logo
burger menu search Қазақша language menu
Шетелдегі қазақ әдебиеті

Автор: ADMIN

Шетелдегі қазақ әдебиеті 2026-07-10 17:19:00

Біз әлеуметтік желілерде:

Ұстаз-ана, азамат-ақын

news single

   Дүниеде жақсы сөздер көп.

 

  Мысалы: ғалым, қайраткер, ақын-жазушы, өнерпаз т.б. Шынында, осылардың бәрі жақсы. Айталық, «ғалым» дегендік — ғылым дегендік. «Қайраткер» дегендік — саяси басшы дегендік. «Ақын-жазушы», «өнерпаз» дегендік — мәдениет дегендік. Бір ұлтты алып айтсақ, білімсіз ұлт, саяси басшы шықпаған ұлт, мәдениеті дамымаған ұлт қандай ұлт болады? Болмашы сауаты барлар іркілмей: «Мешеу ұлт болады!» — деп жауап береді. Демек, жоғарыдағы сөздер — түгел жақсы сөз. Бірақ осылардың барлығы ана, ұстаз, азамат деген үш сөздің артында тұрады. Ана, ұстаз, азамат — түбір, қалғандарының бәрі — туынды. Ана сөзінің мағынасы шексіз. Ана — тіршілік пен ізгіліктің символы. Аналардың көкірегі — көркемдіктің үлгісі, мейірімділіктің бұлағы. Ұстаздық — ғылым-білімнің, үлгі-өнегенің символы. Ұстазсыз ел — нұсқасыз ел, ұстаз алдын көрмеген адам — өнегесіз адам. Ұстаздық дегеніміз, бір сөзбен айтқанда, ақиқат ұрығын тарату деген сөз. Өйткені ғалым — ақиқат. Әдетте әдеби анықтауыш ретінде қолданылатын «азамат» атауы жыныстық белгі емес, әрі мемлекеттік өлшемді бұқарасы ретіндегі ұғым да емес. Азамат дегеніміз — көп үшін қалтқысыз қызмет істейтін қайсар, жігерлі адам.

 

   Ауырдың үстімен, жеңілдің астымен жолғалайтын екіжүзділер, аузымен «төңкеріс жасайтын» өтірікші-өсекшілер бұл өлшемге толмайды. Азаматтықтың шарты: бірінші — ақиқатта берік тұратын табандылық; екінші — шындықты айта алатын ерлік, жігер; үшінші — көп ісіне өзін арнай алатын құрбан беру рухы. Жоғарыдағы ғалым, қайраткер, ақын атағын жамылған мырзалар өз атақтарының алдына «Азамат» деген анықтауыш қосып ала алмаса, толымды ғалым, толымды қайраткер, толымды ақын бола алмайды. Біз «ұстаз-ана, азамат-ақын» деген таңбалы тақырыппен тілге тиек еткелі отырған Қапипа Жапанқызы кім? Қоғамға нендей еңбек сіңірген адам? Қапипа — 33 жылдық өмірін ұрпақ тәрбиесіне арнаған ұстаз. «Ұстаз жүрегі», «Ана махаббаты» атты екі поэзиялық кітап шығарған ақын. Бұған талас жүрмейді. Алайда гәп санда ғана болмайды, ерекше белгіде болады. Ерекше белгі дегеніміз — уәкілдік ұғым. Ерекше белгі ақын-жазушыларға қарата айтылғанда, ең алдымен — адамдық белгі, азаматтық белгі, ең соңында — ақындық, жазушылық белгі. Өйткені ақын-жазушылардың адамдық сипаты, азаматтық сипаты қандай болса, ақындық-жазушылық сипаты да сондай болады.

 

    Балта сабынан аспайды. Өтірік айтуға жаны бейім адамдардың шығармаларында өтірік мақтан, жалғандық бықып тұрады. Шындыққа бейім, турашыл адамдардың шығармалары да шыншыл, реалистік болады. Батыл мінезді адамдардың шығармалары өршіл, басын күйттегіш адамдардың шығармалары жасық болады. Көркемдік деген де жасанды жалтырақтық емес, табиғи жарасымдылық. Мінезі құбылмалы адамдардың шығармалары да құбылмалы болады. Мінезі біртоға, тұрмыста қарапайым адамның шығармаларында табиғилық сипат басым болады. Мұндай ақын-жазушылар шығарма жазғанда «бояудан» гөрі мазмұнға көбірек ден қояды. Осы айтылғандар осы заман поэзиямыздағы белгілі әйел ақындардың бірі — Қапипа Жапанқызының кісілік сипаты мен ақындық сипатына үйлеседі. Қапипаны ұстаз десек, Қапипаның ұстаздық белгісі — аналық, азаматтық, яғни ұрпақты аналық мейіріммен тәрбиелеу, азаматтық сезіммен қызмет ету. Қапипаны ақын десек, Қапипаның ақындық белгісі — ұстаздық, азаматтық, яғни ұстаздық тағылымшылдықпен, азаматтық пікіршілдікпен шығарма жазу. Демек, Қапипа ұлт ұрпағын өз ұрпағындай көріп, азаматтық мінезбен қызмет істеген әрі ұлтқа ұстаздық стилімен білім, ғылым, адамгершілік, өркениет ұрығын шашуды мақсат еткен азамат, ойлы ақын. Ұстаздық пен азаматтық — Қапипаның бүкіл өмірінің мазмұны әрі барлық шығармаларының мазмұны және тақырыбы. Ақын Қапипа Жапанқызының поэзиялық шығармаларының өркені, міне, осы екі өрістен өрбиді. Ұстаздық — даңқ, азамат ақын болу да кесек мәртебе. Бірақ екеуіне де үлкен шарт керек. Ұстаздыққа: Ақырын жүріп, анық бас, Еңбегің кетпес далаға. Ұстаздық еткен жалықпас, Үйретуден балаға, — делінетін ұлы тәлімгер адалдығы, азамат ақындыққа ақиқатты ардақтайтын адамдық қажет. Ұстаздық — ағартушылық. Ағартушылық — дүниеге ортақ үлкен идея. Азаматтық әдебиетке қаратып айтқанда — әлеуметтік ірі ой-пікірлерді тиянақ ету дегендік. Сондықтан, шын мәнінде, ағартушылық пен әлеуметтік өрелі ой-пікірлердің тізгінін ұстаған ақын да осал болмайды. Осы жерде ақынның «Ұстаз жүрегі» кітабының 42-, 43-беттеріндегі «Жылан» деген өлеңін оқып көрейік: Қап-қара, шыбар, сұрысың, Иреңдеп сумаң қағасың. Адамға қастың бірісің, Қанымен сусындағансың. Есіктен емес, іргеден, Ұрланып ылғи кіресің. Тастан да суық сұр денең, Көздерден тайсап жүресің. Қолың жоқ, иә аяғың, Өрілген умен бір таспа. Жауыздық сенің таяғың, Өрмелеп шығар жартасқа. Бойына арам қан сіңген Жыландай улы тажалдың. Тобылғы сапты қамшымен, Дайындап келем ажалын. Жаның түршігеді! Бұл — иреңдеп жүретін қанқұмар улы құрт емес, қанқор құрттардан да қатерлі адам. Жылан — аты шулы қоғамдық тип. Жылан — өмірдің жауы. Жылан бесікте жатқан баланы, бейғам жатқан ананы, бейуаз жандарды шағады. Жыланның «мұраты» — өмірді іргелендіру емес, өмірдің дәнегін солдыру, қанын улап, қасиетін жою. Жылан — ізгіліктің жауы, жауыздықтың баламасы. Жылан маңайдағыларға жақсылық болса екен деп ойламайды. Маңайдағыларды қайтіп жоғалтсам деп қана ойлайды.

 

  Жыландар басқалардың өмір жолын қиюды өзінің өмір сүруінің алғы шарты деп біледі. Ешқашан да жақсылықтан басқалармен тең игіліктенсем деп ойламайды. Жылан — адалдықтың дұшпаны, аяр-залымдықтың баламасы. Жылан ылғи көзден тайсап, сумаңдап жүреді. «Жағдайға қарай» әрекеттенеді. «Аязда» өтірік өліп жатады да, «жылымықта» інінен суырылып шығып, сұрқиялыққа басады. Жылан — шындықтың, әділдіктің жауы. Жылан түзу жолмен жүрмейді. Түрулі тұрған ашық есіктен кірмейді. Іргеден жасырынып кіріп, жартасқа өрмелейді. Жыландардың жартасқа шығуы — ақиқаттың апатқа ұшырауымен тең үрейлі құбылыс. Жыландар алуан түрлі болады. Кейбіреуі қап-қара жылтыр, көркіне көз сүрінеді. Кейбіреуі алуан жолақты әсем, кейбіреуі сұрша, сүйіріктей сұлу. Жыланның тілі айыр, тісі ұзын. Айыр тілділер екі сөйлейді. Ұзын тістілер у шашады. Баяғыдағы стиль түзеуде, одан кейінгі мәдениет төңкерісінің өн бойында жұртты қан қақсатқандар осы айыр тілді, ұзын тісті қандастар болатын. Амал не! Қашанда жамандық жақсылықпен жарыса жүреді. Мұндай қаскөйлердің тұқымы оңай-оспақ құрымайды.

 

    Әрқашан қамшыны қолдан түсірмеу керек. Азамат ақынның азаматша сөйлесуі деген, міне, осындай болады. Ақынның ұстаздық, ағарту тақырыбына жазған шығармалары біршама мол. Оншақты өлең, бір көлемді дастан. Өмірді оқу-оқыту, үй ұстау, бала бағу жүгін арқалаумен өткен, оның үстіне қолына қаламды кешірек ұстаған автор жөнінен алғанда, бұл аз сан емес. Тұрақты қағида: азаматтық — борыш, ақындық — ерікті жұмыс. Азаматтық борышты атқару үшін қоғам жүктеген міндетті азаматтық санамен істеу керек. Адам мен шығарма құнын сыйлықпен өлшемесек те, Қапипаның автономиялы райондық, мемлекеттік оқу-ағарту қызметін басқаратын билікті мекемелер жағынан алған бағалары оның ұстаздық борышын азаматтық санамен атқарғанын айғақтаса керек. Бір толымды ұстазда мынадай төрт шарт болуы керек. Бірінші — ғылымды сүю.

 

   Екінші — ұстаздық қызметті сүю, ұстаздықты даңқ деп білу. Үшінші — шәкіртін сүю, оқушыларды ұлттың ұрпағы деп білу. Төртінші — мектепті сүю, мектепті дүниедегі ең құрметті мекеме деп білу. Осы төртеуі түгел болмаған адам толымды ұстаз болмайды. Осы төртеуі Қапипаның ұстаздық өмір жолына әрі ұстаздықты тақырып еткен шығармаларының арқауына сіңген деуге әбден болады. Өзі ғылымды сүймейтін адам басқаларға ғылым ұрығын сіңіре алмайды. Мен Қапипаны ертеден білемін. Біз ертеде бір мектепте оқыған сабақтас, бір мектепте істеген қызметтеспіз. Сонау 1950-жылдардың орта тұсында, Алтай аймақтық орта мектепте бізден 2 жыл кейін оқитын, маусымдық, жылдық емтихан қорытындысында сыйлық сахнасынан, оқушылардың ойын-сауық әрекеттерінде концерт сахнасынан көріне беретін, мұрны екі бетінің арасынан әрең көрінетін, кішкене қызыл шырайлы қыз болатын. 

 

  Сол кішкене зерек қыз — Қапипа. Біз толық ортаның 3-жылдығын оқып жүргенімізде, сынып жетекшіміз әрі әдебиет мұғаліміміз Махат Ақбаев маған «Ағажан Ләтипа» деген халық әнінің әуенімен оқушыларға арнап ән сөзін жаздырды. «Оқушылар әні» делінген сол нөмірді мектептің концерт кешінде Қапипа орындап шыққан болатын. Қапипа — ауасы таза жаңа заманның ықпалында, қазақтың екі ұлы ағартушысы Абай мен Алтынсариннің «Ғылым таппай мақтанба», «Кел, балалар, оқылық, оқығанды көңілге ықыласпен тоқылық» деген ұлы үндеулерінің жетегімен ғылым жолына түскен тұңғыш «келте кекіл ауыл қыздарының» бірі. Ақын кейінірек осы көріністі былай сипаттап жазған: Қалған ой мен қырында ізі, Білмейтін аудан қай жақта. Келте кекіл ауыл қызы, Кеттім солай аймаққа. Көк мұнардан тартып перде, Қалды ауыл бұлдырап. Көк тіреген мұзтау бізге, Үзбей қарап тұрды ұзақ. Өттік зулап сын қырқадан, Дала жатыр көсіліп. Надандықтың жібі бізден Қап жатқандай шешіліп. Қапипа ұстаздық жолын Шіңгіл аудандық орта мектептен бастап, Бурылтоғай аудандық орта мектебінен аяқтады. Шіңгіл ауданы ұзақ уақыт қоғамдық сілкіністердің орталығы болуына байланысты, Алтай аймағы бойынша орта мектеп ағартуы кешірек дамыған аудан еді.

 

   Шіңгіл аудандық орта мектеп — 1950-жылдардың жарқын кезінде Құрманқан Майтынқызы, Ахат Зейноллаұлы, Нұрғажы Тиекбаевтерге жалғас Сәлім Маяқұлы, Қажатбек Кәкімұлы қатарлы жас педагогтар шаңырағын көтерген оқу орны еді. 1959 жылы Үрімжі мен Құлжадан оқу бітірген Қыдырқан Мұқатайұлы, Әмірғали Сыргетин, Жәлелхан Есенов, Қасымхан Зиналұлы қатарлы 11 бала — біз келдік. 1960 жылы Үрімжіден іркес-тіркес Жағыпар Жұмаділұлы, Ахметбек Рамазанұлы, Рафиық Жидайұлдары келіп қосылды. Қапипа 1963 жылы Шыңжаң университетінің математика факультетінің толық курсын бітіріп, Шіңгіл ауданында ұстаздық жолын бастады. Қапипамен 10 жыл қызметтес болып, «сыжауды» (социалистік тәлім-тәрбие), «мәдениет төңкерісінің» бүкіл алапатты кезеңдерін бастан өткеріп, қайта қорытылып шықтық. Ат алыс жолда, адам қиыншылықта сыналады дейді. Сыннан өттік, Қапипа да сыннан өтті. «Мәдениет төңкерісінен» арғы аралықта Шіңгіл аудандық орта мектептің мұғалімдері түгел бала едік, ішімізде бірде-бір жасы 30-ға жеткен адам жоқ еді. Сонда да ысылған педагогтарша қызмет атқарымымен жүрдік әрі кенже мектепті ересек мектептер қатарына жеткіздік. Сол жайларды ақын Қапипа кейінірек Шіңгіл аудандық орта мектептің 40 жылдығына арнап жазған «Табалдырық» өлеңінде былай жырлапты: Көктемімді бүрлеттің дән алдырып, Мұғалімдік бастадым қадамымды нық. Ұмтылдырған төріне нұрлы өмірдің, Алтын ұя сен болып табалдырық. Ғұмыр жүйрік білінбей көшеді еппен, Өтті ізіңде неше жаз, неше көктем. Өлең ойлап онда мен үлгіре алмай, Кластарды жаңғыртып есеп өткем. Тайғақ кешу, тар жолда жүріп көрген, Сайдың кесек тасындай іріктелген. Мықты-мықты бар еді мұғалімдер, Жұртты қадір тұтатын тұрып төрден. Толмасам да солардың санатына, Екпін алып бірге ұштым қанатында. Шәкірттермен жер егіп, отын жидым, Көлденеңде, құрбыда, таратыда. Соңғы шумақтың бірінші жолы кішіпейілділікпен айтылып тұр. Қапипа Шіңгіл аудандық орта мектепте істеген он жылында өзін саяси жақтан да, кәсіптік жақтан да мықтап шынықтырды. 1973 жылы Қапипаның жұбайы — Шіңгіл аудандық прокуратураның бастығы Сәдуақас Бурылтоғай аудандық сотқа бастық болып ауысқаннан кейін де құлшына қызмет істеп, Алтай аймағының орта мектептеріндегі үздік мектеп басшыларының біріне айналды.

 

   Ақынның бұдан былайғы ағартушылық ойлары «Сабақхана», «Сүйіспеншілік», «Ұстаз жүрегі», «Шәкіртім», «Он жылдан соң», «Алтын ұя», «Самырұқ»... қатарлы өлең-жырларында өз мәнерін тапты. Мысалы: Құшағын тұрған жайып сабақханам, Мен сенде сан мың ойды сабақтағам. Жанарлары үмітпенен ұшқын атып, Қаз-қатар отырады қарап маған. Мен саған кірген сайын биіктенем, Табиғат шырыш балын жиып келем. Мен саған мынау байтақ әлемнен де — Шалқарсың, құтты ұям сүйікті ерен. Алтын ұя, айдынды кемедемін, Оның алып моторы — жебегенім. Оның тақтай мінбесін қарапайым, Ешбір биік таққа тенемедім. Бұл шумақтарда ұстаз мәртебесі жырланса: Шәкіртім — өмірімнің қауашығы, Мектебің өзіңменен жарасады. Өскелең өркенісің туған елдің, Үміті, ізбасары, болашағы. Өсірген еліне арнап дән асылын, Мен сенің кезектегі анаңмын. Өз ұлым, өз қызымдай махаббатпен, Жаттағам әр түтіннің бала сырын. Бұл шумақтарда ұстаздық асыл сезім, ізгі мұрат жырланды. Армысың, алтын ұям, гүл алаңым, Көтеріп келдім саған жыр алауын. Тойыңа елу жасар оймен-қырдан, Жиналдық ұл-қызындай бір ананың. Сазды әнін сағыныштың шертіп үнді, Ойладым саған даңқ келтіруді. Арайлы құшағыңды жүрдім аңсап, Алыстан сағынғандай төркінімді. Бәрінің көнекөздей сыры бөтен, Жаңғыртып дәлізін (коридорын) жүріп өтсем. Тұрғандай Маман сөйлеп қасқа маңдай, Немесе бала достар үні ме екен... Есіңе сол жылдарды алсаң бүгін, Жаттадық сұлу сазды қанша ән-жырын. Мидыхат, Кәзімдердей ұстаздардың, Елу жыл тарқамаған ансамблін. Бұл шумақтар ақынның ана мектебі — Алтай аймақтық орта мектебінің елу жылдығына арнаған «Самұрық» толғауынан алынған. Толғауда ұстаз-ақынның өзін оқытқан ана мектебіне, аяулы ұстаздарына деген биік құрметі баяндалады. Ақын жырларында әлеуметтік ойлар тақырыбы негізгі орында тұрады. Бұған жоғарыда талдау жасалған «Жыланнан» басқа «Өлеңім», «Шелек айдынына», «Сыр», «Мәңгілік дос», «Әке», «Домбыра», «Өгіз рухы», «Емтихан» қатарлы өлең-толғау, дастандарын мысал етуге болады. «Ана махаббаты» кітабының 113-, 121-беттеріндегі «Ғұмыр философиясы», «Күрмеліп көңілімнің күйі көптен», «Ойлар», «Уақыт ізі» өлеңдері — терең мағыналы, өмір философиясын шертетін сазды жырлар. Аталған өлеңдердің әр жерінен мысал келтірейік: Осы бір мақам, құладың, талай өрледің, Арланды куып, келеді ылғи өлмегің. Алдануымыз сезілмес көзді жұмғанша, Жылжиды ғұмыр, сынады бір күн шөлмегің.

 

   Түс ауып, еңкейген күн мұңайтады, Ұйқыңнан оятқандай түн айтағы. Келгенім, кеткенімді бұл өмірге, Ұқпаққа өлеңімсіз кім айтады?.. 

 Шаттық пен мұңның, бақыт пен солдың әлегін, Сыйғызып кетер көңілім — айдын әлемім. Ой мені көкке, ой мені жерге самғатқан, Ойсыз күндерім, қапастай қандай тар едің. 

 Асығып алтын жаздарым, Жүзіме шимай жазды әнін. Айдын бірге қаздарым, Қалқитын қайда саз бағың... Ағылып өтіп гүл-көктем, Барады тайып нұр беттен. Сағындым сені, құрбылар, Бал дәурен шағым бірге өткен. Мұндай өлеңдерді әрқандай саналы адам толғанбай, тебіренбей оқымайды. Кейде терең ойға батасың, кейде жүрегіңнің шым еткенін сезесің. Өйткені тым есіріктерден басқа барлық есті адамдар өмірді ойлайды. Ақын «Мұзтау — ана», «Бүгінгі Алтай», «Шарықты — туған ауылым», «Буыршын»... қатарлы өлеңдерінде туған жерге, ата мекенге деген ыстық махаббатын жырлайды. «Тұлпар мінген азамат», «Сендей ұлын айта алмасам дауыстап», «Азамат ақын» өлеңдерінде ел ісіне елеулі үлес қосып жүрген азаматтар еңбегіне сүйініш білдіреді. Өйткені жақсыны жақсы таниды. Ақынның өзі де сол қатардағы азамат. Енді ақынның екі сүйекті туындысы — «Емтихан» дастаны мен «Әке» дастанына қысқаша анықтама жасаймыз. «Емтихан» дастаны: Саңлақтың сайыста орнын сараласаң, Бетіне ешкімнің де қарамаған. Емтихан әділдіктің айғағындай, Бойсұнып барлық қауым келеді оған, — деп ақынның өзі жазғандай, «Үшінші жалпы мәжілістен кейін» әділ де қатаң емтихан жүйесі арқылы үздіктерді жоғары мектептерге жинау, оқу-ағарту арқылы мемлекетті гүлдендіру сынды Дэн Сяопиннің ағарту теориясын арқау еткен шығарма.

 

   Әділ, қатаң емтихан жүйесі бұрынғы шыққан тегіне қарап, емтихансыз оқушы қабылдау сынды сыңаржақ «Таптық линия» (бағыт) бойынша оқушы қабылдағанда, көптеген дарынды жастар әр түрлі «саяси шарттармен» шетке қағылып қалатын да, бірсыпыра толымсыздар «табиғи абзалдығы» бойынша университет, институттарға қабылданып, «тегін нан жеп» қайтатын. Әділ, қатаң емтихан жүйесі — дарындыларға жол ашатын тамаша жүйе. Жан саны төтенше көп, шаруашылығы шанақты мемлекетте сол кезде де, бүгін де, тіпті таяу болашақта да бұдан басқа жол тұтыну мүмкін емес. Оның үстіне, осы жүйе жолға қойылған және оқу-ағарту қауырт дамыған XX ғасырдың 80-жылдары мен 90-жылдардың ортасына дейінгі аралықта оқу ақысы, ұсақ қаражат алынбайтын, емтиханнан өткен таңдаулы жастар түгелдей үкімет қаражатымен оқытылатын. «Емтихан» дастанында екі «жылан» бар. Екеуі де «мәдениет төңкерісіндегі» бүлікші, күн жылынғанда құбылып, жартасқа өрмелеп шығып, біреуі орынбасар хатшы, біреуі орынбасар мекеме бастығы болып алады да, емтиханнан өткен малшы қызының нөмірін өзгертіп, оқудан қағып, өздерінің оқудан қалған жаман ұлдарына келіншек етіп бермекші болады. Бірақ соңында әділдік жеңеді. 

 

   Жантас есімді қарт ұстаздың қузауымен (қозғау салуымен) жоғары дәрежелі партия ұйымы қаралықты жөнге салады. Малшының дарынды қызы оқуға аттанады. Десек, осы оқиғаларды арқау еткен «Емтихан» дастаны — алғабасар оқу-ағарту идеясын, дарындылар саясатын жақтайтын маңызды шығарма есептеледі. «Әке» толғауындағы қақтығыс — екі түрлі мәдени сананың қақтығысы. Осы кезде белең бермей қалмайтын әрі қоғамдық дамудың жалпыласуына ілесіп, шешімін тауып кететін қақтығыс. Басты мәселе — дәстүр мен жаңалыққа көшудің қатынасын дұрыс таныуда. Әке — табиғи тұлға. Оның ерекшелігі — адал еңбек. Барлығын ұрпағына арнайтын аталық пейіл. Келін — кеше мен бүгіннің ортасындағы өтпелі тұлға. Келіннің үйге кілем салуы, отауын таза ұстауы — жақсы қасиет. Бірақ кешегіге қарап кекетіп-мұқатуы — шолақ танымнан. Келінге тәрбие беру қажет!

 

   Осымен, ұстаз-ақын Қапипа Жапанқызы жөніндегі бір үздік ой толғамымызды осы жерде аяқтаймыз. «Аз сөз — алтын, көп сөз — көмір» немесе «Аз сөзден көп мағына шығару» деген бар ғой. Егер мақаламыз осы талапқа жете алса, авторға да, кейіпкерге да абырой болар еді. Адамның қоғамға еңбек етуі — азаматтық борыш дедік қой. Осыған орай, қоғамның да өзі үшін еңбек сіңірген азаматтарын лайықты құрметтеп қоюы — борыш. Бұл жеке адам үшін қажет емес, бастысы — жақсылықтан жалпының үлгі алуы үшін қажет.

 

  Әбденбай Бажайұлы

  2009 жыл

Басқалармен бөлісе отырыңыз
Пікірлер

Басты жаңалықтар

img
Жаңалықтар 2026-07-10

Qazaqstanda bir apta işinde birqatar azıq-tülik bağası arzandadı
img
Шетелдегі қазақ әдебиеті 2026-07-10

20 ҒАСЫРДЫҢ АЛҒАШҚЫ ЖАРТЫСЫНДАҒЫ ҚЫТАЙ ҚАЗАҚ ӘДЕБИЕТІНДЕГІ ӘЛЕУМЕТТІК САРЫН
img
Жаңалықтар 2026-07-10

Jetisu oblısında nöser jauınnan köpirdiñ irgetasın su şayıp ketti
news-img
overlay bottom
Жаңалықтар 2026-07-10
Jetisu oblısında nöser jauınnan köpirdiñ irgetasın su şayıp ketti

Последние новости

img
Шетелдегі қазақ әдебиеті 2026-07-10

20 ҒАСЫРДЫҢ АЛҒАШҚЫ ЖАРТЫСЫНДАҒЫ ҚЫТАЙ ҚАЗАҚ ӘДЕБИЕТІНДЕГІ ӘЛЕУМЕТТІК САРЫН
img
Шетелдегі қазақ әдебиеті 2026-07-10

Ұстаз-ана, азамат-ақын
img
Жаңалықтар 2026-07-10

Jetisu oblısında nöser jauınnan köpirdiñ irgetasın su şayıp ketti

Все новости

news-img
overlay bottom
Шетелдегі қазақ әдебиеті 2026-07-10
20 ҒАСЫРДЫҢ АЛҒАШҚЫ ЖАРТЫСЫНДАҒЫ ҚЫТАЙ ҚАЗАҚ ӘДЕБИЕТІНДЕГІ ӘЛЕУМЕТТІК САРЫН
news-img
overlay bottom
Шетелдегі қазақ әдебиеті 2026-07-10
Ұстаз-ана, азамат-ақын
news-img
overlay bottom
Жаңалықтар 2026-07-10
Jetisu oblısında nöser jauınnan köpirdiñ irgetasın su şayıp ketti
news-img
overlay bottom
Жаңалықтар 2026-07-10
جەتىسۋ وبلىسىندا نوسەر جاۋىننان كوپىردىڭ ىرگەتاسىن سۋ شايىپ كەتتى
news-img
overlay bottom
Новости 2026-07-10
V oblasti Jetısu livni podmıli most
news-img
overlay bottom
Новости 2026-07-10
ۆ وبلاستي جەتىسۋ ليۆني پودمىلي موست
news-img
overlay bottom
Новости 2026-07-10
В области Жетысу ливни подмыли мост
news-img
overlay bottom
Жаңалықтар 2026-07-10
Жетісу облысында нөсер жауыннан көпірдің іргетасын су шайып кетті
news-img
overlay bottom
Жаңалықтар 2026-07-10
Qazaqstanda bir apta işinde birqatar azıq-tülik bağası arzandadı
Международное интернет-издание "Shalqar kz"
Подписка на важную информацию международного интернет-издания "Shalqar kz" Будьте в курсе последних новостей Ваша электронная почта подписаться