logo
burger menu search Қазақша language menu
"Шалқар" газетіне 50 жыл!

Автор: ADMIN

"Шалқар" газетіне 50 жыл! 2026-05-27 00:48:00

Біз әлеуметтік желілерде:

Атамекен мен Атажұрттың алтын көпірі: «Шалқар» және Уахап Қыдырханұлы

news single

    Ұлттық баспасөзіміздің қара шаңырақтарының бірі, шетелдегі қазақ диаспорасы мен атамекен арасындағы рухани алтын көпірге айналған еларалық «Шалқар» газетінің жарық көргеніне биыл 50 жыл толып отыр. Осы жартығасырлық белесте газеттің мазмұнын байытып, оның халықаралық деңгейде танылуына өлшеусіз үлес қосқан бірегей тұлға — белгілі жазушы, ақын, Қазақстанның еңбек сіңірген мәдениет қызметкері, газеттің Бас редакторы болған Уахап Қыдырханұлы. Уахап Қыдырханұлының «Шалқар» газетін басқаруы кездейсоқтық емес еді, бұл — тағдырдың өзі дайындаған үлкен шығармашылық миссия болатын. Тағдыр тәлкегі және Шыңжаң радиосындағы алғашқы соқпақ Уахап Қыдырханұлы 1933 жылы 23 желтоқсанда Шығыс Қазақстан облысы, Зайсан ауданы, Ақарал ауылында дүниеге келген. Алайда, сол кезеңдегі қызыл империяның қыспағы мен солақай саясатының кесірінен оның отбасы туған жерден жыраққа қоныс аударуға мәжбүр болады. Осылайша, оның балалық шағы мен азаматтық қалыптасу кезеңі (1933–1955 жж.) Шығыс Түркістанда (ҚХР) өтеді.

 

   Жат өлкеде жүрсе де, ұлттық рухын жоғалтпаған ол гимназияны тамамдап, мұғалімдік қызмет атқарады, газет тілшісі болады. Тіпті, Шыңжаң Халық радиосында тұңғыш рет қазақша хабарлар бөлімін ашып, оны өзі басқарады. Осы кездің өзінде-ақ ол алыстағы қандастардың ана тілінде ақпарат алуына, мәдениетін сақтауына жағдай жасап, үлкен ұйымдастырушылық қабілетін көрсетті. 1955 жылы Атамекенге үлкен сағынышпен оралған соң, Қазақ мемлекеттік университетінің журналистика факультетін бітіріп, отандық ірі басылымдарда («Лениншіл жас», Шығыс Қазақстан облыстық «Коммунизм туы», Қазақ радиосы, «Социалистік Қазақстан») бөлім меңгерушісі болып, үлкен тәжірибе жинақтайды.

 

   «Шалқардың» Бас редакторы: Диаспора шежіресін хатқа түсіруші

 

    Уахап Қыдырханұлы еларалық «Шалқар» газетіне Бас редактор болып келгенде, оның тағдыр жолы мен жинақтаған тәжірибесі басылымның жаңа деңгейге көтерілуіне зор серпін берді. Шетелдегі қазақтардың мұң-мұқтажын, психологиясы мен рухани қажеттілігін іштей жақсы білетін редактор ретінде ол газет жұмысын мүлдем жаңа қырынан ұйымдастырды.

 

    Оның «Шалқар» газетіндегі басты еңбегі:   Шетелдегі қазақ әдебиеті мен тарихын түгендеу: Бас редактор ретінде ол газет бетінде шетелдегі қандастарымыздың шығармашылығына, олардың тарихы мен этнографиясына кеңінен орын берді. «Сағыныш саздары» диаспоралық шежіресі: Оның дәл осы «Шалқарда» қызмет істеп жүргенде шетелдегі қазақ диаспорасының өмірін терең зерттеуі кейіннен «Сағыныш саздары» атты іргелі шежіре кітаптың жарық көруіне негіз болды. Рухани жаңғыру және Құран Кәрім тәржімасы: Ол ұлттық құндылықтар ғана емес, діни танымның да дамуына үлес қосты. 1991 жылы Құран Кәрімнің түсіндірмелі-мағыналық тәржімасын жасап, оны халыққа ұсынды. Бұл басылымның да рухани бағытын айқындай түсті.

 

 

   Газеттегі қажырлы еңбегі мен қаламынан туған «Шаңқай түс», «Таң нұры», «Тасқайнат», «Алтын ай» секілді туындылары, сондай-ақ тұтас ұлт қасіретін Өр Алтай қазақтарының тарихы арқылы бейнелеген «Әттең, Алтай», «Марқакөл» (2008 ж.) атты тарихи-деректік кітаптары оны қазақ сөз өнерінің заңғарына айналдырды. Танылған еңбек пен мәңгілік мұра Уахап Қыдырханұлы — отандық журналистикадағы ерен еңбегі үшін Қазақстан Журналистер одағы сыйлығының үш мәрте иегері атанған санаулы тұлғалардың бірі. Қазақстанның еңбек сіңірген мәдениет қызметкері және туған жері Зайсан қаласының Құрметті азаматы. «Шалқар» газетінің 50 жылдық мерейтойлы биігінен қарағанда, Уахап Қыдырханұлының бас редакторлық қолтаңбасы - басылымның алтын қоры. Ол тағдыр айдап, шекара асқан қазақтың рухын Атамекенмен табыстырған, «Шалқардың» атын шартарапқа жайған ұлы ұстаз, қабырғалы қаламгер ретінде ел есінде мәңгі қалады.

 

   Жаңыл Әпетова

Басқалармен бөлісе отырыңыз
Пікірлер

Басты жаңалықтар

img
Спорт 2026-09-20

الەكسەي لۋتسەنكو ايچي مەن ناگويادا وتىپ جاتقان 2026 جىلعى ازييا ويىندارىندا التىن مەدالь جەڭىپ الدى.
img
Спорт 2026-09-20

Aleksey Lucenko Aiçi men Nagoyada ötip jatqan 2026 jılğı Aziya oyındarında altın medal' jeñip aldı.
img
Спорт 2026-09-20

558 سپورتسمەنوۆ, 35 ۆيدوۆ سپورتا: كازاحستان وتپراۆيلسيا نا ازيادۋ
news-img
overlay bottom
Спорт 2026-09-20
558 سپورتسمەنوۆ, 35 ۆيدوۆ سپورتا: كازاحستان وتپراۆيلسيا نا ازيادۋ

Последние новости

img
Спорт 2026-09-20

558 sportşı, 35 sport türi: Qazaqstan Aziadağa attandı
img
Спорт 2026-09-20

558 سپورتشى, 35 سپورت تۇرى: قازاقستان ازياداعا اتتاندى
img
Спорт 2026-09-20

558 sportsmenov, 35 vidov sporta: Kazahstan otpravilsya na Aziadu

Все новости

news-img
overlay bottom
Спорт 2026-09-20
558 sportşı, 35 sport türi: Qazaqstan Aziadağa attandı
news-img
overlay bottom
Спорт 2026-09-20
558 سپورتشى, 35 سپورت تۇرى: قازاقستان ازياداعا اتتاندى
news-img
overlay bottom
Спорт 2026-09-20
558 sportsmenov, 35 vidov sporta: Kazahstan otpravilsya na Aziadu
news-img
overlay bottom
Спорт 2026-09-20
558 سپورتسمەنوۆ, 35 ۆيدوۆ سپورتا: كازاحستان وتپراۆيلسيا نا ازيادۋ
news-img
overlay bottom
Спорт 2026-09-20
558 спортсменов, 35 видов спорта: Казахстан отправился на Азиаду
news-img
overlay bottom
Спорт 2026-09-20
558 спортшы, 35 спорт түрі: Қазақстан Азиадаға аттанды
news-img
overlay bottom
Спорт 2026-09-20
Aleksey Lucenko Aiçi men Nagoyada ötip jatqan 2026 jılğı Aziya oyındarında altın medal' jeñip aldı.
news-img
overlay bottom
Спорт 2026-09-20
الەكسەي لۋتسەنكو ايچي مەن ناگويادا وتىپ جاتقان 2026 جىلعى ازييا ويىندارىندا التىن مەدالь جەڭىپ الدى.
news-img
overlay bottom
Спорт 2026-09-20
Aleksey Lucenko zavoeval zoloto Aziatskih igr v YAponii
Международное интернет-издание "Shalqar kz"
Подписка на важную информацию международного интернет-издания "Shalqar kz" Будьте в курсе последних новостей Ваша электронная почта подписаться