logo
burger menu search Қазақша language menu
Жолсапар

Автор: ADMIN

Жолсапар 2026-06-11 22:52:45

Біз әлеуметтік желілерде:

ودەسساعا جەتى كۇن قۇدىرەتتى ونەرىن سىيلاعان الماتى

news single

   2007 جىلدىڭ «قازاقستاننىڭ ۋكرايناداعى جىلى» دەپ بەكىتىلگەنى بارشامىزعا ايان. ۋكراينا مەملەكەتىنىڭ باسشىسى ۆيكتور يۋщەنكو دا وز كەزەگىندە: «ۋكراينادا قازاقستان جىلىن وتكىزۋدەگى باستى ماقساتتاردىڭ بىرى – بۇگىنگى قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق-الەۋمەتتىك جەتىستىكتەرىمەن جانە حالىقتىڭ ومىرىمەن جاقىنىراق, جان-جاقتى تانىستىرۋ», – ەكەندىگىن مالىمدەگەن بولاتىن. بۇگىندە ەكى مەملەكەت اراسىنداعى ساۋدا-ەكونوميكالىق, اسىرەسە مادەني قارىم-قاتىناستار ورىستەي تۇسۋدە. سونىڭ بىر جارقىن دالەلى – قازان ايىندا ۋكراينانىڭ ودەسسا قالاسىندا وتكەن الماتىنىڭ مادەنيەت كۇندەرى. مادەني شاھار الماتىدان 150-گە تارتا ونەرپازدار مەن مادەنيەت وكىلدەرىن, جۋرناليستەردى مىنگىزگەن «يل» اۋە كەمەسى بەس جارىم ساعاتتا قارا تەڭىز جاعالاۋىنداعى تاريحي قالا – ودەسسا اۋەجايىنا كەلىپ قوندى. ۇقساس تاعدىرلار مەن ورتاق قۇندىلىقتار ميلليوننان استام تۇرعىنى بار ودەسسا – الماتى سيياقتى وز ەلىندەگى ەڭ كورىكتى, مادەنيەت پەن ونەر ورداسى سانالاتىن قالا. مۇندا دا جۇزدەن استام ۇلتتىڭ وكىلى تاتۋ-تاتتى عۇمىر كەشىپ جاتىر. وزىنىڭ ەكى جۇز جىلدىق تاريحى بار بۇل شاھار ەڭ الدىمەن قوناقجايلىلىعىمەن ەرەكشەلەنەدى.

 

   ازىل مەن قالجىڭنىڭ وتانى اتانعان ودەسسادا:

• 100-گە جۋىق مۇراجاي مەن تۇرلى گالەرەيالار;

• 40-قا تارتا كىتاپحانا;

• 6 تەاتر مەن اتاقتى كينوستۋدييا بار.

 

  شاھاردا ا. پۋشكين, ي. ايۆازوۆسكيي, د. مەندەلەەۆ, ي. بابەلь, ا. چەحوۆ, ا. احماتوۆا سىندى بىرتۋار تۇلعالاردىڭ ىزى قالعان. بىز الماتىداعى «مەدەۋ» مەن «شىمبۇلاقتى» ماقتان تۇتساق, ودەسسالىقتار 1837 جىلى سالىنعان, بيىكتىگى 27 مەتر, ال ۇزىندىعى 136,47 مەتردى قۇرايتىن ايگىلى پوتەمكين باسپالداعىن ەرەكشە قاستەرلەيدى. سونداي-اق تاس كىرپىشپەن كومكەرىلگەن, تەك جاياۋ جۇرگىنشىلەرگە ارنالعان اتاقتى دەريباسوۆسكايا كوشەسى دە – قالانىڭ بويتۇمارى. «الماتىدان سۇيىسپەنشىلىكپەن» رەسمي دەلەگاتسييانى الماتى قالاسىنىڭ اكىمى يمانعالي تاسماعامبەتوۆ باستاپ باردى. مادەنيەت كۇندەرىنىڭ شىمىلدىعى ادەبيەت مۇراجايىندا اشىلعان «الماتى – اسپان تاۋلارى اياسىنداعى قالا» اتتى فوتوسۋرەتتەر مەن قىلقالام شەبەرلەرىنىڭ كورمەسىمەن باستالدى.

    ال رەسمي اشىلۋ سالتاناتى 1884 جىلى سالىنعان, ساۋلەتى مەن اكۋستيكاسى جاعىنان ەۋروپاداعى ەڭ ۇزدىك ەكى تەاتردىڭ بىرى سانالاتىن ودەسسانىڭ ۇلتتىق وپەرا جانە بالەت تەاترىندا وتتى. حان سارايىنداي قۇلپىرعان ونەر ورداسىندا الماتى اكىمى يمانعالي نۇرعاليۇلى جۇرەكجاردى لەبىزىن بىلدىردى: «مەملەكەتتەرىمىز اراسىندا ەجەلدەن قالىپتاسقان دوستىق پەن ارىپتەستىك قاتىناستار تەرەڭدەي تۇسۋدە. بۇل شارا حالىقتارىمىز اراسىنداعى رۋحاني بايلانىستى ودان ارى جەتىلدىرىپ, قازاقتىڭ ۇلتتىق ونەرى ۋكرايندىقتاردى مول قۋانىشقا بولەيتىنىنە سەنىمدىمىن», – دەپ كەشتى اشىپ بەردى. وسىدان كەيىن تەاتر شاڭىراعىندا قازاقتىڭ تول ونەرى كۇمبىرلەي جونەلدى. ۇلتتىق كيىم كيگەن قازاق قىزدارىنىڭ زالداعى كورەرمەندەرگە الماتىنىڭ ايگىلى اپورت الماسىن تاراتۋى كەشتىڭ ەڭ اسەرلى ساتىنە اينالدى. جۇپار يىسى اڭقىعان قىپ-قىزىل اپورتتان اۋىز تييۋگە جينالعان جۇرت ەرەكشە ىقىلاس تانىتتى. كەشتە «جەتىگەن» توبىنىڭ, دالەل ۋاشەۆتىڭ, بولات قۇسايىنوۆ پەن بولات بوكەنوۆتىڭ ۋكراين تىلىندە شىرقاعان اندەرى, ابدۋلحاميت رايىمبەرگەنوۆ, ايگۇل باتىرحايىروۆا, اسىلبەك ەڭسەپوۆتىڭ كۇمبىرلەگەن كۇيلەرى, تالعات مۇقىشەۆتىڭ سىزىلتقان سىبىزعىسى كورەرمەندى باۋراپ الدى.

 

    ال بەلگىلى وپەرا انشىلەرى سۇلتان بايسۇلتانوۆ, سارا نايمان, جاميلا جارقىنباەۆا, ايدا چاسوۆيتينا, سكريپكاشى ايدا ايۋپوۆا جانە بالەت شەبەرى دوسجان تابىلدى مەن نايلا كرەباەۆانىڭ ونەرىنە تالعامپاز ودەسسا جۇرتشىلىعى «براۆو!» دەپ ۇزاق قول سوقتى.

 

 

 كينو ونەرى مەن ادەبيەت كەشى

 

  جەتى كۇن بويى قالانىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندە مادەني شارالار تولاستامادى:

• «سازگەن سازى» انسامبلى ۆ. ۆاسىلьكو اتىنداعى ۋكراين مۋزىكالىق-دراما تەاترىندا «ماڭگىلىك سارىن» اتتى داستۇرلى مۋزىكا كەشىن وتكىزدى.

 

• «سامرۇق» زاماناۋي بالەت تەاترى ورىس دراما تەاترىندا ونەر كورسەتتى.

• وبلىستىق فيلارمونييا زالىندا قازاقستاننىڭ حالىق ارتىسى تولەپبەرگەن ابدىراشەۆتىڭ ديريجەرلىك ەتۋىمەن سيمفونييالىق وركەستردىڭ كونتسەرتى وتتى. ودەسسانىڭ «ماسكي» كينوتەاترىندا كورسەتىلگەن دامىر مانابايدىڭ «كەك» جانە گۇلشاد وماروۆانىڭ «شيزا» فيلьمدەرى كورەرمەننىڭ جوعارى باعاسىن الدى.

 

   شارادان كەيىن كينوتەاتردىڭ ارت-ديرەكتورى يان يۋسيم قازاق كينوسىنىڭ تەرەڭدىگىنە تانتى بولىپ, كەلەر جىلى ودەسسادا قازاق كينوسىنىڭ فەستيۆالىن وتكىزۋگە ۋادە بەردى. ساپار اياسىندا الەمدىك دەڭگەيدەگى اقىن ولجاس سۇلەيمەنوۆپەن وتكەن شىعارماشىلىق كەزدەسۋدىڭ ورنى بولەك بولدى. اقىننىڭ پوەزيياسىنا تابىنۋشى حالىق زالدى تولتىرىپ, كەزدەسۋ جوعارى دەڭگەيدە وتتى. تەاتر باسشىسى الەكساندر كوپايگورا بۇل جۇزدەسۋدىڭ وزى ۇشىن ۇلكەن ارمان بولعانىن جەتكىزدى. 

 

   قارا تەڭىز جاعاسىنداعى قيماستىق

 

   جۋرناليستەر توبى ودەسسا پورتىنىڭ باستىعى نيكولاي ماكوۆەتسكييمەن تانىستى. ول كەزىندە قازاقستاندا 10 جىل تۇرىپ, قىزمەت ەتكەن ەكەن: «كەڭ پەيىل قازاق دالاسىن, ولاردىڭ دارحاندىعىن ۇمىتۋ مۇمكىن ەمەس. الماتى مەن ۇشىن پەيىش قالا سيياقتى», – دەپ اعىنان جارىلدى جانە دەلەگاتسيياعا «پورت جانە ودەسسا» اتتى تاريحي كىتاپتى تارتۋ ەتتى. 14 قازان كۇنى م. ۆوديانوي اتىنداعى اكادەمييالىق مۋزىكالىق كومەدييا تەاترىندا مادەنيەت كۇندەرىنىڭ جابىلۋ سالتاناتى وتتى. كەشتى دانا نۇرجىگىت پەن شالقار ۇركىمباەۆ جوعارى دەڭگەيدە جۇرگىزسە, دالەل ۋاشەۆتىڭ ورىنداۋىنداعى «اتامەكەن» انى زالداعى بارشا وتانداستارىمىزدى تەبىرەنتتى. ودەسسا وبلىستىق مەملەكەتتىك اكىمشىلىگى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى اندرەي تكاچۋك: «سىزدەر مادەني كۇندەر وتكىزۋدىڭ دەڭگەيىن تىم جوعارى كوتەرىپ جىبەردىڭىزدەر. بىز سىزدەرگە «قوش» دەمەيمىز, «دو زۋستريچي» – كەزدەسكەنشە دەيمىز!» – دەپ باعا بەردى. كەلەر 2008 جىل «ۋكراينانىڭ قازاقستانداعى جىلى» بولماق. قازاقستاننىڭ ۋكراينا مەن مولدوۆاداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى امانگەلدى جۇماباەۆ تا ونەرپازداردىڭ ميسسيياسىن ساتتى اياقتاعانىن اتاپ وتتى. P.S. ودەسسادان كەلگەن حات ماقالا ازىرلەنىپ جاتقاندا ودەسسانىڭ باس باسىلىمى «يۋگ» گازەتىنەن بىزدىڭ رەداكتسيياعا حات كەلدى. گازەت وز بەتىندە «سەمь دنەي, كوتورىە پوترياسلي ودەسسيتوۆ» جانە قازاقشا «كەلەسى كەزدەسكەنشە – الماتى!» دەگەن تاقىرىپپەن ۇلكەن ماقالا جارييالاپ, الماتى مادەنيەت كۇندەرىنە ەكى بەتىن تۇتاس ارناپتى. ماقالا اۆتورى, ۋكرايندىق جۋرناليست ەلەنا مارتسەنيۋك وز حاتىندا بىلاي دەپ جازادى: «قىمباتتى جازيرا! بىز الى دە الماتىنىڭ مادەنيەتى مەن ونەرىنە دەگەن تاڭدانىسىمىزدان ارىلا الماي جۇرمىز. بىز سىزدەردىڭ ونەرلەرىڭىزگە تانتى بولدىق جانە ونەرگە دەگەن حالىقتىڭ, مەملەكەتتىڭ قامقورلىعىنا قىزىعا دا, قىزعانا دا قارايمىز...»

 

  بۇل حاتتى وقىعاننان كەيىن, ۇلى دالا اۋەنىن, ۇلتتىق ونەرىمىزدى الەمدىك دەڭگەيدە جيى ناسيحاتتاپ تۇرساق, قازاق مادەنيەتى كەز كەلگەن ۇلتتى تاڭقالدىرا الاتىنىنا تاعى بىر مارتە كوز جەتكىزدىك.

 

    ونەر مەن مادەنيەت – حالىقتار اراسىنداعى التىن كوپىر.

 

    ەندەشە, وسىنداي رۋحاني تابىستارىمىز كوپ بولعاي! _

 

   جازيرا امانتايقىزى

 

   الماتى – ودەسسا – الماتى

 

     2007 جىل

Басқалармен бөлісе отырыңыз
Пікірлер

Басты жаңалықтар

img
Әлем 2026-10-21

ترامپ يزرايلьدىڭ يرانعا سوققى بەرۋىنە قارسى — باق
img
Общество 2026-10-21

Qızılordada «Anağa tağzım» İİİ respublikalıq forumı ötti,-dep habarlaydı “Shalqar.kz”.
img
Мир 2026-10-21

Трамп выступил против новых ударов Израиля по Ирану — СМИ
news-img
overlay bottom
Мир 2026-10-21
Трамп выступил против новых ударов Израиля по Ирану — СМИ

Последние новости

img
Общество 2026-10-21

Qızılordada «Anağa tağzım» İİİ respublikalıq forumı ötti,-dep habarlaydı “Shalqar.kz”.
img
Общество 2026-10-21

قىزىلوردادا «اناعا تاعزىم» ىىى رەسپۋبليكالىق فورۋمى وتتى,-دەپ حابارلايدى “Shalqar.kz”.
img
Общество 2026-10-21

Қызылордада «Анаға тағзым» ІІІ республикалық форумы өтті,-деп хабарлайды “Shalqar.kz”.

Все новости

news-img
overlay bottom
Общество 2026-10-21
Qızılordada «Anağa tağzım» İİİ respublikalıq forumı ötti,-dep habarlaydı “Shalqar.kz”.
news-img
overlay bottom
Общество 2026-10-21
قىزىلوردادا «اناعا تاعزىم» ىىى رەسپۋبليكالىق فورۋمى وتتى,-دەپ حابارلايدى “Shalqar.kz”.
news-img
overlay bottom
Общество 2026-10-21
Қызылордада «Анаға тағзым» ІІІ республикалық форумы өтті,-деп хабарлайды “Shalqar.kz”.
news-img
overlay bottom
Спорт 2026-10-21
Әлемдік теннистің болашағы Алматыда талқыланады,-деп хабарлайды “Shalqar.kz” “ҚТФ баспасөз” сайтына сілтеме жасап.
news-img
overlay bottom
Әлем 2026-10-21
Tramp Izrail'diñ Iranğa soqqı beruine qarsı — BAQ
news-img
overlay bottom
Әлем 2026-10-21
ترامپ يزرايلьدىڭ يرانعا سوققى بەرۋىنە قارسى — باق
news-img
overlay bottom
Мир 2026-10-21
Трамп выступил против новых ударов Израиля по Ирану — СМИ
news-img
overlay bottom
Әлем 2026-10-21
Трамп Израильдің Иранға соққы беруіне қарсы — БАҚ
news-img
overlay bottom
Жаңалықтар 2026-10-21
Qızılordada drondar mıñğa juıq jol erejesin bwzu deregin anıqtadı
Международное интернет-издание "Shalqar kz"
Подписка на важную информацию международного интернет-издания "Shalqar kz" Будьте в курсе последних новостей Ваша электронная почта подписаться