى تەاتر ۇجىمدارىنداعى تۇيىندى ماسەلەلەر جىل سايىن داستۇرلى تۇردە وتكىزىلىپ وتىراتىن تەاتر فەستيۆالьدەرىندە شەشىلۋى كەرەك دەگەن ۇيعارىمعا كەلدى. تەاتر فەستيۆالىندە كۋا بولعان تاعى بىر جايت تۋرالى ايتايىق. رەسپۋبليكالىق تەاتر فەستيۆالىنىڭ بارىسىندا شالعاي جەرلەردەن جەتكەن ونەر وردالارىنىڭ بىر-بىرىنىڭ ويىنىن تاماشالاۋعا مۇمكىندىگى بولمادى. بۇگىن قويىلىم قويىپ ونەر كورسەتكەن ۇجىم سپەكتاكلьدەرىن ساحنالاپ بولىسىمەن-اق جۇكتەرىن قايتا جيىپ, ەلدەرىنە قايتىپ كەتىپ جاتتى. ياعني تەاترلار اراسىنداعى شىعارماشىلىق بايلانىس تۇزىلگەن جوق. فەستيۆالьدىڭ سوڭىن توسۋ ۇشىن ولاردىڭ جاتاتىن ورىندارىنا, تاماقتانۋىنا جەتكىلىكتى قاراجات الدىن الا بولىنۋى كەرەك ەدى. بۇل جاعى ويلاستىرىلماعان. قر مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگى مادەنيەت كوميتەتى ونەر باسقارماسىنىڭ باستىعى باقىت بوكەباەۆ مينيسترلىككە دال وسى ماسەلەنى شەشۋدى جەتكىزەتىندىگىن ايتتى. تەاتردىڭ شىعارماشىلىق دەڭگەيىنە, اكتەرلار ويىنى مەن جالپى رەجيسسەرلىق شەشىمدەرگە بەرىلگەن باعالار, تولىق سىن-ەسكەرتپەلەر — ارنايى تەاتر ماماندارىنىڭ ەندىگى ايتار اڭگىمەسى. ال بىز وز تاراپىمىزدان كوزبەن كورگەن اسەرىمىزدى تام-تۇمداپ بولسا دا تىلگە تيەك ەتۋدى نيەت ەتتىك جانە بۇدان بىلايعى ۋاقىتتا ۇلتتىق تول تەاترلارىمىز اراسىندا گاسترولьدىك ساپارلار جوباسى وزىنىڭ تيىستى ىرعاعىنا تۇسىپ, تەاتر ونەرىنە لايىقتى كوڭىل بولىنەر دەگەن ۇمىتتى ۇكىلەدىك. جىل سايىنعى حالىقتىق داستۇرگە اينالىپ, ۇزىلىسسىز وتكىزىلىپ كەلە جاتقان «ەۋرازييا» كينوفەستيۆالىنە مۇحيتتىڭ ارعى-بەرگى جاعىنان شاقىرىلاتىن, داستۇرى دە, تىلى دە وزگە اكتەر, ونەر مايتالماندارىنىڭ تەك بىرەۋىنە عانا جومارتتىقپەن ۇسىناتىن سىي-تارتۋىمىزدىڭ شىعىنى ۇلتتىق تەاتر ۇجىمدارىنىڭ بىر ترۋپپالىق ۇجىمىنا كەتەتىن جول شىعىنىنان اسىپ تۇسەتىنىن ەسكەرسەك, وزگەنىڭ قاڭسىعىن وزىمىزگە تاڭسىق ەتكەنشە, ۇلتتىق قازىنامىزدىڭ قوماقتى بولىگى تول ونەرىمىزدىڭ يگىلىگىنە جاراتىلىپ جاتقانىنا نە جەتسىن?!

 

   جازيرا امانتايقىزى

 

   الماتى – اقتاۋ – الماتى

 

   2008 جىل

Басқалармен бөлісе отырыңыз
Пікірлер

Басты жаңалықтар

img
Жаңалықтар 2026-10-21

Qızılordada drondar mıñğa juıq jol erejesin bwzu deregin anıqtadı
img
Әлем 2026-10-21

Трамп Израильдің Иранға соққы беруіне қарсы — БАҚ
img
Әлем 2026-10-21

ترامپ يزرايلьدىڭ يرانعا سوققى بەرۋىنە قارسى — باق
news-img
overlay bottom
Әлем 2026-10-21
ترامپ يزرايلьدىڭ يرانعا سوققى بەرۋىنە قارسى — باق

Последние новости

img
Общество 2026-10-21

Qızılordada «Anağa tağzım» İİİ respublikalıq forumı ötti,-dep habarlaydı “Shalqar.kz”.
img
Общество 2026-10-21

قىزىلوردادا «اناعا تاعزىم» ىىى رەسپۋبليكالىق فورۋمى وتتى,-دەپ حابارلايدى “Shalqar.kz”.
img
Общество 2026-10-21

Қызылордада «Анаға тағзым» ІІІ республикалық форумы өтті,-деп хабарлайды “Shalqar.kz”.

Все новости

news-img
overlay bottom
Общество 2026-10-21
Qızılordada «Anağa tağzım» İİİ respublikalıq forumı ötti,-dep habarlaydı “Shalqar.kz”.
news-img
overlay bottom
Общество 2026-10-21
قىزىلوردادا «اناعا تاعزىم» ىىى رەسپۋبليكالىق فورۋمى وتتى,-دەپ حابارلايدى “Shalqar.kz”.
news-img
overlay bottom
Общество 2026-10-21
Қызылордада «Анаға тағзым» ІІІ республикалық форумы өтті,-деп хабарлайды “Shalqar.kz”.
news-img
overlay bottom
Спорт 2026-10-21
Әлемдік теннистің болашағы Алматыда талқыланады,-деп хабарлайды “Shalqar.kz” “ҚТФ баспасөз” сайтына сілтеме жасап.
news-img
overlay bottom
Әлем 2026-10-21
Tramp Izrail'diñ Iranğa soqqı beruine qarsı — BAQ
news-img
overlay bottom
Әлем 2026-10-21
ترامپ يزرايلьدىڭ يرانعا سوققى بەرۋىنە قارسى — باق
news-img
overlay bottom
Мир 2026-10-21
Трамп выступил против новых ударов Израиля по Ирану — СМИ
news-img
overlay bottom
Әлем 2026-10-21
Трамп Израильдің Иранға соққы беруіне қарсы — БАҚ
news-img
overlay bottom
Жаңалықтар 2026-10-21
Qızılordada drondar mıñğa juıq jol erejesin bwzu deregin anıqtadı
Международное интернет-издание "Shalqar kz"
Подписка на важную информацию международного интернет-издания "Shalqar kz" Будьте в курсе последних новостей Ваша электронная почта подписаться