logo
burger menu search Қазақша language menu
"Шалқар" газетіне 50 жыл!

Автор: ADMIN

"Шалқар" газетіне 50 жыл! 2026-05-27 00:48:00

Біз әлеуметтік желілерде:

Атамекен мен Атажұрттың алтын көпірі: «Шалқар» және Уахап Қыдырханұлы

news single

    Ұлттық баспасөзіміздің қара шаңырақтарының бірі, шетелдегі қазақ диаспорасы мен атамекен арасындағы рухани алтын көпірге айналған еларалық «Шалқар» газетінің жарық көргеніне биыл 50 жыл толып отыр. Осы жартығасырлық белесте газеттің мазмұнын байытып, оның халықаралық деңгейде танылуына өлшеусіз үлес қосқан бірегей тұлға — белгілі жазушы, ақын, Қазақстанның еңбек сіңірген мәдениет қызметкері, газеттің Бас редакторы болған Уахап Қыдырханұлы. Уахап Қыдырханұлының «Шалқар» газетін басқаруы кездейсоқтық емес еді, бұл — тағдырдың өзі дайындаған үлкен шығармашылық миссия болатын. Тағдыр тәлкегі және Шыңжаң радиосындағы алғашқы соқпақ Уахап Қыдырханұлы 1933 жылы 23 желтоқсанда Шығыс Қазақстан облысы, Зайсан ауданы, Ақарал ауылында дүниеге келген. Алайда, сол кезеңдегі қызыл империяның қыспағы мен солақай саясатының кесірінен оның отбасы туған жерден жыраққа қоныс аударуға мәжбүр болады. Осылайша, оның балалық шағы мен азаматтық қалыптасу кезеңі (1933–1955 жж.) Шығыс Түркістанда (ҚХР) өтеді.

 

   Жат өлкеде жүрсе де, ұлттық рухын жоғалтпаған ол гимназияны тамамдап, мұғалімдік қызмет атқарады, газет тілшісі болады. Тіпті, Шыңжаң Халық радиосында тұңғыш рет қазақша хабарлар бөлімін ашып, оны өзі басқарады. Осы кездің өзінде-ақ ол алыстағы қандастардың ана тілінде ақпарат алуына, мәдениетін сақтауына жағдай жасап, үлкен ұйымдастырушылық қабілетін көрсетті. 1955 жылы Атамекенге үлкен сағынышпен оралған соң, Қазақ мемлекеттік университетінің журналистика факультетін бітіріп, отандық ірі басылымдарда («Лениншіл жас», Шығыс Қазақстан облыстық «Коммунизм туы», Қазақ радиосы, «Социалистік Қазақстан») бөлім меңгерушісі болып, үлкен тәжірибе жинақтайды.

 

   «Шалқардың» Бас редакторы: Диаспора шежіресін хатқа түсіруші

 

    Уахап Қыдырханұлы еларалық «Шалқар» газетіне Бас редактор болып келгенде, оның тағдыр жолы мен жинақтаған тәжірибесі басылымның жаңа деңгейге көтерілуіне зор серпін берді. Шетелдегі қазақтардың мұң-мұқтажын, психологиясы мен рухани қажеттілігін іштей жақсы білетін редактор ретінде ол газет жұмысын мүлдем жаңа қырынан ұйымдастырды.

 

    Оның «Шалқар» газетіндегі басты еңбегі:   Шетелдегі қазақ әдебиеті мен тарихын түгендеу: Бас редактор ретінде ол газет бетінде шетелдегі қандастарымыздың шығармашылығына, олардың тарихы мен этнографиясына кеңінен орын берді. «Сағыныш саздары» диаспоралық шежіресі: Оның дәл осы «Шалқарда» қызмет істеп жүргенде шетелдегі қазақ диаспорасының өмірін терең зерттеуі кейіннен «Сағыныш саздары» атты іргелі шежіре кітаптың жарық көруіне негіз болды. Рухани жаңғыру және Құран Кәрім тәржімасы: Ол ұлттық құндылықтар ғана емес, діни танымның да дамуына үлес қосты. 1991 жылы Құран Кәрімнің түсіндірмелі-мағыналық тәржімасын жасап, оны халыққа ұсынды. Бұл басылымның да рухани бағытын айқындай түсті.

 

 

   Газеттегі қажырлы еңбегі мен қаламынан туған «Шаңқай түс», «Таң нұры», «Тасқайнат», «Алтын ай» секілді туындылары, сондай-ақ тұтас ұлт қасіретін Өр Алтай қазақтарының тарихы арқылы бейнелеген «Әттең, Алтай», «Марқакөл» (2008 ж.) атты тарихи-деректік кітаптары оны қазақ сөз өнерінің заңғарына айналдырды. Танылған еңбек пен мәңгілік мұра Уахап Қыдырханұлы — отандық журналистикадағы ерен еңбегі үшін Қазақстан Журналистер одағы сыйлығының үш мәрте иегері атанған санаулы тұлғалардың бірі. Қазақстанның еңбек сіңірген мәдениет қызметкері және туған жері Зайсан қаласының Құрметті азаматы. «Шалқар» газетінің 50 жылдық мерейтойлы биігінен қарағанда, Уахап Қыдырханұлының бас редакторлық қолтаңбасы - басылымның алтын қоры. Ол тағдыр айдап, шекара асқан қазақтың рухын Атамекенмен табыстырған, «Шалқардың» атын шартарапқа жайған ұлы ұстаз, қабырғалы қаламгер ретінде ел есінде мәңгі қалады.

 

   Жаңыл Әпетова

Басқалармен бөлісе отырыңыз
Пікірлер

Басты жаңалықтар

img
Внешняя политика 2026-11-12

Kassym-Jomart Tokayev Attends CSTO Collective Security Council Meeting,- reports “Shalqar.kz”.
img
Внешняя политика 2026-11-12

Qasım-Jomart Toqaev WQŞW Wjımdıq qauipsizdik keñesiniñ otırısına qatıstı,- dep habarlaydı “Shalqar.kz”.
img
Мир 2026-11-12

بارسەلونادا نارازىلىق شەرۋى كەزىندە پوليتسييا مەن دەمونسترانتتار اراسىندا قاقتىعىس بولدى,- دەپ حابارلايدى “Shalqar.kz”.
news-img
overlay bottom
Мир 2026-11-12
بارسەلونادا نارازىلىق شەرۋى كەزىندە پوليتسييا مەن دەمونسترانتتار اراسىندا قاقتىعىس بولدى,- دەپ حابارلايدى “Shalqar.kz”.

Последние новости

img
Внешняя политика 2026-11-12

Qasım-Jomart Toqaev WQŞW Wjımdıq qauipsizdik keñesiniñ otırısına qatıstı,- dep habarlaydı “Shalqar.kz”.
img
Внешняя политика 2026-11-12

قاسىم-جومارت توقاەۆ ۇقشۇ ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ وتىرىسىنا قاتىستى,- دەپ حابارلايدى “Shalqar.kz”.
img
Внешняя политика 2026-11-12

Kassym-Jomart Tokayev Attends CSTO Collective Security Council Meeting,- reports “Shalqar.kz”.

Все новости

news-img
overlay bottom
Внешняя политика 2026-11-12
Qasım-Jomart Toqaev WQŞW Wjımdıq qauipsizdik keñesiniñ otırısına qatıstı,- dep habarlaydı “Shalqar.kz”.
news-img
overlay bottom
Внешняя политика 2026-11-12
قاسىم-جومارت توقاەۆ ۇقشۇ ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ وتىرىسىنا قاتىستى,- دەپ حابارلايدى “Shalqar.kz”.
news-img
overlay bottom
Внешняя политика 2026-11-12
Kassym-Jomart Tokayev Attends CSTO Collective Security Council Meeting,- reports “Shalqar.kz”.
news-img
overlay bottom
Внешняя политика 2026-11-12
Касым-Жомарт Токаев принял участие в заседании Совета коллективной безопасности ОДКБ,- сообщает “Shalqar.kz”.
news-img
overlay bottom
Внешняя политика 2026-11-12
Қасым-Жомарт Тоқаев ҰҚШҰ Ұжымдық қауіпсіздік кеңесінің отырысына қатысты,- деп хабарлайды “Shalqar.kz”.
news-img
overlay bottom
Мир 2026-11-12
Barselonada narazılıq şerui kezinde policiya men demonstranttar arasında qaqtığıs boldı,- dep habarlaydı “Shalqar.kz”.
news-img
overlay bottom
Мир 2026-11-12
بارسەلونادا نارازىلىق شەرۋى كەزىندە پوليتسييا مەن دەمونسترانتتار اراسىندا قاقتىعىس بولدى,- دەپ حابارلايدى “Shalqar.kz”.
news-img
overlay bottom
Мир 2026-11-12
Clashes Between Police and Protesters Erupt During Demonstration in Barcelona,- reports “Shalqar.kz”.
news-img
overlay bottom
Мир 2026-11-12
В Барселоне произошли столкновения между полицией и участниками протестной акции,- сообщает “Shalqar.kz”.
Международное интернет-издание "Shalqar kz"
Подписка на важную информацию международного интернет-издания "Shalqar kz" Будьте в курсе последних новостей Ваша электронная почта подписаться