ەي, پەرزەنتiم, بiلگەنiڭ جاقسى, جىنىس قاتىناسى — دۇنيەنiڭ ەڭ ۇلى لاززاتىنىڭ بiرi, بiراق ونىڭ قىزىعىنا الدانىپ, كوپ شۇعىلدانبا. جىنىس قاتىناسىنا قۇنىعۋ دەگەن دەنە قۇرىلىس, جان دۇنيەڭە زيياندى. ەگەر بۇل ماسەلەدە وزiڭدi-وزiڭ بيلەي الماساڭ, ەسiڭدە بولسىن, ماس نەمەسە كوڭiلسiز كەزiڭدە قاتىناس جاساماعانىڭ جاقسى. ويتكەنi ونداي جىنىس قاتىناسى كەزiندە جان دۇنيەڭنiڭ لاززاتتانعانىن سەزبەي قالاسىڭ. دەنiڭ ساۋ, كوڭiلدi كەزدەگi قاتىناستىڭ لاززاتىنان جان دۇنيەڭ تۇگەل حاباردار بولىپ, ونىڭ راحاتىنا كەنەلەدi. 

مەزگiلدi-مەزگiلسiز, ويىڭا تۇسكەن كەز كەلگەن جەردە جىنىس قاتىناسىن جاساي بەرۋ — حايۋاننىڭ iسi. ادامنىڭ ادامگەرشiلiك قاسيەتi حايۋاندىقتان اۋلاق بولۋىندا. ەگەر بiرنەشە ايەلiڭ بولعان جاعدايدا, ونىڭ بارiنە دە كوزقاراسىڭ بiردەي بولۋى شارت. سوندا عانا وكپە-اراز, دۇشپاندىقتان قۇتىلاسىڭ. اڭساپ-ساعىنۋ ناتيجەسiندە بولعان جىنىستىق قاتىناسىنىڭ قادiر-قاسيەتi ايرىقشا قىمبات جانە قىزىقتى. ىنتىزارلىق — جاقسى قاسيەت, بiراق ىنتىزارلىقپەن ار كۇن سايىن دالادا دا, مونشادا دا, ىستىقتا دا, سۋدا دا جىنىس قاتىناسىن جاساۋ زيياندى. ونىڭ زيياندى سالدارىن قارتايعاندا بiلەسiڭ. كوكتەم, جاز ايلارىنداعى تابيعاتتىڭ قۇلپىرىپ تۇرعان ساتتەرiندەگi جىنىس قاتىناسىنىڭ لاززاتىنان جان دۇنيەڭ راحاتتانادى.

تابيعاتتىڭ ماۋە بايلاپ, جەتiلگەن كەزدەرiندە ادامنىڭ دا دەنەسiندە قان كوبەيiپ, كۇش-قۋاتى, شاھۋاتى كوبەيەدi. بۇل كەزدەگi جىنىس قاتىناسىنىڭ زييانى بولمايدى. جىنىس قاتىناسىن بەلدە شاھۋاتىڭ جەتكiلiكتi جاعدايدا جاساۋىڭ شارت. ال ول جەتكiلiكسiز جاعدايدا جاساعان قاتىناس وزiڭدi-وزiڭ زورلاۋمەن تەڭ. ونىڭ پايداسى جوق. دەنەڭنەن قان الدىرعان كەزدە جىنىس قاتىناسىنان ساقتانعانىڭ جاقسى. قاندى كۇننiڭ ىستىعى نەمەسە سۋىعىندا الدىرۋىڭا بولمايدى. قان كوبەيiپ كەتكەن جاعدايدا, شاراپ iشۋدەن ساقتانىپ, تاعام جەۋدi شەكتەۋمەن رەتتەگەنiڭ جاقسى.

ەي, پەرزەنتiم, جاز بەن كۇز ايلارىندا دا جىنىس قاتىناسىمەن شەكتەن تىس شۇعىلدانۋ وزiڭە زيياندى. جىنىس قاتىناسىنىڭ پايدالى جاعدايلارى دا بولادى. ولار, بiرiنشi, كوڭiلiڭدەگi كiربiڭ, قايعى-قۇسالىقتان ارىلتادى. ەكiنشi, دەنەدە پايدا بولاتىن كەيبiر بەزەۋ, بورتپە سيياقتى تەرi كەسەلدەرiنەن ساۋىقتىرادى دەيدi.

شەكتەن تىس جاسالعان جىنىس قاتىناسىنىڭ پايداسىنان زييانى كوپ. ول, بiرiنشiدەن, دەنەنi السiزدەندiرەدi. ەكiنشi, اياق, بەل اۋرۋى, باس اۋرۋى سيياقتى, كوزدiڭ نۇرىن (كورۋ قابiلەتiن) تومەندەتەتiن جاعدايلارعا تاپ قىلادى. سوندىقتان دا ازiرەتi الi: «شەكتەن تىس جاسالاتىن جىنىس قاتىناسى ەر كiسiنiڭ كۇش-قۋاتى مەن كوز نۇرىن تومەندەتەدi» دەپ بوسقا ايتپاعان.

(«قابۋسناما» كiتابىنان)

اتا-انانى قۇرمەتتەۋ تۋرالى    

ەي, پەرزەنتiم, اتا-انانى قۇرمەتتەۋiڭ قاجەت ەكەنiن اقىل-وي, پاراسات تۇعىرىنان بايقاپ بiلگەيسiڭ. ويتكەنi اربiر پەرزەنتتiڭ تەگi اتا-انا عوي. نە ۇشiن اتا-اناما قۇرمەت جاسايمىن دەپ, ويىڭا الما. ولار سەن ۇشiن وزiن ولiمگە دە قيياتىنى بەلگiلi... ەگەر اربiر پەرزەنت اقىلدى جانە دانا بولسا, ول اتا-انانىڭ مەيiر-ماحابباتىن قۇرمەتتەۋدەن باس تارتپايدى... اتا-انانىڭ مiندەتi - تاربيەلەۋ جانە جاقسىلىق ۇيرەتۋ.

ەي, پەرزەنتiم, اتا-اناڭدى ەشقاشان رەنجiتۋشi بولما... ولاردىڭ كوڭiل كۇيiنە قاياۋ سالىپ, قاپالاندىرماعىن.

سەن اتا-انانىڭ قارىزىن اقتاۋ iسiنە دiن دەڭگەيiنەن قاراماساڭ دا, ادامگەرشiلiك, اقىل-وي, پاراسات بيiگiنەن قاراعىن.

سەنi جان-دiلiمەن جاقسى كورiپ, تاربيەلەپ جۇرگەن اتا-انانىڭ كوڭiلiن قالدىراتىن قۇرتتاي iس جاساساڭ, سەن ەشقانداي دا جاقسىلىققا لايىقتى جان ەمەسسiڭ, ويتكەنi كiمدە-كiم اتا-انانىڭ جاقسىلىعىن بiلمەسە, باسقا بiرەۋدiڭ جاقسىلىعىن دا باعالامايدى.

ەگەر سەن, وز پەرزەنتiم قۇرمەت قىلسىن دەسەڭ, سەن دە اتا-اناڭدى قۇرمەتتە, سەن اتا-اناڭا نە iستەسەڭ, ساعان پەرزەنتiڭ دە سونى جاسايدى. پەرزەنت جەمiسكە, اتا-انا جەمiس اعاشىنا ۇقسايدى. جەمiس اعاشىن جاقسى كۇتسەڭ, جەمiسi دە دامدi, جاقسى بولادى. سول سيياقتى اتا-اناعا دەگەن iزەت, قۇرمەتiڭدi اياماساڭ, ساعان دەگەن ولاردىڭ iزگi تiلەگi قابىل بولعانى.

ميراسقورلىق, ارسىز نيەتپەن اتا-انانىڭ ولiمiن تiلەمەگەيسiڭ.

سولاردىڭ مال-مۇلكi ارقىلى سەن دە مال-مۇلiككە يە بولاسىڭ. تاپقان تابىسىڭدى بولشەكتەپ بولiپ, كۇندەلiكتi تiرشiلiك دەپ, وزiڭدi وزiڭ قيناما. بiرەۋدiڭ دۇنيەسiن پايدالانام دەپ, اۋرەلەنبە... سەنەن جاعدايى جاقسىراق ادامدى كۇندەمە!

مالسىزدىقتان جارلى بولساڭ دا, اقىلعا باي بولۋ ۇشiن جاسا. ويتكەنi مالمەن باي بولعاننان گورi, اقىلعا باي بولۋ جاقسىراق. ناداننىڭ جارلى بولۋى دەمدە. اڭداساڭ, اقىل دەگەن - بiر قىمبات نارسە. ونى ۇرى الىپ كەتە المايدى, ول وتقا جانىپ, سۋعا اقپايدى.

ەگەر اقىلىڭ بولسا, ونەر ۇيرەن, ويتكەنi ونەرسiز اقىل - كيiمسiز دەنە, ياعني كەسكiنسiز ادام سيياقتى دەۋگە بولادى. «بiلiم - اقىلدىڭ اجار - كوركi» دەپ, بوسقا ايتىلماعان.

(«قابۋسناما» كiتابىنان)