logo
burger menu search Қазақша language menu
Салт-дәстүр

Автор: ADMIN

Салт-дәстүр 2026-08-25 20:06:00

Біз әлеуметтік желілерде:

Аруақтың аян беруі

news single

    Аруақтың аян беруі — қазақтың аруаққа табынуымен байланысты пайда болған наным-сенім. Ерте заманда ата-бабаларымыз: «Аруақ қолдамаса, тірінің ісі оңға баспайды, аруақ ренжісе, іс кері кетеді, ал алда болатын үлкен істер мен оқиғаларды аруақ алдын ала аян беріп ескертіп отырады», — деп қараған. Осындай аян беру сарыны қазақтың аңыз-әңгімелерінде, эпостық жырларында жиі кездеседі. Мысалы, бір эпоста Бөгенбай тобының мазары басына келіп, Маянбайдың аруағына жалбарынып тілек тілеуі Маянбайдың аруағын қозғап, содан ерекше керемет туады.

 

   Мазар басынан аттанған сегіз батыр төре елінің маңына таяп, шабуылға өту үшін сәтті күнді тосып жатады. Тағы да Маянбайдың ақ туын тігіп, тілек тілегенде, дүйсенбіге қараған түні Маянбайдың аруағы ұйықтап жатқан батырларға жеке-жеке аян береді. Сарыбайға: «Аруағымды шақырып, тынышымды алдыңдар, енші үлестірейік деп келдім, осы жолы өзім бастап барамын», — деп, өзінің ақ сауытын шешіп береді. Тыныбек батырға: «Жасаған тілегіңді береді, дұшпаннан жүрегің қайтпасын», — деп қылыш ұсынады. Қалибек батырға қамшысын ұсынып, бүлдіргесін білегіне орап береді. Содан жігері тасқындаған батырлар ертеңіне дереу шабуылға аттанып, төре елін бағындырып, тентектерді тезге салып, оларды өз еліне айдап қайтады. Аруақтың аян беруі «Арқалық батыр» дастанында да ерекше бейнеленген.

 

   Бейсенбі биге күй қонарда да түсінде ақ боз ат мінген, ақ сақалды қарт аян береді. Болатын қуаныш пен қайғыны, жеңіс пен қатердің нышанын түсінде көруді, оны жору арқылы болжау жасауды, түсте көргендерінің айдай келуін тек қазақ эпостары мен аңыз-ертегілерінен ғана емес, тұтас Орта Азия халықтарының ауыз әдебиетінен де ерекше байқауға болады. Аруақтың аян беруі үлгісі жағынан түске ұқсайды, бірақ ол кәдімгі түс сияқты емес, тікелей қолдап-қуаттайды деп есептеледі. Аян тек ата-бабасының қадір-қасиеті дарыған адамдарға ғана беріледі. Аруақ қолдаған адамына қолма-қол жол көрсетіп, оны жеңіске жеткізеді деп сенген.

 

  Ата-баба аруағының аян беруі — оны риза етудің, оған адалдықпен табынудың сирек кездесетін нәтижесі әрі аруақ қолдауының ең жоғары көрінісі саналады. Аруақтың аян беруі туралы түсінік тұтас Солтүстік және Қиыр Шығыс халықтарында жаппай ұшырасады, сондай-ақ мұның тарихы тым арыда жатқаны мәлім.

Басқалармен бөлісе отырыңыз
Пікірлер

Басты жаңалықтар

img
Салт-дәстүр 2026-08-25

Аруақтың аян беруі
img
Салт-дәстүр 2026-08-25

Жыртқыш аңдардың терісін, тұмсығы мен тұяғын ілу
img
Мир 2026-08-25

V Şardje pogibli dve sestrı iz Kazahstana: MID vıyasnyaet obstoyatel'stva
news-img
overlay bottom
Мир 2026-08-25
V Şardje pogibli dve sestrı iz Kazahstana: MID vıyasnyaet obstoyatel'stva

Последние новости

img
Салт-дәстүр 2026-08-25

Ақ құю (Жыланға сиыну)
img
Салт-дәстүр 2026-08-25

Жыртқыш аңдардың терісін, тұмсығы мен тұяғын ілу
img
Салт-дәстүр 2026-08-25

Аруақтың аян беруі

Все новости

news-img
overlay bottom
Салт-дәстүр 2026-08-25
Ақ құю (Жыланға сиыну)
news-img
overlay bottom
Салт-дәстүр 2026-08-25
Жыртқыш аңдардың терісін, тұмсығы мен тұяғын ілу
news-img
overlay bottom
Салт-дәстүр 2026-08-25
Аруақтың аян беруі
news-img
overlay bottom
Әлем 2026-08-25
Şardjada apalı-siñili eki qazaqstandıq qız qaza taptı: SİM män-jaydı anıqtauğa kömektesip jatır
news-img
overlay bottom
Әлем 2026-08-25
شاردجادا اپالى-سىڭىلى ەكى قازاقستاندىق قىز قازا تاپتى: سىم مان-جايدى انىقتاۋعا كومەكتەسىپ جاتىر
news-img
overlay bottom
Мир 2026-08-25
V Şardje pogibli dve sestrı iz Kazahstana: MID vıyasnyaet obstoyatel'stva
news-img
overlay bottom
Мир 2026-08-25
ۆ شاردجە پوگيبلي دۆە سەسترى يز كازاحستانا: ميد ۆىياسنياەت وبستوياتەلьستۆا
news-img
overlay bottom
Мир 2026-08-25
В Шардже погибли две сестры из Казахстана: МИД выясняет обстоятельства
news-img
overlay bottom
Әлем 2026-08-25
Шарджада апалы-сіңілі екі қазақстандық қыз қаза тапты: СІМ мән-жайды анықтауға көмектесіп жатыр
Международное интернет-издание "Shalqar kz"
Подписка на важную информацию международного интернет-издания "Shalqar kz" Будьте в курсе последних новостей Ваша электронная почта подписаться